ULOGA I ZNAČAJ MOTIVACIJE U
PROCESU UPRAVLJANJA LJUDSKIM
RESURSIMA
-SEMINARSKI RAD-
4
U okviru poboljšanja efikasnosti preduzeća vrlo bitan preduslov je primjena kontinuiranog
mjerenja performansi zadovoljstva zaposlenih, posebno zadovoljstva poslom. Istraživanja
zadovoljstva zaposlenih daju osnovu za definisanje koncepcija motivisanja, uvažavanje potreba
i novoa zadovoljenosti potreba u organizaciji i osnov za preduzimanje akcija i mjera u cilju
poboljšanja zadovoljstva zaposlenih.
Imajući sve ovo u vidu,
predmet istraživanja
od koga se
polazi u radu jeste utvrditi ulogu i značaj motivacije i zadovoljstva zaposlenih za uspješno
poslovanje preduzeća. Samim tim,
cilj istraživanja
je usmjeren analizu faktora koji utiču na
motivisanje zaposlenih i zadovoljstvo zaposlenih na radnom mjestu.
Generalne i posebne hipoteze
Generalna hipoteza:
Stavovi zaposlenih o motivaciji na radnom mjestu i efikasno upravljanje ljudskim resursima
su osnovni okvir za procjenu važnosti upravljanja ljudskim resursima u poslovanju svake
organizacije.
Posebne hipoteze:
I.
Razumijevanje procesa motivacije i upravljanja ljudskim resursima stvara
predpostavku za analizu i vrednovanje rada.
II.
Ljudski resursi su važan faktor u poslovanju.
Metodologija istraživanja
Na osnovu definisanog problema koji se želi istražiti i postavljenih ciljeva, određena je
metodologija koja se koristila tokom istraživanja. Naučno-istraživački karakter ovog rada
počiva na analizi relevantne naučne literature i savremenih izvora korišćenjem sljedećih metoda
istraživanja: metoda ispitivanja, analize, sinteze, dedukcije, indukcije, deskripcije, komparacije
i generalizacije.
5
1.
MOTIVACIJA
Pitanje motivacije zaposlenih je jedno od pitanja vezanih za upravljanje poslovanjem koje se u
poslednjih nekoliko godina sve češće postavlja i sve više dobija na značaju.
Dosadašnji koncepti motivacijskih sistema, motivacijskih tehnika i strategija postaju nedovoljno
fleksibilni, pa je potrebno razvijati i uvoditi nove, koji ce svojom razradenošću i svestranošću
ćdovesti do visoke motivisanosti i zadovoljstva zaposlenih, a time istovremeno i ostvariti
uspješno poslovanje.
Kako bi uspješno poslovalo, svako preduzeće mora da pronađe optimalnu kombinaciju
materijalnih i nematerijalnih podsticaja za svoje zaposlene, koja će zavisiti od brojnih faktora:
sektora u kome posluje, konkurencije na tržištu radne snage, prirode posla, strukture zaposlenih.
Da bi se obezbjedio odgovarajući kvalitet zaposlenih u preduzeću, neophodno je ponuditi
odgovarajući nivo zarada, ali je to samo potreban uslov – ne i dovoljan.
Motiv i motivacija su pojmovi iz psihologije koji predstavljaju činioce koji podstiču na
pokretanje aktivnosti jedinke; izazivaju određeno ponašanje, održavaju ga i usmjeravaju ka
nekom cilju (Petković, 2000). Postoje različite teorije motivacije. Psihoanaliza insistira na
biološkim i nesavjesnim, ali spoljašnjim dražima izazvanim, a humanistička psihologija na
svjesnim motivima (Dessler, 2011). U uskoj vezi sa motivima je i motivacija. Nikola Rot u
svojoj studiji „Psihologija ličnosti“ je definiše kao proces svjesnog pokretanja i usmjeravanja
aktivnosti čovjeka radi postizanja određenog cilja. Svaki proces motivacije počinje sa
određenim potrebama i završava se nakon njihovog zadovoljenja. Međutim, uspjeh, odnosno
neuspjeh u zadovoljenju potreba može dovesti do krajnosti; da čovjek izgubi povjerenje u sebe
ili da postane previše samopuzdan.
Motivisanje je aktivnost putem koje menadžeri utiču na zaposlene da se angažuju u maksimalno
mogućoj mjeri u ostvarivanju vizije organizacije (Vilić, 2020). Motivacija zaposlenih postaje
temelj savremenog menandžmenta ljudskih resursa jer se jedino izgradnjom kvalitetnog
motivacijskog sistema može pomoć organizaciji da poveća svoju konkurentsku sposobnost i
vrijednost. Menadžeri koriste različitu strategiju da bi motivisali ljude na rad. Svaka strategija
ima za cilj da zadovolji potrebe članova organizacije, kroz odgovarajuće organizaciono
7
podstiče, usmjerava i pojačava određeno ponašanje radnika u procesu rada u cilju ostvarivanja
povoljnijih efekata (Reeve, 2010). U osnovi svake motivacije za rad nalaze se motivi. Postoji
neograničan broj motiva, veoma raznovrsnih po svom karakteru, značaju, intezitetu, trajnosti po
mogućnosti i načinu zadovoljavanja.Postoje različite podjele i sistematizacije, a najčešća je
podjela na (Reeve, 2010):
biološke (urođene, osnovne ili bazalne) i
društvene (stečene, sekundarne, izvedene).
Biološki motivi se zasnivaju na biološkim potrebama (potreba za hranom,vodom,snom).
Takođe, u biološke motive ubrajaju se i oni koji počivaju na potrebi za odmorom, kretanjem,
izbjegavanjem bola, zatim tu spada i materinski motiv i dr. Biološki motivi potiču iznutra i
postoje kod svakog čovjeka. Zadovoljenje ovih motiva je uslov opstanka čovjeka i ljudske vrste.
Društveni motivi počivaju na socijalnim odnosno psihološkim potrebama. To su stečeni motivi
koji se stvaraju u procesu socijalizacije. Karakteristika socijalnih motiva je da se oni mogu
zadovoljiti samo u okviru društvene zajednice. Nezadovoljenje tih motiva ne ugrožava opstanak
čovjeka već dovodi do stanja psihičke napetosti dok njihovo zadovoljenje olakšava razvoj i
progres. Najznačajniji socijalni motivi su: motiv sigurnosti, motiv za pripadanjem i ljubavlju,
motiv za samostalnošću i uživanjem, motiv za samopotvrđivanjem.
1.1. Motivacija – pokretačka snaga
U sagledavanju motivisanosti, svaki čovjek se mora upoznati kao svojevrsna jedinka, bez obzira
u koju kategoriju ličnosti ste ga prethodno svrstali. Za to je potrebno ne samo znanje, već i
vještina. Sam izraz „motivacija” potiče od latinske reči „moves, movere” što znači: kretati se.
Motivacija je unutrašnja pokretačka sila koja nas snadbjeva pokretačkom snagom za
ostvarivanje ciljeva i zadovoljavanje potreba. Sasvim je sigurno da su najuspešniji oni ljudi
kod kojih ne postoji strah od promjena. A takvih je ljudi znatno manje od onih koji su proaktivni.
Većina ljudi se odupire promjenama po principu: „Bolje poznato zlo nego nepoznato dobro”.
