Mjerenje u dinamičnom svijetu
Pojave koje se proučavaju u meteorologiji su: prvenstveno temperatura, količina i
vrste padavina, razne oluje, tornada, cikloni i tajfuni, kao i drugi meteorološki elementi
kao što su: vazdušni pritisak, vlaga, vjetar, oblaci, ...Kako svakodnevno smo svjedoci da
se ova nauka širi i da ljudi i ljudske aktivnosti često zavise od vremena, pa moramo
pratiti i prognozu vremena.
Gledano kroz istoriju još u starom Egiptu i Grčkoj ljudi su raspravljali o
vremenskim pojavama (vjetru, kiši, snijegu...). Još tada se posmatralo trenutno stanje
vremena i nagađalo se kakvo bi ono moglo biti u budućnosti, i sve je ostalo na
nagađanjima do početka 17.vijeka, kada poznati naučnici Galileo Galilej, Rene Dekart i
drugi nisu nagađanja zamjenili instrumentalnim posmatranjima i mjerenjima pomoću
termometra, barometra i higrometra. Tada se prvi put počinje mjeriti i nadmorska visina.
Tokom 18.vijeka Benjamin Franklin je proučavao munje i izumio gromobran, a Luk
Hauard je klasifikovao oblake. Nakon što su se razvili i satovi, onda su se stvorili uslovi
za stalnost, tačnost i preciznost osmatranja i ogleda. Uz razvoj aviosaobraćaja, avioni
na letovima nose razne meteorološke instrumente, što onda stvari bolju sliku i uvid u
pojave na tim visinama. Razvojem nautičkog saobraćaja, brodovi isto nose različite
instrumente kojima vrše mjerenja. Isto tako, empirijska iskustva prepuštaju mjesto fizici i
većina formula i dokaza opisuje atmosferu i promjene u njoj, što dovodi do novih
saznanja i ubrzanog istraživanja.
Moderna
dinamička meteorologija
nastala je sredinom 20. vijeka, kada je Jule
Charneu uspeo redukovati složene dinamičke jednačine (koje su postavljene jos
početkom vijeka) na jednostavniji, ali korisniji oblik. Istovremeni razvoj računara
osigurao je da ova metoda riješavanja jednačina ima veliku praktičnu korist, jer se
omogućilo da prognoziranje vremena bude bazirano na riješenjima dinamičkih
jednačina kao funkcija vremena. Ubrzano, nakon Drugog svjetskog rata razvijaju se i
radarske tehnologije, pa uz pomoć radara počinju da se razlikuju oblaci i njihov sastav
po količini vode, detektuju se oluje koje dolaze. Unapređenjem radara, uz pomoć
Doplerovog efekta, dobijaju je i informacije o brzini kretanja oblaka i oluje. Nakon 1960-
te godine, kad su pušteni sateliti u svemir, oni počinju da šalju detaljne slike Zemlje i
atmosfere.
Važan dio meteorologije predstavljaju
meteorološka osmatranja i mjerenja
. Ona
se vrše na mnoge načine, najčešće na meteorološkim stanicama, a od velike važnosti u
novije vrijeme su već pomenuti radio, radar i sateliti. Računarska tehnologija obuhvata
sve podatke, uključujući numeričke modele, analizu podataka i njihovo potpuno
razumjevanje i prikaz u jednostavnom i čitljivom sadržaju.
Meteorologija je u vezi sa mnogim naukama koje se bave čovekovom okolinom.
Neke od važnijih su: poljoprivreda, arhitektura, građevina, ekologija, proizvodnja
energije, šumarstvo, hidrologija, medicina i okeanografija. Navede nauka uveliko zavise
od vremenskih i klimatskih prilika na određenom mestu, ali na primjer hidrologija i
okeanografija utiču i na meteorologiju, jer mijenjaju atmosferske uslove na Zemljinoj
površini.
Možda će se mnogi zapitati, kako djeluje meterologija na ostale nauke, a ja ću
navesti jedan bankalni primjer. Mi smo mediteranska zemlja, blage klime, gdje
uspjevaju masline i agrumi. Dal je moguće da mandarina uspije u nekoj bašti u Rusiji,
gdje se temperature zimi spuste i do -30 stepeni, pa čak da ne odemo tako daleko,
teško da ćete i na sjeveru Crne Gore igdje naći zasađeno drvo agruma. Isto tako, ni kod
nas nećete vidjeti da je uspio kokosov orah...
Svakodnevno smo informisani o meteorološkim mjerenjima, koji nas bombarduju
sa TV-a, i svakog sajta na internetu, a samom obradom podataka zadnjih godina,
imamo informacije, da li je ovo bio najtopliji dan u mjesecu ili godini, ili u prosjeku
zadnjih par godina. Same svakodnevne rutine postavljamo prema vremenskim
prilikama, garderobu biramo shodno godišnjem dobu i vremenskoj prognozi za taj dan.
Sami smo svjedoci klimatskih promjena, i svakodnevnih temperaturnih variranja, koje
naučnici pokušavaju da dokažu i svakodnevno razmatraju.
U eri računara i tehnologije sve je mnogo jednostavnije, al samim tim i
komplikovanije, jer se dolazi do novih otkrića i uvijek se traži i očekuje više. Podaci se
skladište u raznim bazama podataka, i predstavljaju javnosti jednim dijelom, a drugim
dijelom se čuvaju i koriste za razna istraživanja. Aplikacije na smart uređajima nam
pomažu da lako vidimo vremenske prilike u bilo kom dijelu planete, odredimo
nadmorsku visinu pri šetnji ili planinarenju, gdje god da se nalazimo...
Svi procesi u atmosferi su objašnjeni zakonima fizike i primjenom matematike i
jednostavno su prikazani i interpretirani primjenom informatike. Sad je prosto i
jednostavno izvršiti bilo koje mjerenje i posmatranje i doći do željenih informacija u
dinamičkom svijetu, jer nauka iz dana u dan napreduje, i mogućnosti su sve veće.
