UNIVERZITET U TRAVNIKU
ODSJEK:STOMATOLOGIJA
HUMANI GENOM
PREDMET:BIOLOGIJA SA HUMANOM GENETIKOM
Seminarskio rad
Student: Mentor:
Selmić Naida ass. Dr. vet. Azra Bačić
Broj indeksa:2187/21
Travnik, April 2022.
SADRŽAJ
UVOD
STRUKTURA I ORGANIZACIJA HROMOSOMA
PAKOVANJE DNK U HROMOSOME
KARIOTIP ČOVJEKA
POJAM GENA
GENOM ČOVJEKA
FAMILIJE GENA
RNK GTENI ČOVJEKA
MITOHONDRIJSKI GENI
REPLIKACIJA DNK
ZAKLJUČAK
LITERATURA
STRUKTURA I ORGANIZACIJA HROMOSOMA
Molekuli DNK su glavni nosioci genetičke informacije. Organizovani su u
hromosome. Hromosomi predstavljaju „zapakovane“ molekule DNK u kojima
su sadržane genetičke informacije svih organizama. Broj hromosoma je
karakterističan za vrstu, pa se tako u tjelesnim ćelijama čovjeka nalazi 46
hromosoma.
Jedan molekul DNK u kompleksu sa proteinima čini jednu hromatidu
hromosoma. Svaka hromatida sadrži po jedan linearni dvolančani molekul DNK
koji se pruža čitavom njenom dužinom. Tokom pripreme za deobu ćelije dolazi
do udvajanja molekula DNK, tj. replikacije nakon koje se svaki hromozom
sastoji od dvije identične sestrinske hromatide koje su međusobno povezane
centromerom. Centromera je region koji spaja dvije sestrinske hromatide, a
hromozom dijeli na dva kraka. Kraći krak se oznmačava sa „p“ od frencuske
riječi petit, što znači kratak, a dužik krak se označava sa q. U odnosu na lokaciju
centromera hromozomi mogu biti: metacentrični (kada je centromera
postavljena na sredini) submetacentrični
(kada je centromera pomjerena ka
jednom kraju), akrocentrični (kada je
centromera pri vrhu hromozoma) i
telocentrični (kada je centromera na
samom vrhu kraka). U sastavu regiona
centromere se pored DNK nalazi
kompleks proteina bitan za pravilno
funkcionisanje hromozoma.
Hromatida metafaznog hromosoma dostiže promjer od 700nm, a DNK je čak
350 puta kolndenzovanija u odnosu na svoje izduženo ogoljeno stanje.
Maksimalno savijanje i kondenzacija DNK dovode do blokiranja transakripcije,
pa je u ovoj fazi genetički materijal neaktivan. Početzkolm anafaze hromatide
se međusobno razdfvajaju čineći pojedinačne hromosome koji u toj fazi ostaju
sve dok se ne replikuju u S fazi naredne interfaze. U tom periodu se svaki
hromozom sastoji od jedne hromatide.
