1
INFRASTRUKTURA KAO KLJUČNI FAKTOR
SAOBRAĆAJA
SEMINARSKI RAD
PROFESOR: Dr Ratko Đuričić , red prof.
STUDENT:
ASISTENT: Eldina Huskanovic, viši asistent
Pavlina Kokanović, 1705/23
2
UNIVERZITET U ISTOČNOM SARAJEVU
SAOBRAĆAJNI FAKULTET
DOBOJ
PREDMET:
Osnovni vidovi transporta I
INFRASTRUKTURA KAO KLJUČNI FAKTOR
SAOBRAĆAJA
SEMINARSKI RAD
PROFESOR: Dr Ratko Đuričić, red prof.
STUDENT:
ASISTENT: Eldina Huskanovic, viši asistent
Pavlina Kokanović, 1705/23
4
1.
UVOD
Saobraćaj predstavlja jednu od najvažnijih privrednih i društvenih djelatnosti savremenog
svijeta, jer omogućava kretanje ljudi, robe i informacija, čime direktno utiče na ekonomski
razvoj, regionalnu povezanost i kvalitet života stanovništva. Da bi saobraćajni sistemi mogli
efikasno da funkcionišu, neophodno je postojanje razvijene, kvalitetne i pouzdane saobraćajne
infrastrukture. Upravo infrastruktura čini osnovu svakog saobraćajnog sistema i predstavlja
ključni faktor njegove organizacije, bezbjednosti i ekonomičnosti.
Saobraćajna infrastruktura obuhvata skup objekata, uređaja i instalacija koji omogućavaju
odvijanje saobraćaja, kao što su putevi, željezničke pruge, luke, aerodromi, mostovi, tuneli,
terminali i prateći saobraćajni objekti. Njena razvijenost i tehničko stanje direktno utiču na
kapacitet saobraćaja, brzinu prevoza, pouzdanost isporuke robe, troškove transporta, kao i na
nivo bezbjednosti učesnika u saobraćaju. Nedovoljno razvijena ili loše održavana infrastruktura
može dovesti do zastoja, povećanja troškova, saobraćajnih nezgoda i smanjenja ukupne
efikasnosti saobraćajnog sistema.
U savremenim uslovima globalizacije i intenzivne međunarodne razmjene, značaj
saobraćajne infrastrukture dodatno dobija na važnosti. Razvoj infrastrukture omogućava bolju
povezanost tržišta, jačanje konkurentnosti privrede, ravnomjerniji regionalni razvoj i lakše
uključivanje pojedinih država u međunarodne transportne tokove. Posebno je izražen njen značaj
u intermodalnom i multimodalnom transportu, gdje kvalitetna infrastruktura omogućava efikasno
povezivanje različitih vidova saobraćaja.
Cilj ovog seminarskog rada je da se prikaže značaj infrastrukture kao ključnog faktora
saobraćaja, da se objasni njena uloga u funkcionisanju saobraćajnih sistema, kao i da se ukaže na
povezanost infrastrukture sa ekonomskim razvojem i bezbjednošću saobraćaja. U radu će biti
obrađeni osnovni pojmovi saobraćajne infrastrukture, njena podjela prema vidovima saobraćaja,
kao i njen uticaj na efikasnost i kvalitet transportnih procesa.
5
2.
POJAM I ZNAČAJ SAOBRAĆAJNE INFRASTRUKTURE
Saobraćajna infrastruktura predstavlja osnovu funkcionisanja svakog savremenog
saobraćajnog sistema i jedan je od ključnih faktora ukupnog društvenog i ekonomskog razvoja.
Ona obuhvata skup građevinskih objekata, tehničkih sistema i pratećih instalacija koji
omogućavaju odvijanje saobraćaja i transporta ljudi, robe i informacija. Bez razvijene i kvalitetne
saobraćajne infrastrukture nije moguće obezbijediti efikasno povezivanje prostora, stabilno
privredno poslovanje niti ravnomjeran regionalni razvoj.
U najširem smislu, pod pojmom saobraćajne infrastrukture podrazumijevaju se putna mreža
(autoputevi, magistralni, regionalni i lokalni putevi), željeznička infrastruktura (pruge, stanice,
signalno-sigurnosni sistemi), vazdušna infrastruktura (aerodromi, piste, navigacioni sistemi), kao
i infrastruktura unutrašnjeg i pomorskog saobraćaja (luke, pristaništa, plovni putevi). Pored
navedenog, saobraćajnu infrastrukturu čine i mostovi, tuneli, terminali, parking prostori, kao i
prateći objekti koji omogućavaju bezbjedno, kontinuirano i efikasno odvijanje saobraćajnih
tokova.
Značaj saobraćajne infrastrukture ogleda se prije svega u njenoj funkciji povezivanja ljudi,
tržišta i privrednih centara. Kvalitetna infrastruktura omogućava brži, sigurniji i ekonomičniji
transport, čime se smanjuju troškovi poslovanja i povećava konkurentnost privrede. Razvijena
saobraćajna mreža doprinosi lakšem protoku roba i usluga, što ima direktan uticaj na rast
proizvodnje, trgovine i ukupnog ekonomskog razvoja države.
Pored ekonomskog značaja, saobraćajna infrastruktura ima i izuzetno važnu društvenu
ulogu. Ona omogućava stanovništvu lakši pristup obrazovanju, zdravstvenim ustanovama,
radnim mjestima i drugim društvenim sadržajima. Na taj način doprinosi poboljšanju kvaliteta
života i smanjenju regionalnih razlika između razvijenih i nerazvijenih područja. U mnogim
slučajevima, izgradnja ili modernizacija saobraćajne infrastrukture predstavlja ključni faktor
oživljavanja nerazvijenih ili ruralnih krajeva.
Savremeni saobraćajni sistemi zahtijevaju infrastrukturu koja je prilagođena povećanom
obimu saobraćaja, višim zahtjevima bezbjednosti i savremenim tehničko-tehnološkim
standardima. U tom kontekstu, značaj saobraćajne infrastrukture ogleda se i u njenom uticaju na
bezbjednost saobraćaja. Kvalitetno projektovana i održavana infrastruktura smanjuje rizik od
saobraćajnih nezgoda, omogućava bolju preglednost, pravilno usmjeravanje saobraćajnih tokova i
efikasno upravljanje saobraćajem.
Poseban značaj saobraćajna infrastruktura ima u procesu evropskih i međunarodnih
integracija. Povezivanje nacionalnih saobraćajnih mreža sa regionalnim i međunarodnim
koridorima omogućava intenzivniju saradnju među državama, lakši protok robe i putnika, kao i
razvoj međunarodne trgovine i turizma. U tom smislu, ulaganja u saobraćajnu infrastrukturu
predstavljaju dugoročnu investiciju koja doprinosi stabilnosti i razvoju države.
