1
UNIVERZITET U TRAVNIKU
EDUKACIJSKI FAKULTET
PEDAGOGIJA I PSIHOLOGIJA
CIVILIZACIJA MAJA
Seminarski rad iz historije pedagogije
Mentor: Prof. dr. Hazim Selimović Kandidatkinja: Jovana Marković
Travnik, novembar, 2023.
4
2. ISTORIJA CIVILIZACIJE MAJA
Civilizacija Maja, razvila se na prašumskoj teritoriji današnjeg južnog Meksika i
Centralne Amerike. Obuhvatala je teritorije današnjih država: Gvatemale, Belizea, El
Salvadora, južne meksičke države Čiapasa, Tabaska i meksičkih država na poluostrvu
Jukatan. Još uvijek se sa tačnom preciznošću ne može utvrditi kada je homo sapiens
(čovjek) naselio Centralnu Ameriku.
Slika 1. Područje koje je naseljavla civilizacija Maja
Rasprave među naučnicima se vode i oko prvog čovjekovog naseljavanja Amerike,
prema genetskim dokazima to se desilo prije nekih petnaest do dvadeset hiljada
godina, dok su nivoi mora bili veoma niski a kopno je povezivalo Sibir i Aljasku. Ti
prvi naseljenici Amerike zauzeli su u razdoblju od nekoliko hiljada godina velike
teritorije i stvorili različite kulture. Prema arheološkim nalazištima na lokalitetu Sijera
Madre de Čijapas u južnom Meksiku, na kojem su pronađena oruđa od kosti i
kamena, smatra se da su potomci Maja naselili ova područja južnog Meksika sedam
hiljada godina prije Hrista. Te prve grupe koje su naselile Centralnu Ameriku živjele
su u hordama, imale su privremena staništa i sakupljale su gotove plodove ili su se
5
bavili lovom. Zbog lakšeg razumijevanja različitih kulturnih razvoja, naučnici istoriju
razvoja Maja dijele na tri perioda:
1. Pretklasični period (oko 2000. godine p.n.e. do 250. godine n.e.),
2. Klasični period (od 250. godine do 900. godine),
3. Postklasični period (od 900. godine do 1502. godine).
3. PRETKLASIČNI PERIOD
U pretklasičnom periodu majanske civilizacije dolazi do uspostavljanja prvih
naseobina i razvijanja poljoprivrede. Dolazi do podizanja gradova i prelaska iz
nomadskog u sedalački način života. Prva naselja su podizana oko kukuruznih polja,
pored kukuruza (majanske omiljene kulture), uzgajani su tikva i pasulj. Živjeli su u
malim selima u kojima su kuće imale popriličan broj članova familije. Kuće su
pravljene od pruća i sastojale su se od jedne velike prostorije, koja je bila pregrađena
drvenim stubovima, međusobno povezanim drvenim prućem i oblijepljenih blatom
čineći zidove. Kuće su služile uglavnom za spavanje, dok su se dnevne aktivnosti kao
npr. kuvanje obavljale napolju.
Podjela rada bila je jasno definisana između muškaraca i žena. Muškarci su gradili
kuće i obrađivali zemlju, a žene pripremale hranu, pravile odjeću i brinule o svim
potrebama domaćinstva. Ti prvi potomci naroda Maja su bili poznati pod nazivom
Mokaja
što u prevodu znači ljudi kukuruza. Izrađivali su predmete od keramike i
žada, a prve naseobine su bile podizane na obalama Tihog okeana. Narod Maja se u
ranom pretklasičnom periodu nije bitno razlikovao od drugih mnogobrojnih naroda
koji su naseljavali područje mezoamerike kao što su
Olmeci
. Olmeci su bili
mezoamerički narod koji je naseljivao područje oko Meksičkog zaliva. Smatra se da
su izvršili kulturni uticaj na narod Maja na početku zasnivanja majanske civilizacije,
od njih su preuzeli pismo koje su kasnije usavršili, izrade figura od žada bile su
svojstvene olmečkoj kulturi.
