Gornji dio nosa sastoji se od kosti, a donji dio od hrskavice. Unutra se nalazi nosna šupljina
podijeljena nosnom pregradom u dva prolaza (hodnika). U kostima lica nalaze se sinusi, tj.
šupljine koje se ulijevaju u nosnu šupljinu. Zbog svog istaknutog položaja nos se lako
povrijedi. Uz to, nos zahvataju poremećaji kao što su infekcije, krvarenja iz nosa, polipi,
sinusitis...

2.2. Polipi u nosu

Mesnate   izrasline   sluznice   nosa   jesu   nosni   polipi.   Ljudi   koji   su   skloni   alergijama   nosa
(alergijski rinitis) imaju veliku šansu za razvojem polipa. Polipi rastu obično na mjestima na
kojima je sluznica natečena zbog nakupljanja tekućine. Pretežno je to otvor sinusa u nosnu
šupljinu.   Polip   u   razvoju   je   oblika   suze,   dok   zero   polip   liči   oguljenom   zrnu   grožđa   bez
sjemena. Upotreba nosnog aerosola u obliku spreja sa kortikosteroidima ponekad smanjuje i
uklanja   polipe.   Hirurški   zahvat   je   potreban   ako   polipi   začepljavaju   dišni   put,   ako   često
stvaraju infekcije ili ako su povezani sa tumorima.

Slika 1: Polipi u nosu

2.3. Nazalni vestibulitis

Nazalni vestibulitis je infekcija nosnog predvorija (područija oko otvora svake nosnice). To
područije se često inficira. Manje infekcije kao što su one koje zahvataju folikule dlake
(folikulitis) stvaraju kraste. Krvarenje nastaje ako se skidaju kraste. Te infekcije obično može
izliječiti bacitracinska mast.
Čireve (furunkule) u nosnom predvoriju izaziva bakterija stafilokok. Čirevi se mogu razviti u
proširenu infekciju ispod kože vrha nosa (celulitis). Osoba pretežno uzima antibiotike, i
stavlja vlažne i vruće obloge tri puta na dan svaki dan od 15 do 20 minuta. Čireve na tom
područiju treba pustiti da se sami iscjede. Ako se čirevi režu, infekcija se može proširiti u

Bolesti respiratornih organa

Azra Ekić, IV-1

vene i to omogućuje bakterijama da putuju u mozak. Kad bakterije dođu u mozak, mogu
dovesti do stanja opasnog po život čovjeka, to stanje se zove tromboza kavernoznog sinusa.

2.4. Nealergijski rinitis

Nealergijski rinitis je upala sluznice nosa poznata po curenju i stvaranju sekreta što obično
uzrokuje neka bakterija. Nos je najčešće inficirani dio gornjih disajnih puteva. Rinitis može
biti dugotrajan (hroničan) i kratkotrajan (akutan).

Akutni rinitis

je uobičajen znak prehlade. Mogu ga izazvati različiti virusi i bakterije. Ako su

bakterije uzrok, onda doktor prepisuje određene antibiotike. Ako je rinitis izazvan virusom,
onda antibiotici ne mogu pomoći. Simptomi se mogu ublažiti uzimanjem fenilefrina u obliku
nosnog spreja ili pseudoefendrinom na usta. Ovi lijekovi se mogu uzeti u slobodnoj prodaji i
izazivaju stezanje krvnih žila nosne sluznice. Mogu se koristiti samo 3 do 4 dana.

Hronični rinitis

pretežno uzrokuju pušenje, zagađen zrak ili alergije. Hronični rinitis može

biti   posljedica   infekcija   kao   što   su   rinosklerom,   rinosporidioza,   tuberkuloza,   sifilis.   Te
infekcije uništavaju meko tkivo, hrskavicu i kost. Simptomi hroničnog rinitisa su: začepljeni
nosni   prolazi,   curenje   iz   nosa   i   često   krvarenje.   Doktor   nastoji   biopsiom   utvrditi   koji   je
mikroorganizam   uzrokovao   infekciju   ili   uzimanjem   uzorka   nosnog   iscjetka   za   uzgajanje
mikroorganizama u laboratoriju. Terapija zavisi o prepoznatom mikroorganizmu.

Slika 2: Rhinitis

Atrofični rinitis

je hronični rinitis u kojem se sluznica stanjuje (atrofira) i stvrdnjuje

uzrokujući proširenje nosnih prolaza i to je glavna razlika između atrofičnog i drugih oblika
hroničnog rinitisa. Uzrok je nepoznat, mada se smatra da se vjerovatno radi o nekoj
bakterijskoj infekciji. Unutar nosa se stvaraju kraste i prodoran vonj. Stanice koje se normalno
nalaze u sluznici nosa (one koje luče sluz) mijenjaju stanice slične onima koje se normalno
nalaze u koži. Osoba izgubi čulo mirisa (anozmija) i može imati teška krvarenja sa čestim
ponavljanjem. Liječenje se može postići uzimanjem antibiotika, kao što je bacitracin koji se
sprejom unosi u nos i ubija bakterije. Estrogeni ili vitamin A i D uneseni sprejem ili preko
usta, mogu pomoći potičući lučenje sluzi. Začepljenje ili suženje nosnih prolaza hirurškim
zahvatom smanjuje stvaranje krasta, jer smanjuje protok vazduha što isušuje stanjenu sluznicu
nosa.

Bolesti respiratornih organa

Azra Ekić, IV-1

Slika 4: Pomoć kod krvarenja

Ljudi koji imaju nasljedne hemoragijske teleangiektazije (bolest u kojoj su krvni sudovi krivo
oblikovani) mogu imati ozbiljnih krvarenja iz nosa. Ta krvarenja dovode do teške i uporne
anemije koja se ne može lako popraviti uzimanjem željeza. Kožni presadak u nosnu pregradu
smanjuje broj krvarenja i tako se može popraviti anemija. U ljudi koji imaju arteriosklerozu
(suženje arterija)i arterijsku hipertenziju (visok krvni tlak), izvor krvarenja je vjerovatno u
zadnjem dijelu nosa. U tom područiju krvarenje se teže zaustavlja. Ponekad doktor mora
podvezati arteriju koja snabdijeva to područije, ili tamponirati gazom zadnji dio nosa.
Tampon se pretežno drži 4 dana, a na usta se uzima antibiotik ampicilin da se spriječi
infekcija sinusa ili srednjeg uha.

2.6. Sinusitis

Upala sinusa uzrokovana alergijom ili virusom jeste sinusitis. Može nastati u bilo kojoj od
četiri skupine sinusa: maksilarnom, etmoidnom, frontalnom ili sfenoidnom.

Sinusitis može biti akutan (kratkotrajan) ili hroničan (dugotrajan).
Akutni sinusitis

mogu uzrokovati zarličite bakterije, a često se razvije poslije infekcije gornjih

dišnih puteva (obična prehlada). Hronični sinusitis maksilarnog dijela ponekad nastaje zbog
infekcije zuba.

Za vrijeme prehlade, natečene sluznice nosne šupljine začepljuju otvore sinusa. Kada se to
dogodi, zrak se u sinusima apsorbira u krvnu struju pa se tlak u sinusima snizi, uslijed čega
dolazi do negativnog tlaka što je bolno i to stanje se naziva vakuumski sinusitis. Ako vakuum
ostane, u prostor se usiše tekućina i ispuni sinuse čineći hranjivu podlogu za bakterije. U
sinuse ulaze bijela krvna

zrnca i više tekućine da se bore protiv bakterija.

Ta nakupina

povećava tlak i uzrokuje veću bol.