Analiza strategije i konkurentnosti preduzeća Frikom a.d.

Istorijat preduzeća Frikom a.d.:

Frikom AD. je akcionarsko društvo koje se bavi proizvodnjom, prodajom i prometom

sladoleda i smrznute hrane (povrće, voće,testo i riba). Preduzeće je inicijalno osnovano 1976.
godine kao zajedničko ulaganje (joint venture) Poljoprivrednog Kombinata Beograd
(„PKB“), i Unilever, Rotterdam , International Finance Corpoeration, Washington, D.C.
(„IFC“).

Unilever je imao 46% učešća u kapitalu Preduzeća na osnovu transfera tehnologije i

investicija u know-how. Poštujući sankcije Ujedninjenih Nacija protiv Savezne Republike
Jugoslavije, Unilever i IFC su se povukli iz zajedničkog ulaganja sa PKB-om 1992. godine.
Preduzeće je bilo tržišni lider na prostorima SFRJ , pokrivalo je oko 62% jugoslovenskog
tržišta sladoleda , dok se tržišno učešće smrznutog povrća i testa kretalo na nivou 55%
ukupnog tržišnog učešća. Preduzeće je trećinu proizvodnje smrznutog povrća izvozilo u
zapadnu i južnu Evropu.

Prvi problemi u funkcionisanju preduzeća, pad tražnje za njegovim proizvodima,

uočavaju se 1996, od kada se ono nalazi na silaznoj putanji. U tom periodu , Frikom postaje
pasivni igrač na tržištu pod naletom agresivne i narastajuće konkurencije, bremenit internim
slabostima.  Frikom  nije  prepoznao  dramatična dešavanja u  okruženju  i  nastavio  je  da se
ponaša kao monopol, što je dovelo do drastičnog pada  tržišnog učešća sladoleda na 24%.

Agresija NATO alijanse 1999. i pad životnog standarda dodatno su uticali na pad

tražnje za proizvodima, a interne slabosti preduzeća dovele su do predstečajnog postupka,
formiran je klub poverilaca i definisan i prihvaćen Sanacioni program koji je trebalo da u
periodu 1999-2003. revitalizuje preduzeće i pripremi ga za privatizaciju.

Polovinom 2002. započet je proces privatizacije Frikom-a. Prijavom na tender,

odnosno otkupom tenderske dokumentacije zainteresovanost za najvećeg proizvođača
smrznute hrane u regionu, pokazalo je nekoliko svetskih kompanija.

Nakon uspešno sprovedenog postupka privatizacije 2003. Frikom je postao sastavni

deo hrvatskog koncerna Agrokora. Od tada je počelo novo poglavlje u istoriji preduzeća, koje
ima sledeću strukturu robnih grupa u ostvarenju prihoda, posmatrano za 2007.

Ključni dogadjaji i datumi:

Neke opšte karakteristike primenjivanih strategija, posmatrano po godinama, bile su:

2003

. Prva godina nakon privatizacije, privatizacija sprovedena u sredini prodajne sezone,

većina tržišta izgubljena, niska lojalnost kupaca, zastareo asortiman bez definisane

segmentacije, mala svest o poznavanju specifičnih potreba potrošača, intenzivno
restruktuiranje i konsolidacija preduzeća u svim segmentima

2004

. Uvedeni novi brendovi, inoviran asortiman, definisani segmenti tržišta, stvaranje novog

distributivnog sistema u funkciji nove filozofije prodaje, kompletan asortiman na svim
prodajnim mestima, naglašene marketinške aktivnosti, izgradnja novog imidža kompanije,
stvaranje partnerskih odnosa sa dobavljačima, presedan u dotadašnjoh proizvodnji – uvoz
onih kategorija proizvoda za koje se ne može u matičnoj proizvodnji obezbediti vrhunski
kvalitet, opšti prioritet : Kvalitet bez kompromisa! Prvi put nakon 9 godina ostvareno veće
tržišno učešće Frikoma

2005

. Snažno proširenje asortimana, naglašene R&D aktivnosti, prestižna nagradna igra,

Frikom sponzor košarkaške reprezentacije, integrisane strategije vođstva u troškovima i
diferewncijacije, strategije tržišnih lidera, iskorak u potpuno nove koncepte proizvoda (prvi
funkcionalni light proizvodi), značajna investiciona ulaganja, vrhunsko pakovanje

2006

. Intenzivno širenje tržišta, paleta jedinstvenih proizvoda ne samo na regionalnom već i

svetskom tržištu sladoleda (proizvodi bez glutena, prvi probiotski sladoled u južnoj Evropi,
prvi sladoled sa dodatkom minerala i vitamina sa specifičnom aplikacijom jedinstvenom u
svetu),   transfer   brendova   –   opšti   svetski   trend   mixomanija   zastupljena   i   u   asortimanu
(sladoled+čokoladni   ili   konditorski   premijum   proizvod:   Griotte,   Jaffa   keks,   Plazma)   ,
brižljivo   negovani   odnosi   sa   kupcima,   naglasak   na   primeni   moderne   IT,modernizacija
laboratorija i sertifikacija za obavljanje analiza

2007

. Nastavak proširenja asortimana proizvoda i razvoja novih tržišta uz održavanje i

poboljšanje prethodno implementiranih strategijskih promena, jačanje diversifikacije,
naglasak na HR resursima

Započeta investiciona ulaganja od 2003. pa na dalje, svake godine permanentno, vrhunac u
puštanju u pogon nove fabrike sladoleda, maja 2007, sa duplo većim kapacitetima, najvećim u
južnoj Evropi, instalisani kapacitet 60 mil.lit/god; najmodernija oprema renomiranih svetskih
proizvođača, prvi put u Evropi implementirana nova generacija američkih uređaja za
industrijsku proizvodnju sladoleda.

Kadrovska struktura

„Naše zaposlene smatramo najvrednijim delom kompanije. Oni su naša stalna

prednost u tržišnoj utakmici i pokretači novih dostignuća.“ Ivica Todorić, Predsednik Agrokor
Koncerna.

Nesumnjivo je osnovni izvor konkurentske prednosti aktivnost firme. U temelju svake

aktivnosti firme je zaposleni i to je ono što osvetljava definisanje ovog uslova opstanka
organizacije.

Jedan od najznačajnijih vidova edukacija i usavršavanja zaposlenih u Frikomu, jesu treninzi
koji se organizuju na bazi godišnjeg plana edukacija u saradnji sa specijalizovanim
agencijama i renomiranim trenerima, a sprovode se za različite nivoe management-a, zatim za
pojedine sektore i službe ili za pojedine grupacije zaposlenih kod koji postoji potreba za
savladavanjem određenih tema. Timski rad, komunikacija u timu i jačanje timskog duha jesu