Osnovne metodologije pedagoškog istraživanja
I.
Metodologija u kontekstu naučno-statusnog određenja pedagogije
Veoma bitan deo problema metodologije pedagogoije u neposrednoj je vezi sa njenim
naučno-statusnim određenjem. Da bi konkretna oblast saznajnih aktivnosti dobila status
nauke, mora da ispuni najmanje tri uslova:
1.
– Da ima jasno određenu oblast prirodne ili društvene stvarnosti kojom se bavi što
u naučno-statusnom određenju definišemo kao predmet nauke,
2.
– Da određenu oblast naučnog bavljenja koja je definisana kao predmet te nauke,
podučava konkretnom naučnom metodologijom,
3.
– Da font saznanja koja su prikupljena odgovarajućom metodologijom budu
sistematizovana u naučni sistem.
Kad se radi o pedagogiji, može se reći da ona ispunjava sva tri uslova pa je iz tih razloga
smatramo naukom.
Predmet pedagogije jeste vaspitanje koje se proučava odgovarajućom
metodologijom naučnog istraživanja koja je dobrim delom i sl ali u većoj meri i specifična
u odnosu na metodologije srodnih nauka. Kad se govori o pomenutoj sličnosti i razlikama,
onda se, pre svega, ima u vidu da je u centru vaspitnog procesa čovek u svom totalitetu.
Fenomenom ljudskog razvoja u raznim okvirima bavi se niz nauka pa odatle implicira i
slično. Metodologije pedagogije sa metodologijom drugih nauka, pr ssvega, na
psihologiju, sociologiju, filozofiju, antropologiju...
Na osnovu iznetog moguć je i terminološki i pojmogno odrediti metodologiju pedagoških
istraživanja; pravilno određenje i struktuiranje MP u sistemu pedagoških disciplina
nemoguće je be predhodnih objašnjenja termina ovog pojma koji podrazumeva njegovu
etimološku analizu.
II.
Pojam i značaj pedagođko naučnog istraživanja
Osnovni je zadatak pedagogije proučavanje vaspitnih pojava. Naučno istraživanje je
delatnost čiji je cilj otkrivanje i utvrđivanje zakonitosti i zakona koji postoje u pedagođkim
pojavama i procesima. Ovaj rad se odvija pomoću određenih naučno-istraživačkih metoda,
tehnika i instrumenata. Utvrđivanje zakona i pojava u vaspitnom procesu ima smisao jer je
jedino tako moguće ovladati tim pojavama, procesima, pri čemu se oni mogu menjati,
usavrđavati. Utvrditi zakon o pojavi ili više pojava, znači otkriti bitne veze i odnose koji u
njima postoje, ali i bitne odnose između ovih pojava i procesa i oni drugi koji su sa njima u
vezi.Precizno rešeni, istraživanjima se utvrđuju , otkrivaju, uzročno-posledične veze i
odnosi koji postoje u brojnim vaspitnim pojavama i procesima.
U pedagogiji deo koji se bavi problemima naučno-istraživačkog rada zove se
METODOLOGIJA PEDAGOGIJE. Ona proučava metode, organizaciju, izvore, osnove i
procese naučno-istraživačkog rada, kao i probleme obrade podataka dobijenih
istraživanjima te i pitanj saopštenja, referisanja o rezultatima do kojih se došlo.
Dakle o pojmu i značaju naučnog istraživanja u pedagogiji možemo zaključiti sledeće:
1.
–Pojam: pod naučnim istraživanjem podrazumevamo takvu delatnost kojom se
otkrivaju i utvrđuju zakonitosti i zakoni koji vladaju u pedagoškim pojavama i procesima;
2.
–ova delatnost se vrši pomoću određenih naučno-istraživačkih metoda, tehnika,
postupaka i instrumenata;
3.
– osnovu ovih metoda u društvenim naukama pa i u pedagogiji predstavlja i
metodologija naučnog saznanja; cilj naučno-istraživačkog rada je utvrđivanje zakonitosti
nastanka i razvoja pedagoških procesa i pojava kao i njihovoj analizi radi menjanja. To
znači da pedagogija kao nauka koristeći rezutate istraživanja mora da doprinosi stalnom
usavršavanju pedagoške prakse.
III.
Karakteristike i osnove naučnog istraživanja u pedagogiji
Poznato je da su vaspitne pojave složene, kompleksne, slojevite, međusobno uslovljene
dinamične, promenljive, što se određuje kao dijalektična priroda vaspitnih poava.
Navedena dijalektičnost uslovljava i istovetan metodološki pristup u organizaciji i
tumačenju rezultata pedagoških istraživanja. Suprotan pristup, uslovljava brojne
metodološke i teorijkske jednostranosti koje se u krajnjoj liniji odražavaju i na naučno-
statusno određenje pedagogije.
Upravo pomenuta dijalektička priroda fenomena vaspitanja i obrazovanja kojima se
pedagogija bavi, uslovljava i specifične odlike istraživanja u ovoj oblasti. Kao najvažnije
mogu se izdvojiti sledeće:
