AKADEMSKE STUDIJE
Godina: PRVA
Predmet: S O C I O L O G I J A
R I D E R
• OBAVEZNA LITERATURA PO TEMATSKIM CJELINAMA •-
I
AUTORI
:
Prof. dr Veselin PAVIĆEVIĆ
mr Uglješa JANKOVIČ
PODGORICA, SEPTEMBAR 2010.
2
T1: UVOD U SOCIOLOGIJU
T 1.1 PREDMET SOCIOLOGIJE KAO NAUKE
SOCILOGIJA
proučava društveni život čovjeka, grupe i društva. Polje izučavanja
sociologije je vrlo široko i kreće se od analize slučajnih susreta ljudi na ulici do istraživanja
globalnih društvenih procesa.
Mikrosocilogija i makrosociologija
. Mikrosociologija se bavi proučavanjem
svakodnevnog ponašanja u situacijama intrerakcija licem u lice i njenom analizom su
obuhvaćeni pojedinici i manje društvene grupe. Makrosociologija se bavi proučavanjem
velikih društvenih sistema (npr. ekonomski ili politički sistem), kao i analizom dugoročnih
procesa promjene, npr. industrijalizacija (
E.Gidens
:2003).
Lord Anthony Gidens (1938- )
Inače, najčešča podjela društava koja su postojala ili još uvjek postoje je na:
predmoderna i moderna, odnosno industrijska.
U predmoderna spadaju: primitivna društva lovaca i sakupljača, stočarska i ratarska
društva i tradicionalne civilizacije.
Industrijska društva („moderna“ili „razvijena“) se bitno razlikuju od bilo kog drugog
društvenog poretka, a njihov razvoj ima posledice koje se protežu daleko izvan Evrope,
kontineta na kojem su nastale ( E. Gidens, 2003).
4
SOCIOLOŠKA IMAGINACIJA – K.RAJT MILS
Sociološka imaginacija zahtijeva od nas da se udaljimo od ubičajenih postupaka u
našem sopstvenom svakodnevnom životu, kako bismo ih sagledali iz jednog novog ugla.
Carles Wright Mills (1916-1962)
„PREDMET SOCIOLOGIJE JE ISTRAŽIVANJE VEZE IZMEĐU TOGA ŠTA
DRUŠTVO ČINI OD NAS I ŠTA MI ČINIMO SAMI SA SOBOM”
(E.Gidens, 2006)
Pojam strukture
:
Structura(ae):
a) zidanje, građenje b) način gradnje c) zgrada
Koncept društvene strukture (grupe, slojevi, klase) se odnosi na činjenicu da društvene
kontekste našeg života na čine nasumični izbori događaja ili postupaka, već se ti isti
konteksti na različite načine ispoljavaju kroz strukture ili obrasce (Č.Čupić, 2002).
T 1.2 RAZVOJ SOCIOLOŠKE MISLI
Retrospektiva sociološke misli koja pretenduje na naučnu relevantnost, nezamisliva je
bez izučavanja misli sljedećih velikana:
Sen Simona;
Ogista Konta;
Herberta Spensera;
Emila Dirkema;
Maksa Vebera i
Karla Marksa.
5
Buduće društvo mora voditi industrijska klasa, koja će upravljanje ljudima zamijeniti
sa upravljanjem stvarima. Sen Simonova teorija društva je mehanicistička i utopistička
.
OGIST KONT - POZITIVISTIČKA SOCIOLOGIJA
.
Auguste Comte (1798 - 1857)
Kont, francuski matematičar, filozof i mislilac je prvi skovao naziv sociologija, kako
bi opisao predmet koji želi da utemelji. Istovremeno, bio je prvi koji je primenio naučni
metod za opisivanje društva.
Ljudsko društvo predstavlja završni korak organske revolucije. U ljudskom društvu,
“postoji sklad struktura i funkcija koje idu ka zajedničkom cilju kroz akciju i reakciju unutar
djelova i u odnosu na okolinu
”, smatra Kont. Iz porodice nastaje šira ljudska zajednica,
odnosno država. Država - “veliko biće” - suverena vlast, stanovništvo, teritorija,
organizovana uprava (M.Pešić,2001:124).
Moralni konsenzus:
Kont se zalagao se za uspostavljanje “
religije humaniteta
” koja
bi napustila vjeru i dogmu u korist naučnih utemeljenja. Sociologija bi bila srž te nove
religije. (E.Gidens, 2003)
Tri osnovne klase: spekulativna, praktična, radnička. Klasni sukobi za Konta su
privremeni, nestaće kada naučne ideje u potpunosti omoguće društveni razvoj.
Tri stupnja razvoja ljudskog društva: teološka faza, metafizička faza, pozitivna faza.
Prema Kontu, nijedan od navedena tri stupnja u razvoju društva ne može biti
preskočen. Međutim, ljudski progres može biti ubrzan, ukoliko se društvo mudro i
intelektualno usmjerava. (E.Gidens,2003:8)
Pozitivizam
istovremeno označava i najstariji sociološki metodološki pravac.
7
