Dokument  Globalni  okvir  fiskalnog  bilansa  i  politika  u  Bosni  i  Hercegovini  za  period  2015-2017.  godina
izrađen je na osnovu Zakona o Fiskalnom vijedu u Bosni i Hercegovini („Službeni glasnik BiH“, broj: 63/08),
kojim  je  definiran  sadržaj  dokumenta.  S  tim  u  vezi  dokument  sadrži  sve  potrebne  elemente  koji  su
nosiocima  fiskalne  politike  u  Bosni  i  Hercegovini  neophodni  za  izradu  njihovih  Dokumenata  okvirnog
budžeta za period 2015-2017. godina kao i godišnjeg budžeta za 2015. godinu. Ti elementi su: Fiskalni ciljevi
definirani  kao  primarni  fiskalni  bilans  (primarni  suficit  ili  primarni  deficit),  projekcije  ukupnih  indirektnih
poreza zasnovane na makroekonomskim projekcijama i njihova raspodjela za narednu fiskalnu godinu, kao i
gornje granice zaduženja budžeta Institucija BiH, Federacije BiH, Republike Srpske i Brčko Distrikta.

Navedeni  elementi,  čije  usaglašavanje  predstavlja  osnovnu  pretpostavku  za  budžetsko  planiranje  nosioca
fiskalnih  politika  u  BiH,  čine  suštinu  fiskalne  koordinacije  u  BiH.  Bez  usaglašavanja  istih  nije  moguda
koordinacija  fiskalnih  politika  i  očuvanje  fiskalne  stabilnosti  kako  pojedinih  fiskalnih  suvereniteta  tako  i
Bosne i Hercegovine kao cjeline.

Prvo poglavlje dokumenta odnosi se na analizu i trendova makroekonomskih kretanja u BiH. U ovom dijelu
date su projekcije osnovnih makroekonomskih indikatora, sa posebnim fokusom na one makroekonomske
veličine koje neposredno utječu na elemente fiskalne politike, prije svega na visinu javnih prihoda.

U  drugom  dijelu  izvršena  je  analiza  visine  i  strukture  prihoda od  indirektnih  poreza  i  date  projekcije  ovih
prihoda  za  naredne  tri  godine.  Također,  date  su  osnovne  preporuke  za  definiranje  politika  u  oblasti
indirektnog oporezivanja. Kako se ovi prihodi dijele između više fiskalnih subjekata u BiH, u ovom dijelu dati
su  i  elementi  raspodjele  prihoda  od  indirektnih  poreza,  polazedi  od  postojedih  propisa  koji  regulišu  ovu
oblast u BiH.

Tredi dio dokumenta odnosi se na fiskalne ciljeve budžeta Institucija BiH, Federacije BiH, Republike Srpske i
Brčko Distrikta BiH. Ovdje su također obrađeni i osnovni elementi fiskalnih politika koje bi bilo poželjno
koordinirati kao što su: nivo javne potrošnje i politika javnog zaduživanja.

AKROEKONOMSKI POKAZATELJI I PROJEKCIJE ZA PERIOD

2013-2017.

GODINA

U narednoj tabeli data je procjena i projekcije makroekonomskih pokazatelja BiH za period 2013-2017.
godina, koje su polazna osnova za projekcije ukupnih indirektnih poreza.

Tabela 1.1: Makroekonomski pokazatelji za period 2012-2017. godina

Indikator

Zvanični

podaci

Projekcije

2012

2013

2014

2015

2016

2017

Nominalni BDP u mil KM

27.199

28.204

29.289

30.889

32.664

34.798

Nominalni rast u %

1,6%

3,7%

3,8%

5,5%

5,7%

6,5%

BDP deflator (prethodna godina = 100)

102,5

102,0

102,2

101,6

101,9

Realni BDP u mil KM (prethodna godina = 100)

