Пољопривредни факултет Универзитета у Источном Сарајеву
Одсјек Шумарство, Власеница
ЗАШТИТА ШУМА
IV Година
СКРИПТА
КОЛОКВИЈУМ 1 И 2
Spisak lekcija koje treba naučiti za kolokvijum
Kolokvijum 1 – nosi maksimalno 10 bodova
1. Glavne vrste šumskog korova i štete od šumskog korova
2. Borba sa korovom – Mjere predohrane, mehaničko uklanjanje korova
3. Hemijsko uništavanje korova, totalni i selektivni herbicidi
4. Parazitske cvjetnice i lišaji
5. Fitopatogene bakterije i virusi
6. Korisne šumske životinje
7. Štetne životinje – domaća stoka
8. Štetne životinje – šumska divljač
9. Štetne životinje – sitni glodari
10.Štetne ptice
Kolokvijum 2 - nosi maksimalno 5 bodova
11.Zaštita šuma od čovjeka - Štete od vlasnika i uposlenih lica –
12.Štete od neuposlenih lica – štete od korišćenja sporednih šumskih
proizvoda – štete od korišćenja sporedmnih šumskih proizvoda
13.Štete od krivičnih djela i šumskih prekršaja
14.Turizam planinarenja i izleti
15. Štete od vojske i ratova
16.Štete od javnog saobraćaja, električnih postrojenja i vanšumskih
preduzeća
1.
GLAVNE VRSTE SUMSKOG KOROVA I STETE OD
SUMSKOG KOROVA
Šumski korov - obuhvata sve one vrste biljaka koje su u određenim prilikama nepoželjne u šumi i
koje uz to donose razne smetnje šumskom poslovanju. To bi uglavnom bile razne zeljaste biljke,
nisko žbunje, paprati. Povijuše, mahovina i dr
Paprati (filicinae
) – paprati kao pojedinacne biljke nisu stetne na sumskom zemljistu. Jedino kao
gust pokrivac zemljista mogu stetno da uticu na podmladjivanje sumskog drveca. U tom pogledu
narocito se istice bujad ( pteridium aquilinum) koje najcesce nastanjuju svjeza siromasna pjeskovita
zemljista i koja se rizomima brzo siri i stvara guste trajne pokrove na tzv.bujadnicima.
Zbunje –
medju niskim sumskim zbunjem nalazi se manji broj vrsta kojima se pri poslovanju u
odredjenim tipovima sume mora sa tacke gledista zastite suma posvetiti posebna paznja. Od tih
zbunova kao korovske biljke treba istaci: calluna vulgaris-vres, Vaccinium myrtyllus(borovnica),
vaccinium vitis idaea (brusnica, Rubus sp.-kupine, Povijuse
Stete od korova
uglavnom se ispoljavaju na sumskom zemljistu koga korov moze da promjeni u negativnom smislu
I na mladom sumskom drvenastom bilju od njegovog klijanja pa sve do visine od oko 1 metra tj.da
mu omete samo klijanje I spreci u porastu.
1. stete od pokrivanja zemljista-
gust korovski pokrov stetno djeluje na zemljiste jer znatno
zadrzava vece kolicine vlage I toplote,a isto tako ne dozvoljava prodiranje dovoljne kolicine
vazduha u zemljistu,sto biljkama smeta u njihovom porastu. Ovo sprecavanje priticanja
potrebnih elemenata do zemlje ima za posledicu nenormalno razlaganje organske materije I
stvaranje sirovog humusa
2. Konkurencija kulturnim biljkama
– korov mladih biljaka moze dvojako da konkurise: u
zemlji I u vazduhu. Svojim jako razgranatim sistemom zila oduzima mladim biljkama iz
zemlje potrebnu vodu I hranjive materije a u vazduhu cesto vrsi prerascivanje , a
zagusivanje
3. Promjene klimata nad zemljom
- gust travni pokrivac usled intezivnog isparavanja vlage I
intezivnog zracenja toplote dovodi do snizavanja temparature nad zemljom. Najcesce
posledice dovode do ostecenja na mladim drvenastim biljkama.
4. Zastita stetocina
– korov na sumskom zemljistu prestavlja odlicno skloniste za mnoge
sumske stetocine , narocito za miseve I stetne insekte.
5. Medju – domacini stetnih gljivica
- znatan broj gljivica koje izazivaju stetna oboljenja
sumskog drveca nalaze za svoje razvice I razmnozavanje medju domacine medju biljkama
sumskog korova.
6. Opasnost od sumskih pozara
– ovo je jedan od najozbiljnijih stetnih uticaja korova u
sumi. Korov daje veliku kolicinu suvog lako zapaljivog materijala koji cesto postaje
ognjiste sumskog pozara.
Značajne šumske vrste korova pripadaju rodovima
:
Agrostis
Calamagrostis
Holcus
Deschampsia
Euphorbia
Crataegus
Prunus
Rubus i dr
Najčešći korovi u rasadnicima pripadaju rodovima:
Agropyron
Cynodon
Digitaria
Poa
Amaranthus
Crisium
Capsella
2.
BORBA SA KOROVOM
Pojam korova sa šumsko gazdinskog gledišta obuhvata sve one vrste biljaka koje su u određenim
prilikama nepoželjne u šumi i donose razne smetnje šumskom poslovanju.
U šumama sa manje korova zemljište je bolje iskorišćeno od drvenastih biljaka i zbog toga daju
veću drvnu produkciju. Za štete od korova može se reći da se ispoljavaju kao gubitak u prirastu.
Otuda se nameće istrajna borba sa korovom da se on ne javi na šumskom zemljištu i da se
iskorijeni na mjestima gdje je osvojio zemljište.
