1.UVOD
Neosporno je da je Lav Vigotski imao važan uticaj na razvojnu pihologiju, jer se smatra
tvorcem jednog od najoriginalnijih teorijskih sistema u psihologiji.On je ostao nepoznat široj
javnosti sve do skora i većina njegovih dijela ni do danas nije štampana u njegovoj rodnoj
zemlji , a ipak je jedan od utemeljivača savremene sovjetske psihologije.
Na početku ovog rada napisano je nekoliko opštih pojmova vezanik za razvojnu
psihologiju , kao što su razvoj , aspekti razvoja , njegovi činioci i dr. Zatim dalje je
pretstavljena biografija Lav Vigotskog i njegova kulturno istrjska teorija psiholoških
pojava.Poslije toga su obašnjene razlike između kognitivne teorije švajcarskog psihologa
Pijažea i teorije Vigotskog., i na kraju rada zakljčak i literatura.
Pisanjem ovog rada služila sam se komparativnom metodom upoređivanja , zatim
korištenjem stručne literature i konsultovanjem profesora, koji mi je dao osnovne teze i načela
za izradu rada.
1
2.OPŠTI POJMOVI VEZANI ZA RAZVOJNU PSIHOLOGIJU
2.1.POJAM RAZVOJA
Razvoj se u najširem smislu reči shvata kao promena u karakteristikama organi-zma i
ponašanja - i vrste ( filogeneza ) i pojedinca (ontogeneza).
1
Filogenetski razvoj je ljudsku vrstu doveo do specijalizacije organske osnove
zaprilagodljiv i fleksibilan način ponašanja. Najsavršenije promene su se dogodile u nerv-nom
sistemu, posebno korteksu, koje su dovele do mogućnosti stvaranja i upotrebesimbola,
čuvanja i prenošenja iskustva sledećim generacijama - što je otvorilo čoveku"put civilizacije"
i razvoj osobene psihološke konstitucije i ponašanja.
Kod ljudske vrste ontogenetski razvoj je bitno drugačiji od životinjskog, gdje svaka
jedinka razvija svoj biološki repertoar i svaka generacija počinje "od početka" i stiče
individualno iskustvo putem adaptacije, dok kod ljudi na ontogenetski razvoj utiče ne samo
biološki plan i individualno iskustvo već bitnu ulogu ima usvajanje socijalnog is-kustva
(interiorizacija), koje se fiksira i kumulira u proizvodima materijalne i duhovne kulture
(eksteriorizacija). Otuda razvoj čovjeka čine promjene u karakteristikama organizma i
ponašanju koje su uslovljene genetskim planom, i nastaju kroz proces sazrevanja ili
maturacije,i uslovima (ne)prikladne okoline i uz prisustvo i prenošenje ljudskog socijalnog
iskustva kroz proces socijalizacije, tako da svaka generacija zna više od prethodne. Međutim,
da bi dijete razvilo simboličke sposobnosti i sve druge potencijale ljudske vrste ono mora od
početka i stalno da uči. "Dijete je animal educandum- bićekoje ne samo da može, već mora da
uči i da se vaspitava kako bi realizovalo svoje potencijale ljudskog bića " (Schmidt, 1992).
2.2.ASPEKTI RAZVOJA
Razvoj ljudske jedinke u penetalnom periodu ,kao i periodu djetinjstva i mladosti i sve do
dvadesetih godina života je vrlo dinamičan i progresivan proces .I nakon dvadesete godine
života kod čovjeka se odvijaju značajne psihološke promjene ali one nisu tako brze niti
praćene velikim preokretima.
2
1
Razvojna psihologija ,Univerzitet u Kragujevcu,prof. dr. Aleksa D. Brković.Užice , 2002,str 50.
2
Vukašin M. Gutović,Razvojna psihologija ,Banja Luka,2006,str28.
2
2.3.FUNDAMENTALNA PITANJA RAZVOJNE PSIHOLOGIJE
Kao i u svakoj nauci tako i u razvojnoj psihologiji postoji više važnih pitanja koja traže da
se opišu ,istraže i da se na njih daju što postupniji odgovori .Među njima posebno je značajno
sljedećih par pitanja:
Prvo da li razvoj pojedinca teče postepeno –kontinuirano ili neujednačeno ,skokovito tako
da se može govoriti o određenim stadijima razvoja?
Drugo pitanje je šta više utiče na razvoj i postignuća djeteta nasljedni ili socijalni faktor?
Treće ako je izvjesno da iskustva pojednica igraju veoma važnu ulogu u njegovom životu
ona se postavlja pitanja koja su od tih iskustava važnija ona rana ili ona kasna?
Četvrto pitanje je da li postoji jedna opštevažeća putanja razvoja za svu djecu ili postoji
više takvih putanja ,a u tom slučaju koje su prednosti jednih putanja u odnosu na druge
putanje ?
Peto pitanje tiče se zastoja u razvojnom procesu ako se oni zbog nekih nepovoljnosti
dogode ,kako se najuspješnije mogu otkloniti i da li je propušteno u razvoju kasnije moguće
potpuno nadoknaditi?
2.4.ČINIOCI RAZVOJA
Savremena naučna saznanja ukazuju da su to sljedeći
činioci :nasljeđe ,sredina ,sazrijevanje učenje i vaspitanje ,odnosno dijelatnost.
3
Nasljeđe
Neosporno je da nasljeđe ima veoma značajnu ulogu u čovjekovom razvoju .Nekada se
smatralo da je ona čak i jedini presudni faktor čovjekovog razvoja.Ovakvo jednostrano
mišljenje je neprihvatljivo jer je također veoma značajan i uticaj okoline ,zato značaj nasljeđa
ne treba precjeniti niti potcjeniti.
3
Vukašin M. Gutović,Razvojna psihologija ,Banja Luka,2006,str 33.
4
