SEMINARSKI RAD
IZ “ISTORIJE KULTURE I CIVILIZACIJE“
TEMA:
CIVILIZACIJA MAJA
SADRŽAJ
Uvod
..................................................................................................
1
Istorija civilizacije Maja
..........................................................
1
Pretklasični period
......................................................................
2
El Mirador prva država Maja
.................................................
5
Popol Vuh
.........................................................................................
7
Klasični period
...............................................................................
8
Tikal
....................................................................................................
9
Maje kao ratnici
...........................................................................
11
Postklasični period
......................................................................
12
Čičen Ica
.........................................................................................
12
Majapan
............................................................................................
13
Religija, pismo, kalendar i igre loptom
.............................
14
Dolazak Španaca i Maje danas
.............................................
16
Bibliografija
...................................................................................
17
2
3.
Postklasični period
(od 900. godine do 1502. godine).
Slika 1: područje koje je naseljavla civilizacija Maja
3.PRETKLASIČNI PERIOD
U pretklasičnom periodu majanske civilizacije dolazi do uspostavljanja prvih naseobina i razvijanja
poljoprivrede. Dolazi do podizanja gradova i prelaska iz nomadskog u sedalački način života. Prva
naselja su podizana oko kukuruznih polja, pored kukuruza (majanske omiljene kulture), uzgajani su
tikva i pasulj. Živeli su u malim selima u kojima su kuće imale popriličan broj članova familije. Kuće su
pravljene od pruća i sastojale su se od jedne velike prostorije, koja je bila pregradjena drvenim
stubovima, medjusobno povezanim drvenim prućem i oblepljenih blatom čineći zidove. Kuće su služile
uglavnom za spavanje, dok su se dnevne aktivnosti kao npr. kuvanje obavljale napolju. Podela rada bila
je jasno definisana između muškaraca i žena. Muškarci su gradili kuće i obrađivali zemlju, a žene
pripremale hranu, pravile odeću i brinule o svim potrebama domaćinstva. Ti prvi potomci naroda Maja
su bili poznati pod nazivom Mokaja što u prevodu znači ljudi kukuruza. Izrađivali su predmete od
keramike i žada, a prve naseobine su bile podizane na obalama Tihog okeana. Narod Maja se u ranom
pretklasičnom periodu nije bitno razlikovao od drugih mnogobrojnih naroda koji su naseljavali
područje mezoamerike kao što su Olmeci. Olmeci su bili mezoamerički narod koji je naseljivao
područje oko Meksičkog zaliva. Smatra se da su izvršili kulturni uticaj na narod Maja na početku
zasnivanja majanske
4
civilizacije, od njih su preuzeli pismo koje su kasnije usavršili, izrade figura od žada bile
su svojstvene olmečkoj kulturi. Ta prva naselja koja su činila društva okupljena oko
poljoprivrede bila su zasnovana na jednakosti. Ono što je obeležilo pretklasičan period
razvoja majanske kulture i civilizacije je naseljavanje nizija. Migracija sa prvobitnih
staništa smeštenih u priobalju Tihog okeana u prašumske predele Centralne Amerike.
Naseljavanjem prašumskih područja Centralne Amerike, narod Maja gledao je da svoja naselja
uspostavi što bliže sigurnom izvoru vode, zbog dugih suša u ovim područjima koje su znale da
potraju i po nekoliko meseci. El Mirador (prvi grad-država, polis), Tikal (koji je uspon doživeo u
klasičnom periodu), Kopan, Nakbe samo su neki od gradova osnovanih u pretklasičnom periodu.
Oko hiljadite godine pre naše ere dolazi do uspostavljanja složenih društava, organizovanih po
hijerarhijskom principu a društveno raslojavanje će se naročito primetiti za vreme klasičnog
perioda civilizacije Maja. Smatra se da su prvi vladari Maja vodili poreklo iz redova najboljih
zemljoradnika, koji su znali da predvide vreme setve, tako što su pažljivo posmatrali svet oko
sebe. Imajući u vidu da je dobra setva donosila prosperitet naselju, samim tim je rastao i ugled
vladara. Osmatrajući horizont Maje su uspele da zapamte tačan položaj sunca za vreme
prolećne i jesenje ravnodnevnice, ovaj korak predstavljao je osnovu solarnog kalendara. Kako bi
mogli da izvode rituale kao što je prizivanje kiše pojedini vladari majanske civilizacije zahtevali
su od svojih podanika da im podignu hramove. Te prve ceremonijalne građevine predstavljale su
preteču spektakularnih stepenastih piramida. Vladari su smatrani božijim izaslanicima na zemlji
kuhul ahau
, u prevodu sveti gospodari čija vlast je poticala od bogova. Takođe, vladari su vršili
ulogu šamana (tumače vere i ideologije), ali i vladara koji su svoj narod predvodili u ratu i miru.
3.2 EL MIRADOR PRVA DRŽAVA MAJA
Grad-država El Mirador se prostirao u močvarnom basenu severne Gvatemale. Njegovo ime
prevedeno sa španskog znači vidik. Na svom vrhuncu bio je sedište poljoprivredne, trgovačke i
ekonomske moći. Svoj razvoj duguje sposobnosti majanske sivilizacije da se izbori sa sušom,
razvijajući sisteme za navodnjavanje dugačke i do dva kilometra. Pored obezbeđivanja zemljišta
vodom, stanovnici El Miradora su uspešno vršili i đubrenje zemljišta močvarnim muljem, sto im
je omogućavalo uspešnu i bogatu žetvu svake godine, a njihovom gradu prosperitet. Krovovi
skoro svake građevine iamli su bazene u koje se sakupljala kišnici i dopremala do prostorija.
Pored sistema za navodnjavanje, El Mirador je imao razvijenu mrežu puteva i ulica, prekrivenih
gipsom. Ulice su povezivale mnogobrojne trgove i važne arhitektonske građevine. Putevi su
povezivali grad sa ostalim manjim naseljima u njegovoj okolini, a on je sam imao kontrolu nad
5
