uključene su brojne medicinske discipline. Pored patologa u tome sudeluju radiodijagnostičari,
endoskopičari, specijalisti nuklearne i drugih grana medicine. Budući da su operativni zahvati,
zračenje, hemoterapija, hormonalna terapija i imunoterapija osnovni vidovi lečenja tumora, u
tretman onkoloških pacijenata uključene su pre svega hirurške discipline, radioterapija,
hematologija, imunologija, interna medicina.
2. Izbor onkološkog lečenja
Pre donošenja odluke o načinu lečenja onkoloških pacijenata, neophodno je imati histopatološku
dijagnozu, kojom se ne samo potvrđuje da se radi o malignom tumoru, nego i što bliže određuje
njegov histološki tip i stepen diferencijacije, uznapredovalost bolesti, postojanje imunog
odgovora domaćina, radikalnost eventualnog operativnog zahvata.
U donošenju odluke o tretmanu pored podataka iz histopatološkog nalaza, moraju se uzeti u
obzir i sledeći faktori:
Uznapredovalost, odnosno raširenost bolesti, koja se izražava TNM ili klinički stadijumima.
Starost i opšte zdravstveno stanje pacijenta (u upotrebi je nekoliko skala kojima se numerički
izražava opšte stanje pacijenta i kvalitet njegovog života, koje treba slediti pri odluci o
tretmanu, posebno u kliničkim studijama)
Raspoloživost terapijske opreme, kadra, medikamenata
Socijalno-ekonomske prilike
Imajući u vidu sve relevantne faktore, potrebno je kod datog pacijenta doneti odluku da li ima
svrhe i mogućnosti da se primeni specifična onkološka terapija. Pri tome se moraju imati u vidu
osnovni principi medicinske etike:
1. Poštovati volju i samostalnost pacijenta, njegove porodice i medicinskih radnika ( pacijent
ima pravo da prihvati ili odbije lečenje, lekar može da odbije primeniti tretman za koji veruje
da nosi više štete nego koristi)
2. Činiti dobro (nije opravdan tretman za koga je izvesno da neće imati povoljne efekte)
3. Ne nanositi štetu (onkološka terapija je pračena ozbiljnim popratnim pojavama i
komplikacijama)
4. Voditi računa o opravdanosti tretmana, uzimajući u obzir i raspoložive mogučnosti
U određenim situacijama dobra nega i kupirane simptoma su najbolji ili jedini mogući način
lečenja.
Ukoliko je doneta odluka da se primeni neki od vidova specifične onkološke terapije, mora se
znati :
Koji je cilj tretmana
Da li očekivani povoljni efekti lečenja prevazilaze rizike koje on sobom nosi.
Da li očekivani povoljan efekat opravdava troškove lečenja.
U odnosu na cilj, lečenje može biti:
1. kurativno
2. palijativno
Svrha kurativnog tretmana je potpuno izlečenje, značajno produženje preživljenja ili klinička
istraživanja. On podrazumjeva da se kompletna tumorska masa, uključujući i eventualne
metastaze potpuno uklone iz organizma.
Palijativo lečenje se primenjuje kada je očigledno da ne postoji mogučnost izlečenja. Kod
donošenja odluke o palijativnom tretmanu takođe treba voditi računa o odnosu očekivanog
povoljnog efekta i rizika koji tretman sa sobom nosi. Njegov cilj je:
ublažavanje simptoma koje tumor uzrokuje: bol, krvarenje, opstrukcija
sprečavanje simptoma do kojih će verovatno doći ukoliko se lečenje ne preduzme
produženje života
3. Hronični kancerski bol
Bol je jedan od najčešćih simptoma koji prati malignu bolest. Definicije koje se najčešće koriste:
-"Bol je neprijatno senzorno i emocionalno iskustvo udruženo sa stvarnim ili potencijalnim
oštećenjem tkiva" (International Association for the Study of Pain).
-Bol je sve ono što pacijent kaže da ga boli" (Dr Robert Twycross). Zbog svoje zastupljenosti ali
i uticaja na kvalitet življenja pacijenata dobra kontrola bola čini osnovu dobrog palijativnog
zbrinjavanja onkoloških bolesnika.
Kancer i bol nisu sinonimi. Prema podacima Svetske Zdravstve Organizacije (SZO) 15 miliona
ljudi boluje od malignih bolesti a 2/3 pacijenata tokom svoje bolesti imaju bolove, tj. oko 10
miliona ljudi u svetu u ovom času pati od hroničnog kancerskog bola. Od onih pacijenata koji
imaju bol, 80% pacijenata ima istovremeno više od dva, različita uzroka bola.
Uzroci bola kod malignih bolesti mogu biti različiti:
1. Direktno prisustvo tumora:
- infiltracije mekih tkiva, kosti, visceralnih organa
- infiltracija ili kompresija neuralnih struktura
- vaskularna opstrukcija ili infiltracija
- zahvaćenost seroznih membrana
2. Indirektno prisustvo tumora:
- paraneoplastični sindromi
- dekubitus, opstipacija
- drugo (postherpetična neuralgija)
