Hirurgija vrata

HIRURGIJA VRATA

Milan Dragoviñ

Vrat se u odnosu na funkcionalnu i anatomsku

cjelinu moæe prihvatiti kao spoj vitalnih organa glave
sa trupom.

Cervikalna kiåmena moædina, kranijalna nervna

stabla, krvni sudovi za glavu, disajni i digestivni vratni
organi i endokrine ælijezde vrata zbog osobite patologi-
je i tretmana åine odvojene hirurãke cjeline sa osobi-
tom hirurãkom problematikom.

Razliåita oboljenja organa i tkiva vrata remete

funkcionalnost i strukturu vratnih organa, te nastaju
diferencijalno-dijagnostiåki problemi u otkrivanju pri-
marne lezije. Tkivo i vratni organi mogu biti mjesto in-
fekcije, stvaranja apscesa, fistula i tumora, te svojom
ekspanzivnoãñu brzo dovode do kompresija i disloka-
cija vratnih organa koji su najåeãñe smjeãteni u meœu-
fascijalnim loæama, remeteñi funkciju pojedinih or-
gana.

Anatomska specifiånost vrata je u brojnosti limf-

nih nodusa i limfnih puteva u njemu. Raåuna se da
sistemski limfotok sadræi izmeœu 500 do 1000 limfnih
nodusa, a blizu 300 je smjeãteno meœu vratnim organi-
ma. Vratu pripada i najveñi sistemski limfotok, koji se
iz toraksa uliva u vratni dio spoja vene jugularis interne
i vene inominate. Ovaj limfotok prima limfne sudove
glave, vratnih organa i gornjih ekstremiteta, tako da
limfna mreæa vrata predstavlja sredokrañu åitavog limf-
nog sistema. Limfni nodusi vrata mogu biti zahvañeni
tumoroznim procesom kao primarnim oboljenjem,
kao prvom regionalnom metastazom malignih obolje-
nja vratnih organa, i kao mjesto metastaza udaljenih
organa (prostata, æeludac, pluña, dojka), stvarajuñi me-
tastatske masivne tumore prije nego se otkrije primar-
no æariãte.

Kliniåko zapaæanje tumora vrata i u modernoj hi-

rurgiji se prihvata kao pojam tumorozne mase koji di-
ferencijalno-dijagnostiåki moramo taåno odrediti, ka-
ko bi se mogao izvesti operativni i terapijski postupak.

Sl. 25

2. Dijagram tumoroznih masa vrata: 1) parotidne loæe,

2) tireoidne loæe, 3) supraklavikularne loæe, 4) karotidne loæe

Sl. 25

1. Najvaænije grupe limfnih ælijezda: 1) retroaurikularne, 2)

parotidne, 3) submandibularne, 4) karotidne, 5) jugularne, 6) ret-

rosternocleidomastoidne

704

SPECIJALNI DEO

KONGENITALNE ANOMALIJE

Ciste i fistule vrata

Tireoglosne duktalne ciste

Embrioloãki, tireoidna ælijezda sa piramidalnim

lobusom potiåe od faringealnog divertikuluma. Spuãta-
njem tireoideje i razvitkom jezika na korijenu jezika os-
taje foramen cekum. Normalno se duktus faringealnog
divertikula obliterira i resorbuje. Ako ne doœe do oblite-
racije duktalnog ostatka, zaostaje tireoglosni traktus,
koji od baze jezika, preko larinksa i meœu lobusima tireo-
idne ælijezde moæe da se javi kao cistiåna formacija sa
tireoglosnim duktusom. Hioidna kost koja se kasnije
stvara obuhvata srednjim svojim dijelom duktus. Duk-
tus se pruæa medijalno prateñi osovinu traheje, ali je u
donjem dijelu povrãnije postavljen iznad meœulobarne
brazde tireoideje.

Kliniåka slika.

Duktalna cista se obiåno pojav-

ljuje kao palpabilan povrãno postavljen tumorozni no-
dus. Nodus je postavljen u medijalnoj liniji iznad hio-
idne kosti, ili se spuãta do sredine vrata. Palpacijom po-
kazuje osobine napete fluktuacije. Duktalna tireoglos-

Sl. 25

3. Shema pruæanja tireoglosnog kanala

hioideus

na cista se obiåno sreñe u pubertetu, a u jednoj treñini
u djece ispod 10 godina. Kada nema inflamacije koæa je
nad cistom pokretna, a u toku gutanja prati pokrete ba-
ze jezika. Nakon spontane infekcije, perforacije ili hi-
rurãke drenaæe, cista se pretvara u hroniånu fistulu sa
blagom maceracijom koæe oko otvora kanala. Zatvara-
nje fistule prañeno je novom inflamatornom cistom.

Tretman.

Operativnu disekciju ciste i duktusa

najpovoljnije je preduzeti kada ne postoji infekcija ci-
ste. Pri postojanju infekcije potrebna je hirurãka drena-
æa ciste, a fistulozni kanal se odstranjuje nekoliko ne-
djelja kasnije. Fistulozni kanal je obiåno zadebljalog zi-
da, ali njegovu identifikaciju olakãava ubrizgavanje vo-
denog rastvora metilenskog plavila. Disekcija åitavog
duktusa zahtijeva i resekciju srednjeg dijela hioidne ko-
sti, kroz koji on prolazi, i ostatka duktusa do samog ko-
rijena jezika. Zaostatak duktalnog traktusa u toku ope-
racije sigurno dovodi do recidiva fistule.

Veoma rijetko, tumorozna formacija u visini hio-

idne kosti moæe biti ostatak tireoidnog tkiva, kada ne
dolazi do spuãtanja faringealnog divertikula, te je zaos-
talo æljezdano tkivo jedino tireoidno tkivo. Pojava je
poznata kao lingvalna tireoidna ælijezda. Zato se mora-
mo scintigrafski ili operativnom eksploracijom osigura-
ti o prisustvu tireoidne ælijezde.

Bronhijalne ciste i fistule vrata

Iz ãkrænih branhiogenih lukova u toku embrio-

nalnog razvoja zatvara se uãna ãkoljka, maksilomandi-
bularni kompleks i vrat. Nepotpuno spajanje vratnog
nabora je razlog stvaranja cista i fistula boåne strane
vrata. Primarni otvor se nalazi u predjelu tonzilarne
loæe, a spoljaãnji se otvara duæ prednje ivice sternoklei-
domastoidnog miãiña.

Spoljaãnji koæni otvor fistule nastavlja se obiåno

povrãnim kanalom, zatim skreñe pod pravim uglom u

Sl. 25

5. Shema branhiogenog trakta vrata

Sl. 25

4. Disekcija tireoglosne ciste