VISOKA ŠKOLA TEHNIČKIH
STRUKOVNIH STUDIJA,
Čačak
Čačak , 2010. godine
ODSEK:
Mašinski
SMER:
Industrijska informatika
PREDMET:
Osnovi mašinstva
D I P L O M S K I R A D
Tema:
Ergonomičnost industrijskog dizajna
Mentor:
Kandidat:
Prof. Marković Lj. Svetislav
Diplomski rad
Ergonomičnost industrijskog dizajna
4
1 Uloga industrijskog dizajna
Potreba da se ukaže na proizvod je oduvek postojala. Istaći njegove vrednosti i privući
kupce predstavlja interes svakog proizvođača. U Herodotovom delu
„
Istorija“
spominju se
likovi kojima je bila dužnost da upozoravaju na određenu robu ili na održavanje neke javne
priredbe.
Nazivali su ih javnim vikačima. Dok su u pre 3.000 godina pronađeni pisani oglasi na
zidovima na kojima je propagirana roba.
Poruka koja stiže do potrošača prva deluje, pa zatim deluje proizvod sa atributima
koje su mu dizajneri strvorili vršeći na njih ekonomsko, psihološko i sociološko dejstvo. Kako
god zamišljena inovativna poruka mora da stvori početni interes. Taj interes može se stvoriti
u deliću sekunde, ali i u dužim vremenskim razmacima.
Izuzetno je važno stvoriti dugotrajan koristan utisak koji će imati prodajnu vrednost.
Utisak mora udariti direktno na pažnju, emociju, želju, poverenje, asociajciju i memoriju kod
ljudi.
Ljudi su se godinama bavili raznim pojmovima i istraživanjima ali ona koja bi bila
konkretinija i inovativnija za pojedince ili društvo u celini doživljavala bi veliko poštovanje.
Otvorena vrata industrijalizacije, kakav utisak ostavljaju? Da li je to doživljaj i prisustvo
mašina, hemikalija, sirovina koje senče vidokrug?
Iz drugog ugla, perspektivu nudi pogled na velike tehnološke inovacije koje su bile
nezamislive pre kao što je wireless (
bežično
). Koliko god davale ukus savršenog i
inovativnog uvek se obraća pažnja na tzv. bumerang efekat. Možda jedna zabrinutost
čoveka jeste usmerena na ljudsku okolinu kao i na globalno zagrevanje. Industrija jeste ta
koja direktno utiče na njen ukus.
Prema tome, dobar dizajn proizvoda mora biti u funkciji uspešnog poslovanja
preduzeća.
Tri su bitna područja u kojima odlučivanje o dizajnu ima izuzetno značenje:
Identitet preduzeća,
Dizajn proizvoda,
Identitet marke.
Diplomski rad
Ergonomičnost industrijskog dizajna
5
Identitet preduzeća
prestavlja očitavanje preduzeća o samom sebi kroz arhitekturu,
unutrašnje uređenje, ekonomsku propagandu...
Dizajn proizvoda
odnosi se na izbor kombinacije funkcionalnih, strukturnih i estetskih
obeležja. Funkcionalna su obeležja ona povezana koja se očekuje od proizvoda.
Strukturna obeležja se odnose na mogućnost ispunjavanja funkcionalnih obeležija
proizvoda i uključuju odluke o veličini, obliku, materijalu.
Identitet marke
uključuje imena, reči, znakove, simbole ili oblike koji se koriste u
svrhu razlikovanja proizvoda jednog proizvođača ili prodavača od konkurencije. Identitet
marke u funkciji je stvaranja proizvoda, utiče na odluke o ceni i stvara perecepciju o kvalitetu
proizvoda.
Potreba isticanja i zasebnog razmatranja dizajna proizvoda proilazi iz činjenice da
proizvod vrlo često ostaje uz potrošača dugo vremena nakon što su propagandni materijali
preduzeća i ambalaža odbačeni.
Dizajn je vođen funkcijom koju predmet, odnosno situacija, moraju ispunjavati.
Dizajn mora ispunjavati sledeće uslove:
Upotrebljivost proizvoda,
Ergonomsku prilagodljivost,
Tehničku/ ekonomsku pouzdanost,
Estetsku senzibilnost.
Upotrebljivost proizvoda.
Temeljni zahtev koji se postavlja pred dobar dizajn jest
osigurati upotrebljivost proizvoda. Dobar, praktičan dizajn mora se isticati po tome da
odgovara svrsi.
Naime potrošač – korisnik ne mora znati, razumeti ili brinuti kako proizvod funkcioniše,
ali u svakom slučaju očekuje da funkcioniše.
Zatim, proizvod mora funkcionisati, makar samo određeno vreme i u nepovoljnim
uslovima. Takođe, treba biti dostupan, jednostavan za instalaciju, korišćenje, održavanje i
eventualno odlaganje.
Ergonomska prilagodljivost.
Proizvod mora biti prilagođen fizičkim i psihološkim
potrebama ljudi. Dobar dizajn mora ponuditi maksimalno moguće: lakoću upotrebe, komfor,
Diplomski rad
Ergonomičnost industrijskog dizajna
7
ispitivale su se u odnosu na sledeće elemente (
poređane po relativnom značenju
): veličina,
(29%), izgled (15%), sigurnost(13%), trajnost(8%)...
Alternativa je mogućnost individualnog i komparativnog ocenjivanja konkurenski
dizajniranih proizvoda u odnosu na iste dimenzije. I u ovom slučaju dimenzije mogu biti
poređane po značenju.
Bez obzira na odabrani način ocenjivanja dizajna uvek je važno voditi računa da u
ocenjivanju učestvuju potencijalni potrošači proizvoda. Naime, jedino na taj način dizajneri
mogu dobiti informacije i porudžbinu o tome što potrošači žele i koliko su za to spremni platiti.
Estetska senzibilnost dizajna kao jedno od temeljnih obeležja dobrog dizajna često se
istražuje primenom tehnike kao što su: grupni intervju, odnosno semantička diferencijalna
istraživanja (
ispitnici reagiraju na dizajn putem serija kontrasnih parova
).
Poslednja tehnika se koristi za istraživanje atributa dizajna kao što su: boja, oblik,
konfiguracija, veličina, sastav,..
1.2
Kako se dizajn može poboljšati
Svaki proizvod koji ima zastareli i neprimamljivi dizajn izuzetno je osetljiv na napade
konkurencije. Pravovremeno identifikovanje proizvoda koji prestaju biti atraktivni
potrošačima ozbiljan je problem za preduzeće koje proizvodi mnoštvo proizvoda. Jedan od
mogućih načina pristupanja ovom problemu jeste formiranje komisije za praćenje proizvoda i
dizajna u koju trebaju biti uključeni stručnjaci iz marketinškog sektora, proizvodnje, nabavke,
prodaje, kontrole, upravljanja ljudskim potencijalima za istraživanje i razvoj. Za ocenjivanje
proizvoda i dizajna trebaju biti definisani formalni kriterijumi. Jedan od mogućih modela bio bi
sledeći:
I
Faza
– periodično ispitivanje linije proizvoda s ciljem identifikacije onih
proizvoda koji postižu nezadovoljavajuće rezultate u odnosu na prodaju,
dobit, stanje zaliha, konkurenciju i potražnju u celini.
II
Faza
– Identifikovani slabi proizvodi posmatraju se u odnosu na ciljeve
preduzeća. Proizvodi koji nisu dobili prelaznu ocenu sele se u sledeću fazu.