26.528

27.507

28.714

30.215

32.161

34.154

Realni rast u %

-0,9%

1,2%

1,8%

3,2%

4,1%

4,6%

Inflacija mjerena indeksom potrošačkih cijena u %

2,10%

-0,10%

0,4%

1,1%

1,0%

1,2%

Potrošnja u mil KM

28.624

28.835

29.584

30.453

31.483

32.612

Vladina potrošnja u mil KM

6.016

6.151

6.350

6.547

6.789

6.993

Privatna potrošnja u mil KM

22.608

22.685

23.235

23.907

24.694

25.620

Investicije u mil KM

4.953

4.947

5.421

5.900

6.437

7.167

Vladine investicije u mil KM

772

949

1.138

1.309

1.545

1.807

Privatne investicije u mil KM

4.032

3.969

4.223

4.502

4.874

5.396

Nacionalna bruto štednja u % BDP-a

9,0%

11,5%

12,4%

14,3%

15,3%

16,8%

Bilans tekudeg računa u mil KM

-2.503

-1.710

-1.778

-1.497

-1.429

-1.330

Bilans tekudeg računa u % BDP-a

-9,2%

-6,1%

-4,8%

-4,4%

-3,8%

Nominalni Rast uvoza u %

-0,2%

-2,0%

3,9%

3,0%

3,7%

3,5%

Nominalni Rast izvoza u %

-1,9%

5,7%

4,9%

7,8%

8,0%

7,9%

Izvor: Procjene Direkcije za ekonomsko planiranje BiH (DEP BiH)

EALNI SEKTOR

Nedavna ekonomska dešavanja

Nakon realnog pada (od 0,9%) u 2012, bh ekonomija je prema procjeni DEP-a ostvarila skroman realni rast
od  1,2%  2013.  godine.  Ovaj  rast  je  bio  nošen  prije  svega  rastom  izvoza  (5,7%)  i  industrijske  proizvodnje
(5,3%),  dok  domada  tražnja  bilježi  neznatno  povedanje  uz  pad  uvoza  (2,0%).  Oporavak  proizvodnje
električne  energije  nakon  problema  u  prethodnoj  godini  je  bio  glavni  faktor  rasta  robnog  izvoza.  Ovo  je
zajedno  sa  rastom  izvoza  u  prerađivačkoj  industriji  ponajviše  dovelo  do  nominalnog  godišnjeg  smanjenja
vanjskotrgovinskog deficita.

U  isto  vrijeme,  privatna  i  javna  potrošnja  bilježe  tek  neznatan  realni  rast  praden  skromnim  povedanjem
investicija  prije  svega  u  domenu  javnih  radova.  Stagnacija  privatne  potrošnje  je  bila  rezultat  blagog
smanjenja raspoloživog dohotka građana dok je javna potrošnja bila ograničena blagim smanjenjem javnih
prihoda  u  2013.  Stagnacija  broja  zaposlenih,  prosječne  plade  i  socijalnih  davanja  države,  te  smanjenje
novčanih priliva građana iz inostranstva su onemogudili rast privatne potrošnje.

Javni  radovi  su  bili  glavni  izvor  rasta  investicija  u  2013.  godini  i  to  uprkos  padu  privatnih  investicija.
Aktiviranje ranije odobrenih sredstava, te potpisivanje "Stand by" aranžmana sa MMF-om su otvorili vrata
povoljnom inostranom kreditiranju (od strane međunarodnih institucionalnih kreditora) izgradnje cestovne
infrastrukture prije svega u FBiH čime je više nego neutraliziran pad privatnih investicija.

industrijske proizvodnje od 5,3% u odnosu na prethodnu godinu.

Međutim ova relativno visoka stopa rasta

industrijske proizvodnje  u odnosu na ostale  zemlje  u okruženju ostvarena  je  uglavnom zahvaljujudi niskoj
osnovici iz prethodne godine, te izrazito povoljnim vremenskim prilikama i blagom povedanju izvoza tokom
2013. godine.

Potrebno je također istadi da ovo statističko povedanje fizičkog obima industrijske proizvodnje u BiH tokom
2013.  godine  nije  rezultiralo  povedanjem  broja  zaposlenih.  Najznačajniji  doprinos  ukupnom  rastu
industrijske  proizvodnje  ostvaren  je  u  prerađivačkoj  industriji  i  sektoru  za  proizvodnju  električne  energije
koji su u odnosu na isti period prethodne godine ostvarili povedanje proizvodnje od  5,8% odnosno 9,8%.
Ovdje posebno treba istadi doprinos sektora za proizvodnju električne energije koji je zahvaljujudi povoljnim
vremenskim prilikama ostvario zavidan nivo proizvodnje i izvoza što je u konačnici bilo ključno za ostvareni
rast  industrijske  proizvodnje  na  kraju  godine.  S  druge  strane,  sektor  rudarstva  poslovao  je  ispod
prošlogodišnjeg nivoa i zabilježio  pad proizvodnje od 4% u odnosu na prethodnu godinu.

Pretpostavke industrijske proizvodnje za 2014. godinu

Posljednje raspoložive projekcije DG ECFIN-a i preliminarni podaci za 2014. godinu nagovještavaju
poboljšanje ekonomskih aktivnosti i jačanje ekonomskog rasta u zemljama EU u odnosu na prethodnu
godinu.

