OBOLJENJA I POVREDE MOZGA
Etiološki
su brojni
faktori
koji mogu dovesti do oštećenja mozga i kičmene moždine:
-cerebrovaskularna oboljenja (infarkt mozga, intracerebralna krvarenja, subarahnoidna
krvarenja...), trauma (
commotio
,
contusio
,
laceratio
,
compressio cerebri
), infekcije (encefalitisi
i encefalomijelitisi uzrokovani različitim virusima, bakterijama, protozoama ili gljivicama),
tumori (primarni i sekundarni; gliomi, meningeomi, tumori hipofize, neurinomi akustičkog
živca, metastaze...), demijelinizacijske bolesti (MS), degenerativne bolesti (ALS, difuzne
skleroze...)
Posljedice oštećenja
:
1
.
poremećaji motornih funkcija
:
- sindrom oštećenja gornjem motornog neurona (spasticitet,rigiditet),
- poremećaj koordinacije (cerebelarna i spinalna ataksija),
- nevoljni pokreti (tremor, horea, atetoza),
2
.
poremećaji vegetativnh funkcija
(disanja, rada srca, mokraćne bešike, crijeva),
3
.
poremećaj senzibiliteta
(površni, duboki ili proprioceptivni, visceralni, cerebralni
senzibilitet)
4
.
poremećaji kognitivnih funkcija, funkcija komunikacije i psihičkih funkcija.
Koji je poremećaj biti ispoljen, ne ovisi puno od etiologije, već od lokalizacije i
rasprostranjenosti oštećenja.
Znaci povrede centralnog motornog neurona mogu se podjeliti na:
1
. Oštećenje
kortiko- retikulo –spinalnog puta
daje prenadražljivost refleksa na istezanje:
- povišen mišićni tonus - spascititet
- pojačani tetivni refleksi (fazni refleksi na istezanje),
- iradijacija faznih refleksa na istezanje kao odgovor na perkusiju, klonus.
2.
Oštećenje
dorzalnog retikulo-spinalnog puta
daje oslobađanje fleksornih refleksa na
donjim ekstremitetima:
- fenomen džepnog nožića,
- spazmi fleksora,
- znak Babinskog
PARALIZA (PAREZA)
, nastaje zbog oštećenja centralnog motornog neurona, perifernog
motornog neurona ili samog mišića. Nastaje kod:
- povreda
centralnog motornog neurona
, ne zahvata podjednako sve mišiće (na ruci su
više oštećeni fini pokreti, pokreti prstiju više nego proksimalnih dijelova), javlja se spastička
hipertonija s pojačanim mišićnim refleksima, sniženi ili ugašeni kožni refleksi, nema atrofije,
nema fascikulacija,
- lezije
perifernog motornog neurona
-
kombinovane lezije
centralnog i perifernog motornog neurona
- paralize zbog oštećenja samih
mišića
-
bulbusne
paralize (oštećenje kranijalnih nerava V, VII, IX, X, XII), progresivne
bulbusne paralize
-
supranukleusne
bulbusne paralize (pseudobulbusne paralize)
-
histeričke
Distrubucija pareza i paraliza
1. HEMIPLEGIA (HEMIPARESIS) -
oduzetost jedne polovine tijela.
Ako je lezija iznad mjesta jedra n.facialis-a onda su oduzeti suprotna polovina lica i ekstremiteti
suprotne strane, lezija iznad piramidne dekusacije dovode do hemiplegije suprotne strane, a
oštećenja ispod dekusacije do hemiplegije iste strane, lezija u nivou kičmene moždine dovodi
do Brown-Sequardovog sy.
2. DIHEMIPLEGIA (DIHEMIPARESIS) -
kombinacija hemiplegije obe strane kod
oštećenja u obe hemisfere, oduzetost nije podjednaka. Kao kod hemiplegije ovdje su takođe
ruke više oduzete nego noge.
3.
QUADRIPLEGIA, TETRAPLEGIA (QUADRIPARESIS, TETRAPARESIS
) -
oduzetost sva četiri ekstremiteta (povrede oba piramidna puta u moždanom stablu ili kičmenoj
moždini iznad cervikalne intumescencije),
4.
TRIPLEGIA (TRIPARESIS)
oduzetost tri ekstremiteta (kombinacije hemiplegije i
parapelgije ili dihemiplegija sa otežanom detekcijom oduzetosti jednog ekstremiteta),
5
.
PARAPLEGIA (PARAPARESIS)
- oduzetost oba donja ekstremiteta (povreda oba
piramidnog puta u kičmenoj moždini ispod cervikalne intumescencije, polineuritis,
poliradikuloneuritis, histerija),
6.
HEMIPLEGIA ALTERNA
– lezije u moždanom stablu, istovremeno povreda kranijalnog
nerva (jedro) i neposredno postavljenog piramidnog puta, daje paralizu nerva iste strane i
hemiplegiju suprotne strane tijela,
7. HEMIPLEGIA CRUCIATA
– sindrom dekusacije piramidnog puta sa kontralateralnom
spastičkom paralizom noge zbog oštećenja vlakana prije ukrštanja u dekusaciji i istostrana
spastička paraliza ruke zbog povrede već ukrštenih vlakana namjenjenih za ruku.
Spastička ili piramidna hipertonija
se odlikuje:
♦ elastičnim otporom mišića na pasivno istezanje, koje je na početku pokreta jači, a zatim se
naglo snižava (elastični otpor opruge peroreza).
♦ na GE hipertonija je najveća na fleksorima podlaktice, a kod DE na ekstenzorim potkoljenice.
♦ više su zahvaćeni distalni od proksimalno smještnih mišića
♦ piramidna hipertonija je selektivna.
♦ nagli pasivni pokreti nailaze na snažniji otpor nego spori.
- Nakon oštećenja gornjeg motornog neurona ili puteva potrebno je nekoliko dana do nedelja da
se razvije spasticitet
Do razvitka spasticiteta postoji hipotonija uz oslabljene ili ugašene mitatske reglekse (dužina
ovisi od nivoa lezije):
-
kapsularni infarkt – unutar nekoliko dana
-
lezija kičmene moždine – nekoliko nedelja (mjeseci)
Deformiteti koje uzrokuje spasticitet
1. Adukovano rame sa unutrašnjom rotacijom (bol u ramenu)
2. Lakat u fleksiji (posebno u uspravnom položaju – potencirana hipertonija AG mišića)
3. Pronacija podlakta (poslednji pokret koji se oporavlja)
4. Grčevita fleksija ručja
5. “Stegnura pesnica”
6. Stopalo u ekvinovarusu
7. Stalna ekstenzija palca