Borba se sastoji od mjera:
-
predohrane
-
mjera direktnog uništavanja
Direktne mjere se prema sredstvu uništavanja korova dijele na:
-
mehaničko uništavanje korova
-
hemijsko uništavanje korova
MJERE PREDOHRANE
Težnja mjera predohrane je da se na šumskom zemljištu korov ne pojavi u štetnom obimu i da ne
ometa prirodno podmlađivanje šume.
Korov se javlja u šumi onog trenutka kada nastane jača proreda ili kada se sa zemljišta ukloni čitav
pokrov od drvenastog bilja, tj. kada velika količina svjetlosti direktno prodre do zemljišta.
U visokoj gazdinskoj šumi sa čistom sječom ili pri oplodnoj sječi ovaj trenutak nastaje kada se
razrijedi sklop radi pripreme stabala za bolji urod a zemljište za klijanje sjemena. Ovaj posao se
naziva pred-podmlađivanje i on može odigrati veliku ulogu u sprečavanju pojave korova.
Drvenastom bilju treba pružiti mogućnost da se zakorijeni i ojača prije nego što se korov pojavi.
To će se postići ako se zahvati u šumi za podmlađivanje učine u pravilnom odnosu sa sjemenim
godinama, odnosno ako se radi o vještačkom podmlađivanju, da ovo bude blagovremeno izvršeno.
U predohrani od korova postoji još jedan važan momenat.
Naime, drvenaste biljke u ranoj mladosti bolje izdržavaju zasjenu nego odrasle, obično bolje i od
korovskih biljaka. Ako se uzgajivač stara da se u sastojini odgaja podrast prije sječe on će spriječiti
pojavu korova poslije izvršene sječe. Naletjelo korovsko sjeme naići će na već zauzeto zemljište od
mladih drvenastih biljaka koje sa uklanjanjem stare sastojine dobijaju uslove za normalan porast.
Mjere predohrane treba usmjeriti na:
-
Postepeno skidanje starog pokrivača
-
Mješavinu vrste drveća
-
Njegu sječine
POSTEPENO SKIDANJE STAROG POKRIVAČA
Primjenjuje se na zakorovljenim površinama pred pošumljavanje. Efikasno je protiv kleke kada ona
gusto pokriva zemljište. Na površinama gdje je primjenjeno spaljivanje treba što prije pristupiti
pošumljavanju jer pri spaljivanju ostaju panjevi korova koji mogu dati izdanke.
ZAORAVANJE
U nekim zemljama za uništavanje korova se koriste plugovi kojima se ljušti gornji sloj zemljišta
zajedno sa korovom.
GUŠENJE KOROVA
Dobre rezultate u borbi protiv korova daje pokrivanje korova granjem radi gušenja. Ovaj metod je
pogodan na podmlađenim površinama gdje je korov ojačao.
3.
HEMIJSKO SUZBIJANJE KOROVA
U novije vreme za uništavanje korova sve se više koriste hemijska sredstva zvana herbicidi. U
poljoprivredi herbicidi su našli široku primenu a u šumarstvu njihova primena je tek u početnoj
fazi. Po hemijskom sastavu herbicida ima mnogo vrsta, ali se svi prema dejstvu na gajene biljke
mogu svrstati u dve grupe:
•
totalni herbicidi
•
selektivni herbicidi
Totalni herbicidi uništavaju biljke ili samo njihove nadzemne delove i to sve biljke odreda bez
obzira na njihove morfološke karakteristike.
Selektivni herbicidi naprotiv uništavaju samo korovske biljke, dok kulture koje se nalaze između
korova pošteđuju.
TOTALNI HERBICIDI
Oni se koriste za uništavanje korova na ogoljenim površinama(bez biljnih kultura), kao npr. na
ledinama, stazama i sl.
Od totalnih herbicida najširu primenu u šumarstvu imaju: Natrijum hlorat, trihlorsirćetna kiselina i
amonijum sulfamat.
Natrijum hlorat NaClO
3
–
Otrovno sredstvo u vidu bele kristalne soli, koja se lako rastvara u vodi.
Biljka ovaj herbicid apsorbuje preko korena i sokovima ga raznosi po svim organima gde dolazi do
ubijanja ćelija, a time i listova biljke. Može se primenjivati u rastvoru ili kao prašak na vlažnim
terenima. Dosta je efikasan za dugogodišnje korovske biljke: zubaču, pirevinu, Epilobium sp. i sl.
Trihlorsirćetna kiselina TCA –
koristi se uglavnom u vidu preparata žute boje (
Duphar TCA,
Tecane i dr
.) za 50-90% aktivne materije koji se lako rastvaraju u vodi.
Korovske biljke uništava preko korena i lišća time što u ćelijama izaziva zgrušavanje belančevina.
Koristi se za uništavanje višegodišnjih otpornih korovskih biljaka kao što su zubača i pirevina. Jako
je otrovna te pri radu sa njom koža na licu i rukama mora biti adekvatno zaštićena.
Amonijumsulfamat (NH
4
)
2
SO
4
–
Prvenstveno se koristi za uništavanje drvenastih biljaka i to
kako odraslih neželjenih stabala tako i izbojaka iz panjeva. Može da se koristi ili u jakom rastvoru
ili u čvrstom stanju(kristali). Rastvor se u određenim količinama uliva u rupe ili zaseke pri osnovi
stabla, a kristalna masa se kašičicom unosi u prethodno načinjene zacepe na stablu na 30 cm od
zemlje. Otrovan je i pri radu sa njim treba se pažljivo postupati. U SAD-u se ovim preparatom
uništavaju stabla hrasta.
