1
UVOD
Zaštitini objekt ove grupe krivičnih dela jeste službena dužnost, odnosno
služba. Potrebno je da to bude javna služba, odnosno službena dužnost u
državnoj upravi u širem smislu. Službena dužnost se povređuje od strane
nosilaca te dužnosti, tj. od strane službenih lica. Neka krivična dela iz ove
glave, pored službena dužnosti, kao zaštitni objekt imaju i imovinu, slobode i
prava građana i dr. ali su prema prema principu pretežnosti i značaja zaštitnog
objekta svrstana u ovu glavu. Karakteristično je za ova krivična dela da se kao
izvršilac javlja službeno lice. Osim službenog lica, neka krivična dela iz ove
glave mogu izvršiti i odgovorna lica. Postoji i krivična dela kod kojih se u
zakonskom opisu kod izvršioca ne traži svojstvo službenog ili odgovornog lica,
ali se ona po svojoj prirodi najčešće vrše od strane tih lica ( npr. pronevera ).
Najzad, u ovu glavu je svrstano i jedno krivično delo kod koga se kao izvršilac
može javiti bilo koje lice, tako da je sporno da li ono uopšte spada u službena
krivična dela. Reč je o krivičnom delu davanje mita koje je svrstano u ovu
glavu zbog svoje nepovezanosti sa krivičnim delom primanje mita. U vezi sa
izvršiocem ovih krivičnih dela postoji i njihova podela na prava i neprava
krivična dela protiv službene dužnosti. Dok se kod prvih službeno lice uvek
javlja kao izvršilac, kod drugih se radi o tome da neko krivično delo koje može
izvršiti svako postaje krivično delo protiv službene dužnosti onda kada ga izvrši
službeno lice. Neprava krivična dela protiv službene dužnosti po pravilu nisu
sadržana u ovoj glavi već se predviđaju kao teži, kvalifikovani oblici kod
2
krivičnih dela u drugim glavama ( npr. kod krivičnih dela protv sloboda i prava
čoveka i građanina ). Važna podela krivičnih dela protiv službene dužnosti
jeste na opšta i posebna. Tu se kao kriterijum uzima da li se radio o povredi
službene dužnosti uopšte, ili pak o povredi službene dužnosti u nekoj posebnoj
oblasti što znači da se onda i kao izvršilac javlja neka posebna kategorija
službenog lica.
Glava trideset treća
1.KRIVIČNA DELA PROTIV SLUŽBENE
DUŽNOSTI
Član 359.
Zloupotreba službenog položaja
Član 360.
Kršenje zakona od strane sudije, javnog tužioca i
njegovog zamenika
Član 361.
Nesavestan rad u službi
Član 362.
Protivzakonita naplata i isplata
Član 362ª.
Nenamesnko korišćenje budžetskih sredstava
4
1.1. Zloupotreba službenog položaja
(član 359. KZS)
U vezi sa podelom službenih delikata na opšte, koje može izvršiti bilo koje
službeno lice i posebne službene delikte, koje može izvršiti samo određeno
službeno lice ovo krivično delo kako s obzirom na izvršioca, tako i s
obzirom na radnju izvršenja, spade u opšte službene delikte, odnosno
predstavlja opšte krivično delo protiv službene dužnosti. U slučaju das u
ostvarena obeležja i nekog drugog krivičnog dela iz ove glave, s obzirom da
se radi o prividnom idealnom sticaju postojaće samo to drugo krivično delo.
Krivično delo ima osnovni (stav 1), teži (stav 2) i najteži oblik (stav 3).
2
Stav 1.: službeno lice koje iskorišćavanjem svog službenog položaja ili
ovlašćenja, prekoračenjem granice svog službenog ovlašćenja ili nevršenjem
svog službene dužnosti pribavi sebi ili drugom fizičkom ili pravnom licu
kakvu korist, drugom nanese kakvu štetu, ili teže povredi prava drugog.
Kazniće se zatvorom od sest meseci do pet godina.
Stav 2.: ako je izvršenjem dela iz stava 1. ovog člana pribavljena imovinska
korist u iznosu preko četristopedeset hiljada dinara, učinilac će se kazniti od
jedne do osam godina.
Stav 3.: ako vrednost pribavljene imovinske koristi prelazi iznos od million i
petsto hiljada dinara, učinilac će se kazniti od dve do dvanaeste godine.
3
2
Dr Zoran Stojanović, Dr Obrad Perić: Krivično pravo-posebni deo, Beograd, 2003.
3
Krivični Zakonik Republike Srbije, ( član 359), 2013.
