UNIVERZITET U ISTOČNOM SARAJEVU
FAKULTET FIZIČKOG VASPITANJA I SPORTA
STUDIJSKI PROGRAM: FIZIČKO VASPITANJE-MASTER STUDIJ
POVREDA LIGAMENATA
(Seminarski rad iz predmeta: Bio-medicinske discipline u fizičkom vaspitanju i
sportu)
1. Povrede zgloba koljena
Zglob koljena je najveći i najsloženiji zglob ljudskog tijela. Zbog svoje višestruke funkcije,
koljeno je i anatomski vrlo kompleksno građeno, pa su meniskusi unutar koljena, samo jedan
segment cijele strukture koljenog zgloba. Povrede mensikusa u većini slučajeva nisu zasebne,
već se povrjeđuju često u kombinaciji, sa nekom koljenu pripadajućom ligamentarnom vezom.
Slika 1. Građa meniskusa
Zglob koljena (articulatio genus) jedan je od najkompleksnijih zglobova u ljudskom tijelu.
Omugućava pokrete pregibanja (flexio), opružanja (extensio) i ograničene pokrete spoljašnjeg i
unutrašnjeg obrtanja (rotatio). Čine ga tri kosti sa svojim zglobnim površinama:
a) butna kost (femur),
b) golenjača (tibia) i
c) čašica (patella).
Zglobne površine ove tri kosti obuhvaćene su čvrstom vezivnom opnom, tzv. zglobnom čaurom
(capsula articularis) koja daje čvrstinu zglobu koljena, a istovremeno dozvoljava i pokrete
unutar normalnih granica za ovaj zglob. Zglobnu čahuru, sa spoljašnje strane, pojačavaju
zglobne veze (ligamenta): prednja, čašična veza (lig. patellae), bočne, spoljašnja (lig. collaterale
fibulare) i unutrašnja (lig. collaterale tibiale), i zadnje veze koje predstavljaju pojačanja tetiva
okolnih mišića. Unutar same zglobne šupljine nalaze se dvije snažne ukrštene veze, prednja (lig.
cruciatum anterius) i zadnja (lig. cruciatum posterius), koje direktno povezuju zglobne površine
butne kosti i golenjače.
1
Povreda ligamenta koljena je, u poslednje vrijeme kod sportista, u porastu. Često možemo čuti
da se povrede koljena nazivaju i sportsko koljeno. U čak 80% slučajeva ruptura je rezultat
1
https://sportskamedicina.com.ba/?p=988
nekontakne povrede. Česti su slučajevi da sportista samo padne u sred utakmice iako oko njega
nema nikoga od protivničkih igrača. Mehanizam povrede je najčešće tzv. valgus-spoljašnja
rotacija kada stopalo ostane fiksirano za podlogu, a istovremeno dođe do prekomjerne rotacije u
zglobu koljena. U rjeđim slučajevima do povrede ovog ligamenta može doći usled forsirane
hiperekstenzije koljena. Ruptura može biti parcijalna ili potpuna, a nažalost, veoma često je
udružena sa povredama drugih ligamenata (najčešće je u pitanju lig. collaterale tibiale), kapsule,
hrskavice ili meniskusa.
Pri povrjeđivanju, možemo čuti zvučni fenomen kao da nešto pukne u koljenu, zvuk podsjeća na
onaj kada se prelomi štapić. Širok je spekar tegoba koje sporista navodi. Bol u koljenu može biti
blag ili oštar, može biti stalno prisutan ili povremen.
2
Obim pokreta u zglobu kojlena može biti
smanjene ili povećane amplitude, može se javiti osećaj nestabilnosti kolena. Simptomi koji se
javljaju kod povrede koljena mogu biti:
bol - obično se javlja pri određenim pokretima i često ima jasnu lokalizaciju. Bol
udružen sa pojavom otoka koljena ukazuje na vjerovatno oštećenje meniskusa ili
hrskavice u zglobu koljena. Preporučuje se pregled ljekara specijaliste koji se bavi
liječenjem koljenog zgloba;
otok - povrede i promjene u zglobu kojlena često su praćene pojavom otoka u koljenom
zglobu. Postoje dva tipa otoka koljena. Prvi je izliv krvi u koljenom zglobu (hemartros)
a drugi upala zglobne kapsule (sinovitis). Hemartros se javlja nekoliko sati nakon
povrede i obično je koljeno tada i jače natečeno. Prisustvo krvi u koljenu je posledica
ozbiljnije povrede neke od anatomskih struktura u zglobu koljena. Sinovitis predstavlja
reaktivnu upalu zglobne kapsule i javlja se kao mehanizam odbrane zbog neke promjene
u koljenu (povreda meniskusa, oštećenje hrskavice – gonartroza ili hondromalacija);
nestabilnost - nakon prekida ligamenata koljena (ukrštenih ili kolateralnih) javlja se
osećaj nestabilnsti koljena. Ovaj osjećaj se javlja najčešće pri pokretima promjene
pravca. Osjećaj nestabilnosti u koljenu se nekada može javiti i kod izražene slabosti
(hipotrofije) mišića kvadricepsa. Takođe, kod iščašenja čašice koljena javlja se osjećaj
da je koljeno nestabilno, zbog gubitka ekstenzornog mehanizma koljena.
blokada pokreta - predstavlja nemogućnost punog opružanja (ekstenzije) u zglobu
koljena. Najčešći uzrok blokade kolena je prisustvo slobodnog tela u kolenu ili povreda
meniskusa. Slobodno tijelo u koljenu je prisutno kao posledica neke ranije povrede i radi
se najčešće o dijelu hrskavičavog ili koštanog tkiva.
2
https://www.stetoskop.info/sportska-medicina/povrede-ligamenta-kolena
