Visoka medicinska i poslovno-tehnološka škola strukovnih studija
Šabac
Studijski program:
Zaštita životne sredine
Nastavni predmet:
Industrijski objekti i postrojenja
SEMINARSKI RAD
Tema rada:
OSVETLJNJE U RADNIM PROSTORIJAMA
Šabac, decembar 2019.
Mentor:
Leposava Filipović-Petrović
Student:
Aleksandra jovanović 3-/2017
4
2. Osvetljenje
Izrazom „svetlost“ označava se svako zračenje, koje uzrokuje neposredno vidljivo zapažanje.
Zračenje je u fizičkom smislu definisano kao emitovanje ili prenos energije u obliku elektromagnetnih
talasa ili čestica. Svetlost je u osnovi izračena ili reflektovana energija, koja dospe u ljudsko oko i koja
se u vidnom organu (kompletno ljudsko oko sa delom mozga) pretvori u čulno opažanje i osećanje
svetline (utisak o jačem ili slabijem zračenju) i boja. Svetlost je deo spektra elektromagnetnog
zračenja iz opsega talasnih dužina vidljivih golim okom. Vidljiva svetlost se obično definiše kao
radijacija u opsegu talasnih dužina od 380 do 780 nm – između infracrvene (sa dugačkim talasnim
dužinama) i ultraljubičaste (sa kratkim talasnim dužinama) (slika 1). Brzina svetlosti, kao i svih ostalih
elektromagnetnih talasa, iznosi 299743 km/s.
Slika 1.
Spektar elektromagnetnog zračenja-vidljiva svetlost
Međunarodna komisija za rasvetu je za normalno ljudsko oko definisala dve vrste relativne svetlosne
osetljivosti:
relativnu svetlosnu osetljivost kod dnevnog osvetljenja i
relativnu svetlosnu osetljivost kod noćnog osvetljenja.
Relativna svetlosna osetljivost prikazuje se obično dijagramom, funkcijom talasnih dužina u
području vidljivog zračenja.
Osvetljenost je količnik upadnog svetlosnog fluksa na element površine i površine tog
elementa. Osvetljenost jedne tačke, odnosno beskonačno male površine, srazmerna je svetlosnom
intenzitetu, a obrnuto srazmerna kvadratu rastojanja između izvora i tačke posmatrača. Prosečna
osvetljenost je algebarska srednja vrednost osvetljenosti neke ravni. Ravnomernost osvetljenja neke
ravni je količnik najmanjeg osvetljenja i prosečnog osvetljenja te ravni. Blještanje je nelagodnost ili
smanjenje sposobnosti viđenja predmeta, ili istovremeno i jedno i drugo, što nastaje usled vrlo jakih
luminacija ili kontrasta u vidnom polju. Blještanje može biti direktno, indirektno i kontrastno.
5
Svetlosna površina (fenestracija) je zbir otvora u zidu, tavanici ili krovu namenjenih prolazu dnevne
svetlosti. [2]
Osvetljenje ili osvetljenje je namerna upotreba svetlosti za postizanje praktičnih ili estetskih
efekata. Osvetljenje uključuje upotrebu i veštačkih izvora svetlosti kao što su lampe i sijalice, kao i
prirodnog osvetljenja hvatanjem dnevne svetlosti. [3]
2.1. Dnevno (prirodno) osvetljenje
Dnevna ili prirodna svetlost predstavlja vidljivi deo spektra sunčevog zračenja. Prirodna
svetlost koja osvetljava neku tačku na zemlji sastoji se od tri komponente:
direktne sunčeve svetlosti,
difuzne svetlosti i
svetlosti reflektovane od tla, vegetacije i okolnih objekata.
Za razliku od svetlosti koja je generisana veštačkim izvorima svetlosti, dnevna svetlost je
promenljiva tokom vremena po intenzitetu, raspodeli sjajnosti i spektru. Dnevna svetlost koja
osvetljava unutrašnjost nekog objekta, predstavlja frakciju prirodnog fluksa koja je modifikovana
lokalnim karakteristikama zgrade. Lokalni parameteri koji utiču na svetlost u nutrašnjosti zgrade su:
orijentacija zgrade u odnosu na strane sveta,
morfologija same zgrade,
geometrija fasade,
veličina i raspored otvora,
morfologija unutrašnjosti zgrade,
materijali od kojih su napravljene površine na fasadi i u unutrašnjosti.
Svetlosni komfor
je direktno vezan za fiziološko stanje korisnika, na primer pojavu zamora
usled prevelikog kontrasta unutar vidnog polja. Na subjektivne aspekte svetlosnog ambijenta u
radnoj sredini obraća se sve veća pažnja, zbog potencijalnog porasta produktivnosti u prostorima koji
su komforni i prijatni za boravak i rad. Istraživanjima je pokazano da je prijatnost pri upotrebi
prirodnog osvetljenja veća nego kod veštačkog osvetljenja prostora.
Kvantitativni opis osvetljenja nekog prostora može se opisati odgovarajućim fizičkim veličinama, kao
što su:
raspodela osvetljenosti i sjajnosti,
maksimalna i minimalna osvetljenost i dr.
