2
1. UVOD
Potreba za grijanje je jedna od osnovnih čovjekovih potreba, kroz istoriju su se koristili
brojni načini grijanja a danas se najčešće koriste plin, električna energija, solarna energija,
loživo ulje, kruta goriva (drva, ugljen).
Parno grijanje pripada vrsti grejnih sistema kod kojih se kao nosilac toplote koristi vodena
para.
Para kao medij za grijanje zadržala se sve do danas naročito u industriji, ali se za grijanje
stanova, škola, bolnica i sličnih objekata sve manje upotrebljava. Pri prenosu topline na veće
udaljenosti, može se konstatovati da je mnogo pogodnija topla i vrela voda. Iz parnog kotla,
vodena para koja je na višem pritisku od atmosferskog, struji kroz cijevovod do grejnih tijela.
U njima se para kondenzuje, pri čemu se oslobađa toplina isparavanja i prenosi u prostor koji
se zagrijava. Obrazovani kondenzat se vraća povratnim-kondenznim cjevovodom u kotao.
U ovisnosti od pritiska pare, razlikuje se:
-
grijanje parom niskog pritiska,
-
grijanje parom visokog pritiska,
-
vakuumsko parno grijanje
S time što se nadpritisak od 0,5 bar smatra gornjom granicom niskog pritiska, a parno grijanje
visokog pritiska je ono kod koga vodena para ima nadpritisak od 2-5 bar. Vakuumsko parno
grijanje je kada je apsolutni radni pritisak ispod 1 bara.
Sistemi parnog grijanja niskog pritiska mogu biti sa donjim i gornjim razvodom pare kao i sa
nisko ili visoko položenim vodovima za povratak kondenzata.
Vodena para se proizvodi u kotlovima niskog ili visokog pritiska. Kada je u pitanju ovaj drugi
slučaj, onda se prije korištenja pare za grijanje pritisak mora redukovati. Vrijednost niskog
pritiska u praktičnoj primjeni u sistemima za grijanje kreću se od 0,05 bar. Kod manjih grijani
prostorija, do najviše 0,15 bar nadpritisaka u slučajima kada su krajnja udaljenja cijevne
mreže do 500m. Nadpritisci od 0,4 i 0,5 bar se javljaju u slučajevima kada se parom
snadbijevaju pored grejnog sistema i drugi potrošači kao npr. Kuhinja i vešernica.
4
Iz horizontalnog razvodnog cjevovoda para prodire u grejna tijela kroz usponske vodove.
Kada je ovaj razvod postavljen ispod grejnih tijela, radi se o tzv. DONJEM RAZVODU.
U tom slučaju cjevovod je ispod tavanice suterena, a iznad kotla. Horizontalne cijevi su u
blagom nagibu oko 5% i kada se radi o većim dužinama, izvode se skokovito ( slika 1.1.)
Nagibom se obezbjeđuje oticanje kondenzata koji se može pojaviti u određenim uslovima.
Pri skokovitom vođenju horizontalnog kondenznog cjevovoda dolazi do skupljanja
kondenzata u tačkama cjevovoda u kojima se izvodi skok na viši nivo (tačka A na slici 1.1)
pa se na tom mjestu mora osigurati njegovo odvođenje. To se postiže spajanjem sa
kondenznim cjevovodom pomoću U-cijevi.
Slika 2.1.
Sistem sa donjim razvodom i visoko položenom
kondenznom mrežom (a – horizontalni razvod; b –
vertikale; c – vertikalne cijevi za kondenzat; d – vjetrena cijev; A – skok horizontalnog cjevovoda)
Kod izvođenja ovog spoja jedan krak je vezan za parnu, drugi za kondenznu cijev, a u cijevi
je voda. U toku rada sistema, pošto u parnom dijelu vlada nadpritisak, nivo vode će u kraku
prema kondenznoj preži biti pomjeren na više, tako da će postojati različiti nivoi vode, a
razlika odgovara veličini nadpritiska pare p
k
(slika 1.2.)
Slika 2.2
. Odvođenje kondenzata pomoću U- cijevi ( a- razvodna parna mreža; b – povratni cjevovod za
kondenzat)
5
Horizontalni kondenzni cjevovod je pod nagibom prema kotlu sa kojim je u vezi preko
vertikalnog priključka u koji se sliva kondenzat. U njemu je nivo kondenzata uvijek iznad
nivoa vode u kotlu, za veličinu nadpritiska u kotlu p
K
. Veza sa atmosferom je ostvarena u
horizontalnoj kondenznoj mreži, blizu kotla, preko vjetrene cijevi čiji je otvor izdignut za 20
do 30 cm iznad horizontalne kondenzne cijevi.
Pri ovakvom razvodu, po isključenju sistema iz pogona, horizontalni kondenzni cjevovod je
suh, a u toku rada sano jedan dio mokar, po čemu je i dato ime ovakvoj konfiguraciji
cjevovoda.
Slika 2.3.
Sistem sa nisko položenom (suhom) kondenznom mrežom (a – vjetrena cijev; b – cjevovod za zrak; c –
nivo vode u kotlu za vrijeme pogona; d – veza spuštenog dijela kondenzne mreže sa vazdušnom; e - nivo
kondenzata)
Međutim, da je horizontalna kondenzna mreža ugrađena pri podu ili čak ispod nivoa poda,
onda se radi o nisko položenoj odnosno mokroj kondenznoj mreži (slika 2.3.).
Kod ovako postavljenog glavnog kondenznog cjevovoda nema potrebe za specijalnim
elementima za izdvajanje dijela mreže pod pritiskom jer u svim spojnim vertikalnim
priključcima nivo vode diktira visinu vode u kotlu, odnosno nadpritisak pare u kotlu, tako da
para ne može da prodre u kondenzacioni dio cjevovoda.
I kod ovog cjevovoda, ukoliko horizontalna parna mreža ima skokove, u njenoj najnižoj tački
se osigurava odvod kondenzata spajanjem sa kondenznim cjevovodom.
Para potiskuje zrak iz grijnih tijela i cjevovoda pa se postavlja posebna mreža za odvod zraka
u atmosferu. Ona se nalazi iznad nivoa kondenzata u spojnim cijevima, dakle iznad vodenog
stuba koji odgovara nadpritisku kotla, kako bi strujanje zraka bilo osigurano. Isti cjevovod
služi i za ulazak zraka u mrežu po prekidu rada sistema.
Horizontalna kondenzna mreža je stalno ispunjena vodom pa otuda i naziv ovakvog razvoda –
mokra kondenzna mreža.
3. SISTEM SA GORNJIM RAZVODOM
