VISOKA TEHNIČKA ŠKOLA
STRUKOVNIH STUDIJA NIŠ
SEMINARSKI RAD
Predmet:
Projektovanje gradskih saobraćajnica
Tema:
Kružne raskrsnice
Profesor:
Student:
4
Uvod
Površinske raskrsnice predstavljaju čvorne tačke vangradske putne mreže na kojima se
povezuju putevi različitih funkcionalnih nivoa i različitog saobraćajnog opterećenja. One u
isto vreme predstavljaju i mesta s povećanim rizikom u pogledu bezbednosti saobraćaja,
imajući u vidu činjenicu da se najveći broj saobraćajnih nezgoda, po učestalosti i po težini
nezgoda događa upravo na površinskim raskrsnicama. Izbor odgovarajuće raskrsnice mora
se zasnivati na stavovima proisteklim iz detaljne analize saobraćajnih zahteva(opterećenja,
strukture toka, vrste i režima tokova), kao i na osnovu anlize organizacije i namene površina
u široj i užoj zoni zahvata. Posebno je značajno usaglasiti konceptualna rešenja vezana za
saobraćajnu osnovu šireg područja, kako u pogledu kontinuiteta saobraćajnih tokova, tako i
u zadovoljavanju funkcionalnih potreba korisnika puta i stanovnika u uticajnim zonama.Sve
površinske raskrsnice mogu se generalno podeliti u dve grupe:
a) Raskrsnice sa presecanjem saobraćajnih struja uz jasno definisan glavni (GP) i
sporedni (SP) pravac kao osnovne pretpostavke za projektovanje i oblikovanje;
b) Kružne raskrsnice u kojima je osnovni princip prvenstvo prolaza vozila koja su u
raskrsnici, dok svi ostali čekaju da se uliju u kružni tok, čime se znatno unapređuje
bezbednost na samoj raskrsnici
Istorija kružnih raskrsnica
5
Prvi koncept kružnog saobraćajnog toka dao je Francuz Enar (Eugene Henard)
1903.godine. Prva praktična primena kružnog sistema bio je “Columbus circle” izgrađen u
Njujorku 1905.godine, a izgradio ga je Wiliam Phelps Eno. Prva raskrsnica sa kružnim
tokom u Parizu izgrađena je 1907. godine na mestu Place De L'etoil, dok je u Velikoj
Britaniji 1910. godine to bio Sollershott Circus.
U početku nisu postojala specifična pravila za ponašanje vozača u kružnom
saobraćajnom toku.Kasnije je uvedeno "desno pravo prvenstva".Sa povećanjem intenziteta
saobraćaja, ovo pravilo je dovodilo do zastoja saobraćaja u samom kružnom toku.
Povećanje nezgoda uslovljeno ovom situacijom, zatim razvoj saobraćajne signalizacije, a
naročito koordinisane svetlosne signalizacije dovelo je do smanjenja interesovanja za
raskrsnice sa kružnim tokom, tako da su mnoge od njih zamenjene klasičnim raskrsnicama.
Opstanak raskrsnica sa kružnim tokom omogućilo je uvođenje prava prvenstva vozila u
kružnom toku u Velikoj Britaniji 1966. godine. Ovo je povećalo kako kapacitet, tako i
bezbednost. Kontinuirana poboljšanja zasnovana na pravilu prvenstva i briga o bezbednosti
doveli su do razvoja savremenih raskrsnica sa kružnim tokom.
