2
1. UVOD
Dejtonski mirovni sporazum pravni je akt sporazumnog karaktera parafiran 21. novembra
1995. godine u vazduhoplovnoj bazi Right-Paterson kod Daytona, u američkoj državi Ohio.
Konferencija je trajala od 1. novembra do 21. novembra 1995. godine. Sporazum je zvanično
potpisan u Parizu 14. decembra 1995 godine. Dejtonski mirovni sporazum je posljednji u nizu
planova međunarodne zajednice za političko rješenje krize na Balkanu, odnosno ratu u BiH.
Direktni pregovori zaraćenih strana, koje su predstavljali tadašnji predsjednik BiH Alija
Izetbegović, Hrvatske Franjo Tuđman i SR Jugoslavije Slobodan Milošević, otvoreni su u
vazduhoplovnoj bazi Right-Paterson 1. Novembra 1995 godine. Medijator je bio Richard
Holbrooke, koji je u to vrijeme bio američki državni sekretar.
Dejtonski mirovni sporazum je kompleksan i maksimalno uravnotežen međunarodni
sporazum, koji nije podložan promjenama. Njega nije moguće djelimično realizirati, nego se
mora realizirati u cijelosti. On je napravljen sa namjerom da bude u cijelosti implementiran i
da se Bosna i Hercegovina, po njegovom sadržaju, uspostavi sa svim svojim funkcijama kao
normalna evropska država.
Dejtonski sporazum sačinjava 11 aneksa koji pokrivaju vojne, političke i civilne aspekte
mirovnog sporazuma kao i one vezane za regionalnu stabilnost.
Ustav BiH uključen je u Sporazum kao Aneks 4. Sporazum obavezuje BiH, Hrvatsku i ono
što je ostalo od Jugoslavije, na uzajamno puno postivanje suverenosti i jednakosti, te
rješavanju sukoba mirnim putem. Potpisivanjem Sporazuma strane su preuzele i obavezu
poštivanja ljudskih prava, odnosno prava izbjeglica i prognanika. Prihvatili su punu suradnju
sa svim relevantnim tijelima i organizacijama u implementaciji mirovnog sporazuma, te
istrazi i sudskom gonjenju vezano uz ratne zločine i druga kršenja međunarodnog
humanitarnog prava.
Dejtonski mirovni sporazum je uspio da zaustavi krvoproliće u BiH i ponovo uspostavi mir.
Bosna i Hercegovina, po Dejtonskom sporazumu, treba da se uspostavi kao normalna
evropska država sa svim svojim funkcijama.
4
Aneks 8 - Sporazum o Komisiji za očuvnje nacionalnih spomenika
Aneks 9 - Sporazum o osnivanju javnih korporacija BiH
Aneks 10 - Civilna implementacija
Aneks 11 - Sporazum o međunarodnim policijskim snagama".
3
Pet godina Općeg okvirnog sporazuma za mir u BiH, parafiranog u Daytonu 21. novembra, a
potpisanog u Parizu 14. decembra 1995. godine, u javnosti je proizvelo različita mišljenja, od
prihvatanja do odbacivanja. Ovaj sporazum su potpisali šefovi triju država: Republike BiH,
Republike Hrvatske i SR Jugoslavije, a svjedoci sporazuma su: SAD, Ruska Federacija,
Savezna Republika Njemačka, Ujedinjeno Kraljevstvo Velike Britanije i Sjeverne Irske,
Francuska Republika i Evropska unija.
4
"Američka delegacija sa Richardom Holbrookeom na čelu i evropska sa Carlom Bildtom
uvijek su nastojale iznaći kompromisna rješenja, ali su često morale srpskoj i bošnjačkoj
strani zaprijetiti veoma teškim posljedicama, kako bi pregovori opet poprimili normalan tok.
Srpska strana je bila pod pritiskom prijetnje produžavanja sankcija Saveznoj Republici
Jugoslaviji. Ovaj instrument je mogao djelovati samo zato što je Milošević, kao glavni
pregovarač, s obzirom da je Momčilo Krajišnik u Daytonu bio sporedna ličnost, pokazivao
ogroman interes za skidanje sankcija".
5
3
K. Trnka,
Ustavno pravo
, Sarajevo 2006, 104
4
W. Petritsch,
Bosan i Hercegovina od Daytona do Evrope
, Sarajevo 2002
5
Ibid.
5
2.1. DRŽAVA BOSNA I HERCEGOVINA PO DEJTONSKOM
MIROVNOM SPORAZUMU
Po svom obliku vladavine to je polupredsjednička republika (šef države je neposredno biran,
on je kolegijalni organ čija je teritorijalna nadležnost na cijeloj teritoriju BiH, ali istovremeno
članovi ovog organa nisu dobili legitimitet građana na cijeloj teritoriji ) po državnom uređenju
to je jedna vrsta složene države, sastoji se od entiteta, Republike Srpske koja je uređena po
unitarnom principu i Federacije Bosne i Hercegovine koja ima 10 kantona i distrikta Brčko
koji ne pripada ni jednom entitetu i nalazi se pod nadležnošću BiH s obzirom na politički
sistem to je demokratska država (posjeduje sve elemente formalne emokratije: podjelu vlasti
na zakonadovnu, izvršnu i sudsku, propisano načelo vladavine ustavnosti i zakonitost,
postajanje pluralizma političkih stranaka, opće, neposredne , tajne izbore, predviđenu
političku i pravnu odgovornost nosilaca političke vlasti, plurane medije i nezavisno sudstvo,
katalog ljudskih prava koja priznaje ustav) s obzirom na odnos centralnih i lokalnih organa
kao država ona je visoko decentralizirana s tim da je FBiH decentralizirani, a RS
centarlizirani entitet. Sa aspekta suvereniteta trenutno je u poziciji ograničenog suvereniteta
(institucija Visokog predstavnika i njegove ovlasti ograničavaju unutrašnji suvrenitet a na
političko djelovanje institucija veliki utjecaj imaju međunarodne organizacije - Ujedinjene
nacija, OSCE; Vijeće Evrope, Evropska Unija, ambasade pojedinih država kai i nevladine
organizacije.
6
6
http://www.pravst.unist.hr/zbornik.php?p=11&s=8 ( 13.12.2017.)
