UNIVERZITET U TRAVNIKU
FAKULTET ZA MENADŽMENT I POSLOVNU EKONOMIJU
OPĆI MENADŽMENT
INFLACIJA KAO EKONOMSKA POJAVA
SEMINARSKI RAD IZ UVOD U EKONOMIJU
Kandidat
Mentor
Delija Mirza
Prof. dr. Namik Čolaković
Kiseljak, novembar 2017
3
1. POJAM INFLACIJE
O infaciji se zna veoma mnogo, ali ipak ne dovoljno da bi se ona mogla “izlječiti” tj.
iskorjeniti. Inflacija zahvata sve zemlje, nezavisno od stepena razvitka ili njihove veličine,
inflacija se nikada ne javlja u istom obliku.
Tokom istorije inflacije su se pojavljivale povremeno, i dolazile su do izražaja za vrijeme
većih istorijskih događaja. Tek poslije prvog svijetskog rata inflacija postaje stalna pojava sa
drastičnim posljedicama. Od 1960-ih godina, inflacija je proglašena kritičnim problemom.
Riječ
inflacija
potiče iz latinskog jezika, i u bukvalnom prevodu znači „naduvati se“-
„nateći“. Nema opšte prihvaćene definicije inflacije, niti se stručnjaci mogu usaglasiti oko
objašnjenja njenih uzroka i posledica.
Inflacija predstavlja porast opšteg nivoa cijena. Stopa inflacije je stopa promjene opšteg nivoa
cijena i mjere se na sljedeći način:
Vrijednost ukupno proizvedenih dobara i usluga predstavlja ukupne robne fondove, koji
moraju da budu u ravnoteži sa ukupnim novčanim fondovima. Opadanje vrijednosti robnih
fondova, odnosno kupovne moći naziva se inflacija, kada cijene rastu zbog velike količine
novca, a za tu količinu može da se kupi manje dobara i usuga. Čitava historija novčanih jedinica
jeste historija njihovog progresivnog obezvrijeđivaja sve do dana kada ih zamjene druge.
Stopa inflacije je stopa promjene opšteg nivoa cijena i mjeri se na sljedeći način:
inflaciona stopa
=
nivo cijena ∙
(
godina
t
)
−
nivo cijena
(
godina
t
−
1
)
nivo cijena
(
godina
t
−
1
)
Nivo cijena se mjeri kao ponderisani prosjek za robe i usluge u nekoj privredi. U praksi,
ukupni nivo cijena mjeri se izradom indeksa cijena, koji predstavljaju prosjeke potrošačkih i
proizvođačkih cijena.
2.
4
3. VRSTE INFLACIJE
Inflacija je stara koliko i tržišna privreda. Posmatrano na duži rok, cijene rastu. Međutim, ne
znači da inflacija nužno prati pad realnog dohotka. Historija pokazuje da cijene rastu u vrijeme
ratova i ekonomskih kriza, ali se više ne vraćaju poslje ratova i kriza na prvobitni nivo. Da bi se
inflacija sanirala, potrebno je prethodno izvršiti klasifikaciju u pet kategorija
1
:
1. Umjerena inflacija;
2. Galopirajuća inflacija;
3. Hiperinflacija;
4. Domaća i uvozna inflacija;
5. Otvorena i prigušena inflacija;
3.1
Umjerena inflacija
Umjerena inflacija podrazumeva lagan rast cijena. To su jednocifrene godišnje stope
inflacije. Kad su cijene relativno stabilne, ljudi imaju povjerenje u novac. Ljudi rezonuju: novac
je jednako vrijedan danas i gotovo isto vrijedan za godinu dana, pa se isplati držati ga.
Poslovni ljudi i potrošački svijet sklapaju dugoročne ugovore u domicilnoj valuti, zato što
vjeruju da cijene neće značajnije otići izvan postojećih okvira za robu koju kupuju ili prodaju.
Ljudi jednostavno vjeruju da će njihova novčana sredstva zadržati svoju relativnu vrijednost.
3.2
Galopirajuća inflacija
Galopirajuća inflacija predstavlja dvocifrenu ili trocifrenu inflaciju, u rasponu od 20%,
100% ili 200% na godinu dana. Ovakvu vrstu inflacije mogu imati i razvijene industrijske
zemlje. Tako su, na primjer, Argentina, Brazil i druge latinoameričke zemlje, imale stope
inflacije od 50-700% na godinu dana 1970-ih i 1980-ih godina.
Kada se galopirajuća inflacija jednom ukorjeni u privredno tkivo, nastaju ozbiljni
ekonomski poremećaji.
1
Prof. dr. Kapić, H. (2006).
Uvod u ekonomiju
, Bihać.