Interesovanje za raskrsnice sa kružnim tokom ponovo se povećalo. U Švedskoj nova
pravila su predstavljena tokom šezdesetih godina. Savremene raskrsnice sa kružnim tokom
ponovo su predstavljene u Francuskoj 1972. godine. Nasuprot Evropi, u Sjedinjenim
Državama zbog loše reputacije starih, velikih raskrsnica sa kružnim tokom nije bilo velikog
interesovanja za savremene raskrsnice sa kružnim tokom sve do poslednje decenije
dvadesetog veka. Pojedine države kao što su Maryland i Florida prve su uvele savremene
raskrsnice sa kružnim tokom u svoju praksu. Savezno ministarstvo saobraćaja SAD-a izdalo
je 2000. godine uputstvo za savremene raskrsnice sa kružnim tokom. Rezultati koje su
savremene raskrsnice sa kružnim tokom pokazale na polju bezbednosti i kapaciteta dovele
su do ogromne zainteresovanosti za njih u mnogim zemljama. U Holandiji počevši od
kasnih 1980-ih za samo šest godina izgrađeno je približno 400 raskrsnica sa kružnim tokom.
Norveška je sa primenom savremenih raskrsnica sa kružnim tokom počela 1985. godine. Do
1992. godine njihov broj popeo se na približno 500 od 350 koliko ih je bilo 1990. godine. U
celoj Norveškoj 1980.godine bilo ih je samo 15. U Švajcarskoj su savremene raskrsnice sa
kružnim tokom uvedene 1987. godine. Njihov broj se na početku 1992. godine popeo na
220 od 19 iz 1980. godine, dok ih je u fazi studija iste godine bilo oko 500. Do 1987. godine
preko 500 raskrsnica sa kružnim tokom izgrađeno je u Britaniji i zapadnim delovima
Francuske. Nakon uvođenja savremenih raskrsnica sa kružnim tokom u Francuskoj je došlo
do njihove velike ekspanzije, kako novih, tako i rekonstrukcije starih signalisanih
raskrsnica. U 1992.godini porast savremenih raskrsnica sa kružnim tokom došao je do nivoa
od 1000 raskrsnica godišnje.
7
Podela kružnih raskrsnica
Kružne raskrsnice možemo u odnosu na lokaciju i veličinu podeliti u sledeće grupe:
Tip kružne raskrsnice
Spoljni prečnik
⟦
m
⟧
Okvirnikapacitet
⟦
voz .
/
dan
⟧
Mini gradska
14-15
10.000
Mala gradska
22-35
15.000
Gradska srednje veličine
30-40
20.000
Velika vangradska
35-45
22.000
Kružna raskrsnica sa
spiralnim kružnim tokom
(srednje veličine, i gradska i
vangradska
40-70
40.000
Velika vangradska
>70
-
Mini kružna raskrsnica
Koristi se u zbijenim gradskim sredinama u svrhu umirivanja saobraćaja. Očekivana
brzina vozila je do 25km/h.
Mala kružna raskrsnica
Izvodi se, u principu, samo u gradskom okruženju. Očekivana brzina vožnje kroz
male kružne raskrsnice je ispod 30 km/h.
Kružna raskrsnica srednje veličine
U načelu se upotrebljavaju na opterećenijim čvorištima u gradskim okruženjima.
Projektno-tehnički elementi moraju da budu izabrani tako, da obezbeđuju
maksimalnu brzinu vozila do 40 km/h. Veliki akcenat je na vođenju pešaka i
biciklista, koji su od kolovoza odvojeni denivelacijom.
Kružne raskrsnice sa spiralnim vođenjem kružnog toka
Kružna raskrsnica sa spiralnim kružnim tokom može biti gradska i vangradska. U
načelu ih predviđamo na mestima gde se ne može očekivati veliki broj pešaka i
biciklista. Vangradska kružna raskrsnica sa spiralnim kružnim tokom ima veći
spoljašnji prečnik nego gradska kružna raskrsnica sa spiralnim kružnim tokom.
Projektno-tehnički elementi gradske kružne raskrsnice sa spiralnim kružnim tokom
moraju da budu izabrani tako da obezbeđuju maksimalnu brzinu vozila do 40km/h.
Projektno-tehnički elementi vangradske kružne raskrsnice sa spiralnim kružnim
tokom moraju da budu izabrani tako da obezbeđuju maksimalnu brzinu vozila do 50
km/h.
