1
Sadržaj
1.
Uvod..................................................................................................... 1
2. Sastav vazduha..................................................................................... 2
3. Ugljen dioksid.................................................................................... 2-3
4. Primese u vazduhu............................................................................... 3
5. Osnovni izvor zagađenja...................................................................... 4
6. Zagađenje nastalo sagorevanjem goriva............................................ 4-5
7. Posledice aerozagađenja..................................................................... 5-6
8. Globalno zagrevanje........................................................................... 6-7
9. Efekat staklene baste.......................................................................... 7-9
10.
Kisele kiše................................................................................. 11
10.1 Direktan i indirektan efekat kisele kiše.............................. 11-12
10.1.1. Kisele kiše u šumama............................................................... 13
10.1.2. Kisele kiše u Srbiji................................................................... 14
10.1.3. Uzročnici kiselih kiša............................................................... 14
1. Zaključak.................................................................................. 15
2. Literatura.................................................................................. 16
2
Uvod
Aerozagađenje podrazumeva prisustvo hemikalija, čestica ili bioloških
materijala koji nanose štetu ili uzrokuju nelagodnost kod čoveka i drugih živih
bića, odnosno koji ugrožavaju prirodnu sredinu u atmosferi.
Vazduh je prozračna smeša prirodnih gasova i sitnih čestica koje imaju stalan
sastav i koje se nalaze u stabilnoj ravnoteži. Međutim, vazduh iznad mnogih
gradova je danas mračan i sumoran, a horizont nestaje u izmaglici. Smog je
posledica zagađenja
4
plamen. Čovek ga upotrebljava za pravljenje soda-vode, gaziranih pića i
gašenje vatre. U većim količinama je štetan za životinje i čoveka: ako ga udišu
– ugušili bi se. Znaci udisanja vazduha obogaćenog ugljen-dioksidom, tj
vazduha sa manjom količinom kiseonika su glavobolja i nesvestica.
Primese u vazduhu
Pored ovih sastojaka, vazduh često sadrži čestice prašine, čađi, dima i otrovnih
gasova koje ispuštaju fabrički dimnjaci i motorna vozila. Njima se vazduh
zagađuje. Na zagađivanje vazduha utiču i prirodne stihije: erupcije vulkana,
veliki šumski požari, atomski eksperimenti... Vazduh na taj način dobija
neprijatan miris, menja boju i prirodni sastav, jer gubi kiseonik. Zagađen
vazduh štetno deluje na živa bića: biljke zakržljaju i suše se, a životinje i ljudi
obolevaju od raznih bolesti (astma, enfizem pluća i dr.) Posledica sve veće i
češće seče šuma i smanjivanja zelenih površina svakako su manje količine
kiseonika, koji se više troši, a manje stvara. Štetne materije koje se izbacuju u
vazduh, talože se i sa vodom rastvorene ulaze u zemljište, a zatim u biljke.
Tako se uključuju u proces kruženja materije u prirodi. Gasovi i mikroskopske
čestice čađi i prašine koje izazivaju promene prirodnog odnosa i koncentracije
osnovnih komponenata vazduha, ponekad u atmosferu dospevaju prirodnim
putem, npr. oslobađanjem usled vulkanskih erupcija i prirodnih požara, ali
mnogo češće one nastaju kao posledica čovekovih aktivnosti.
5
Osnovni izvori zagađenja
Saobraćaj i industrija su osnovni izvori zagađenja. Tokom sagorevanja
različitih oblika goriva u motorima ili fabrikama, osim oslobađanja energije
ispušta se i velika količina štetnih materija, kao što su: ugljen-monoksid,
ugljen-dioksid, sumpor-dioksid, oksidi azota, pepeo i čađ. Ljudi zagađuju
vazduh na mnogo načina: paljenjem šuma radi dobijanja poljoprivrednog
zemljišta, vožnjom automobila, aviona, radom u fabrikama, sagorevanjem
ogreva u domaćinstvima... U osnovi gotovo svih oblika aerozagađivanja je
potreba čoveka za energijom koja se dobija na račun sagorevanja drveta, nafte,
uglja ili prirodnog gasa. Kada jednom dospeju u atmosferu, gasovi oslobođeni
tokom sagorevanja fosilnih goriva stupaju u različite hemijske reakcije, pri
čemu nastaju mnoga opasna jedinjenja. Takve su sumporna i azotna kiselina,
od kojih nastaju prave kisele kiše, koje padaju na zemlju i ulaze u ciklus
kruženja vode u prirodi. Ove kisele kiše uništavaju šume na velikim
prostranstvima, ulaze u reke i jezera, gde ubijaju ribe i mnoge druge životinje.
Zagađenje nastalo sagorevanjem goriva
Najveći izvor zagađenja vazduha u gradovima predstavlja automobilski
saobraćaj. Smatra se da oko 60% ukupnog svetskog zagađenja potiče od
sagorevanja goriva u motorima automobila. Izduvni gasovi automobila, koji
nastaju sagorevanjem benzina u motoru, sadrže oko 20% ugljen-dioksida, 27%
ugljovodonika i 34% azotovih oksida. Nekim vrstama benzina[2] dodaje se i
olovo, tako da i ono nalazi svoj put do atmosfere. Ako se zna da ugljen-dioksid
u atmosferi prouzrokuje efekat staklene bašte i globalnog zagrevanja, da su
olovo i ugljovodonici opasni otrovi koji oštećuju pluća i respiratorne organe i
