Uvod
Oligarhija - vladavina manjine
(grčki
oligos
– malo i
arkhê
– vladanje), je vrsta vlasti u kojoj
većina moći je u rukama manjeg dijela populacije ali koje je normalno najmoćnije bilo po svom
bogatstvu, vojnoj sili, strahovladi ili političkom uticaju.
Politički analitičari kažu da je svako društvo neizbježno oligarhijsko ma koji politički sistem
gledali. Broj članova oligarhije ne predstavlja jedan siguran kriterium za određivanje
oligarhijskog sistema. S toga je bitno analizirati s više pažnje kriteriume pripadnosti
oligarhijskom društvu: kako postati član, kako isti ostati i kako
izaći iz tog društva
. Razne vrste
kriteriuma, više ili manje službene i više ili manje stabilne u vremenu, mogu ući u igru.
Oligarhije su složeni politički sistemi sa često više krugova moći, koja je sve više i više
koncentrisana, specijalizirana u skladu s domenom moći, na primjer ekonomska, pravna,
religijska, vojna, tehnološka, itd. čije izražavanje je često diskretno i kolegijalno. Treba reći da je
oligarhijsko društvo nestabilno, njegova moć se mijenja vremenom (bilo da opada ili raste) i taj
fenomen je dodatno zakomplikovan spoljnim uticajima. Oligarhija je bila karakteristična u
Sparti, gdje su vlast imali samo najbogatiji slojevi društva.
Robert Mihels(1876-1936)
Robert Mihels je rođen u njemačkoj građanskoj porodici u Kelnu, a studirao je u Francuskoj i
Italiji. Kao dvadesetogodišnjak ulazi u sindikalni pokret Italije, kao i u sindikalni i
socijaldemokratski pokret Nemačke.
Njegov misaoni put je bio neobičan. Započeo je kao ubeđeni socijalista i marksista, da bi završio
kao simpatizer fašizma. Još u svojoj sindikalističkoj fazi objavio je 1911. godine jednu izuzetno
značajnu knjigu za političku sociologiju, čiji je naslov „Sociologija partija u modernoj
demokratiji”. Knjiga ima karakterističan podnaslov koji ukazuje na njenu glavnu poentu:
istraživanja o oligarhijskim tendencijama u grupnom životu
. Zanimljivo je, takođe, da je Mihels
predavao uvodni kurs iz Političke sociologije na Univerzitetu u Rimu, a ta predavanja su
objavljena 1927 godine kao jedan od prvih udžbenika iz ove oblasti pod naslovom Corso di
Sociologia Politica.
U svojoj prvoj fazi sindikalnog socijalizma kada prihvata mnoge marksističke postavke, Mihels
je oštar kritičar slabosti radničkog pokreta i lijevih političkih partija koje su iz njega proizašle.
Iza fasade revolucionarne retorike Mihels otkriva sve veću političku atrofiju radničkih partija.
Posebno je kritičan prema partijskim vođama radnika koji djeluju u okviru građanskih institucija.
On je dokazivao da je osnovna slabost njemačkog radničkog pokreta predvođenog
socijaldemokratskom partijom u tome što smatra parlament jedinim poprištem socijalističke
političke akcije. Pisao je: „Prava socijalistička moć ne leži u parlamentu, već u masama“ i
„Parlamentarizam ubija socijalizam u njegovom najdubljem vidu“. Oštro je kritikovao njemački
radnički pokret, tvrdeći da je „prožet duhom plašljivog legalizma“. Zagovarao je antimilitarizam,
za koji je tvrdio da predstavlja odbacivanje vrednosti građanskog sveta; kao i generalni štrajk,
koji bi značio odlučno odbacivanje političkih metoda buržoazije i njihovu zamenu samostalnom
akcijom radničke klase.
Relativno rano je formulisao tezu, koja će kasnije postati ključna tema njegove knjige
„Sociologija partija u modernoj demokratiji“
. To je teza o „organizaciji radi organizacije“.
Dokazivao je da njemačka radnička partija napušta teren klasne borbe radi parlamentarnih
kompromisa i ograničenih reformi prvenstveno zato što želi da sačuva organizaciju i finansijsku
podršku. Upozoravao je da su i radnici pošli istim putem i prihvatili isti tip organizacije kao
druge klase. Zalagao se za ideju i praksu sindikalizma unutar partije, to jest za delovanje
sindikalističke frakcije unutar partije. Opravdano je isticao da socijalistički pokret ne može da
postoji bez intelektualaca.