Posebno se ističe korporativni sektor koji bi u uslovima osnažene izvozne tražnje iz ostatka svijeta

trebao poboljšati  nivo proizvodnje  u odnosu na prethodnu godinu. Određeni  kratkoročni indikatori  ved
ukazuju  da  je  proces  ekonomskog  oporavka  prisutan  u  zemljama  EU.  Tako  je  industrijska  proizvodnja  u
EU28  prema raspoloživim podacima Eurostata za prvi kvartal 2014. godine  povedana za 1,5% u odnosu na
isti  period  prethodne  godine,  a  ohrabruje  i  činjenica  da  je  Njemačka  kao  glavni  trgovinski  partner  BiH  u
istom vremenskom periodu ostvarila rast industrijske proizvodnje od 3,2%.

Potrebno je također istadi da je nakon trogodišnjeg slabljenja na tržištu rada u februaru 2014. godine po
prvi put registrirano blago povedanje broja zaposlenih te da

je PMI

(

Purchasing Manager`s Index

) kao glavni

indikator uslova poslovanja na nivou od 53,2%.

Očekivalo se da bi ovo poboljšanje u EU trebalo imati

pozitivan  utjecaj  kako  na  sve  države  regiona  tako  i  na  Bosnu  i  Hercegovinu.  Međutim,  poplave  koje  su
sredinom  maja  zahvatile  Bosnu  i  Hercegovinu  u  velikoj  mjeri  ugrozile  su  trend  oporavka  industrijske
proizvodnje  iz  prošle  godine.  Novonastale  okolnosti  u  Bosni  i  Hercegovini  uslovile  su  smanjenje  procjene
rasta fizičkog obima industrijske proizvodnje za 2014. godinu  na oko 2,5% u odnosu na prethodnu godinu.

Iako zvanični podaci o procjenama šteta još uvijek nisu dostupni evidentno je da de najteže biti pogođena
bh.  prerađivačka  industrija  koja  čini  2/3  ukupne  industrijske  proizvodnje.  Veliki  broj  privrednih  subjekata
koji  posluju  u  okviru  prerađivačke  industrije  pored ved  tradicionalnih  problema  i  ekonomske krize  tokom
ove  godine  dodatno  če  biti  izložen  posljedicama  poplava.  Međutim  i  pored  pretrpljenih  šteta od  poplava
dosta  povoljniji  ambijent  prije  svega  u  EU  te  najavljene  mjere  nadležnih  institucija  trebali  bi  omoguditi
pozitivan  rast  proizvodnje  u  prerađivačkoj  industriji.  Osim  izvozno  orijentiranih  grana  prerađivačke
industrije  očekuje  se  povedanje  proizvodnje  i  ostalih  grana  čije  kretanje  je  determinirano  domadom
tražnjom.  Ovo  se  posebno  odnosi  na  one  industrijske  grane  koje  su  vezane  za  građevinski  sektor  u  BiH
(proizvodnja  građevinskog  materijala  i  gotovih  metalnih  proizvoda).  S  druge  strane  očekuje  se  da  bi
energetski  sektor  (rudnici,  proizvodnja  električne  energije,  naftnih  derivata  i  koksa)  tokom  2014.  godine
trebao ostvariti poslovne rezultate koji su nešto ispod prošlogodišnjeg nivoa zbog izraženog baznog efekta.
Stope  rasta  proizvodnje  u sektoru  za  proizvodnju električne  energije   tokom 2014.  godine  u  velikoj mjeri
determinirat de relativno visoka osnovica iz prethodne godine kao i neizvjesnost vremenskih prilika.

Agencija za Statistiku BiH, „Indeks obima industrijske proizvodnje u Bosni i Hercegovini za decembar 2013. godine“, Sarajevo,

25.01.2014.godine. Napomena: Agencija za statistiku BiH u maju 2014. godina izvršila je preračunavanje i reviziju historijskih podataka pa je tako i
godišnja stopa rasta industrijske proizvodnje u 2013. godini sa prethodnih 6,7% revidirana na 5,3%.

European Commission, Directore –General for Economic and Financial Affairs ,“European Economic Forcast“,15. February 2014

Eurostat, News release euroindicators, „industrial production in EU for January 2014“. 38/2014, 12 March 2014.

European Commission, Directore –General for Enterprise and Industry ,“Industrial Policy Indicators and Analysis“,15. February 2014

Projekcija DEP- a, juni 2014. godine.