UNIVERZITET U SARAJEVU
EKONOMSKI FAKULTET
FINANSIJSKA KRIZA U GRČKOJ
UZROCI I POSLJEDICE
MENTOR:
STUDENT:
SARAJEVO, NOVEMBAR, 2014
rastućeg deficita i dugova Grčke. Rast javnog duga predstavljao je najveći problem u Grčkoj u
posljednjih nekoliko godina. Bilo je jasno da je potrebno izvršiti radikalne ekonomske
reforme, i da joj u tome treba pomoć Evropske Unije. Mjerama koje je Vlada htjela da
sprovede trebalo je smanjiti javni dug sa gotovo 13 na blizu 9 odsto nacionalnog bruto
proizvoda. Grčka finansijska kriza počela je naizgled tako što su dugovi Grčke naprasno
porasli na oko 404 milijardi dolara, ili 113 odsto bruto nacionalnog proizvoda zemlje. Tek
poslije određenog vremena vidjelo se da je kriza ozbiljna i to iz više razloga. Prvo,
kredibilnost Grčke je naglo opala. Događaji koji su se desili smanjili su povjerenje u tu
zemlju, što je uticalo na strane investitore.
2. HISTORIJAT FINANSIJSKE KRIZE
Grčka finansijska kriza javila se prošle jeseni nakon izbora, kada je pobjednik na izborima
Jorgos Papandreu preuzeo vlast i saznao da u budžetskoj rezervi nema novca. Vlada Grčke je
2001. Uz pomoć lažnog knjigovodstva vršila prikrivanje deficita, kako ne bi došlo do
diskvalifikovacije za učešće u zajedničkoj moneti i ulazak u evrozonu EU. Evropskim
ugovorima je budžetski deficit bio maksimiran na 3%, a javni dug na 60% bruto nacionalnog
dohotka. Iako su ove granice mnogi kršili, najveći skandal je izbio nakon otkrića da je Grčki
budžetski deficit u 2009. došao do12,7%, a da je prognoza javnog duga u 2010. do 125%
BND-a. Nakon tog saznanja, Grčka je bila primorana da izvrši emitovanje novih obveznica i
da udvostruči visinu interesne stope. Na taj način će se još više otežati Grčkoj da otplaćuje
dug. Na sastanku EU odlučeno je da se pruži pomoć Grčkoj putem javnih sredstava, kao što
se učinilo ranije bankama koje je zahvatila ekonomska kriza. Grčka je primorana da smanji
javne troškove, što znači otpuštanje državnih službenika, smanjenje plata, odlaganje
penzionisanja, štednja na zdravstvenoj zaštiti, povećanje poreza, a uz to i povećanje broja
nezaposlenih sa sadašnjih 9,6% na oko 16% - i sve to sa ciljem da se deficit budžeta smanji na
8,7%. Finansijska kriza u Grčkoj može omogućiti da EU po prvi put u praksi sprovede svoje
ugovorne instrumente u odnosu na nadgledanje budžetske i ekonomske politike. Interesne
stope se mogu povećavati zbog rizika, ali rizika ne smije da bude. Kod finansijskih
malverzacija Grčke vlade koje su prouzrokovale ovu krizu nije bilo takvog nadzora. Nedavno
je statistička agencija EU „Eurostat“ objavila da je 2001. godine banka Goldman Saks u
tajnosti pomogla desničarsku vladu Grčke da ispuni kriterijume za članstvo EU, pomoću
komplikovane devizne zamjene, čime se maskirala visina javnog deficita i državnog duga.
Pripadanje EU je pružalo sigurnost, što je još više doprinosilo neodgovornosti
nekompetentnih političkih vođa. Smatra se da je glavni krivac za nastanak krize uvođenje
evra. Za Grčku bi tradicionalni izlaz bio da napusti evro i vrati se devalviranoj drahmi kako bi
se smanjio uvoz i podstakao izvoz. Na taj način teret neophodnih žrtvovanja ne bi pao samo
na radničku klasu. Međutim, tu bi se izgubila korist EU, najviše Njemačke, koja će Grčkoj
nametnuti mjere u korist Njemačke izvozne ekonomije.
Mjere budžetske štednje su suprotne onome što je potrebno u vremenima preteće depresije.
Nasuprot tome, ono što je potrebno su kejnezijanske mjere za stimulisanje zapošljavanja i
jačanje unutrašnjeg tržišta.
