Razvoj radiologije u svetu počinje 1895. godine, velikim otkrićem nemačkog naučnika
Rentgena, koji je ne sluteći iznedrio jednu od najznačajnijih dijagnostičkih i terapeutskih
metoda u svaremenoj medicini.

Danom rođenja radiologije može se smatrati 22. decembar 1895 godine, kada je nastao

najpoznatiji snimak u istoriji radilogije, prvi snimak uz pomoć X zraka. Naime, Rentgen je
novootkrivenim zracima fotorafisao šaku svoje supruge i posle petnaestominutne ekspozicije
dobijena je slika na kojoj su se jasno razaznavale kosti i prsten.

Slika 1. Prvi snimak uz pomoć X zraka

Izvor: https://www.purview.net/the-evolution-of-radiology/

Prva javna demonstracija X zraka pred jednim naučnim skupom odigrala se 23.

januara  1896.  godine,  kada  se  Rentgen  obratio  Fizičko-medicinskom  društvu  u  Vircburgu.
Tom prilikom Rentgen  je snimio šaku poznatog profesora anatomije, Kelikera, i prikazao je
auditorijumu.  Pomenuti  profesor  oduševljen  ovim  pronalaskom  predložio  je  da  se  X  zraci
nazovu  „Rendgenovi  zraci“,  što  su  svi  sa  oduševljenjem  i  prihvatili  (Milanović,  2013).  Te
godine objavljeno je i publikovano više od hiljadu članaka koji se odnose na X zrake.

Po pronalasku rentgenskih zraka radiologija se naglo počela razvijati i proučavati. Sam

termin „radiologija“ nije odmah po otkriću bio u upotrebi. Korišćeni su razni nazivi za ovu
nauku u razvitku, poput Rentgenografija, radiografija, skiagrafija, aktinografija i piknografija.
Termin radiologija, koji je i danas zvanično prihvaćen u svetu, prvi je uveo „otac francuske
radiologije“ Antoan Bekeler, 1905. godine.

Milica Jovanović Seminarski rad

Istorijat radiologije na Institutu za plućne bolesti Vojvodine

Slika 2. Antoan Bekeler

Izvor:

https://sh.wikipedia.org/wiki/Antoine_Henri_Becquerel

Radiologija kao nauka i grana medicine razvijala se u tri etape. Prva etapa je trajala od

pronalaska X zraka do Prvog svetskog rata, druga faza između dva svetska rata i treća etapa
nakon Drugog svetskog rata. Pojedini autori smatraju da druga faza treba da ide do druge
sredine šezdesetih godina dvadesetog veka, odnosno do pojava novih metoda koje se uvode u
radiologiju, kao što je ultrazvuk, kompjuterizovani tomografi, magnetna rezonanca, PET i
drugo, koje predstavljaju treću fazu razvoja radiologije (Milanović, 2013).

Milica Jovanović Seminarski rad

Istorijat radiologije na Institutu za plućne bolesti Vojvodine

Istorijat i razvoj radiologije u Vojvodini

Na područje Srema prvi rentgen aparat je stigao 1899. godine, samo četiri godine

nankon  otkrivanja  rentgenskih  zraka  i  četiri  godine  pre  nego  što  je  stigao  u  Novi  Sad.
Nabavila ga  je Okružna bolnica u Sremskoj Mitrovici. Prvi pisani tragovi o jednom rentgen
aparatu u Bačkoj govore o „Rentgen Laboratorijumu dr Doroslović“ u Somboru 1909. godine.
Istorijat  radiologije  u  Banatu  počinje  pojavom  prvog  rentgen  aparata  koji  je  kupljen  za
bolnicu u Zrenjaninu, na samom početku dvadesetog veka, tačnije 1902. godine.

U Novi Sad, najveći naučni, kulturni i ekonomski cenar pokrajine, prvi rentgen aparat

doneo je dr Aleksandar Šosberger, za svoju privatnu ordinaciju 1905. godine. Godine 1909.
Sagrađena  je  nova Gradska  bolnica, na  lokaciji današnjeg  Kliničkog centra, čiji  je upravnik
bio  dr  Šosberger.  Za  potrebe  bolnice  nabavljen  je  rentgen  aparat  1912.  godine  na  kom  su
vršene samo skopije u mraku.

Nakon I svetskog rata mnogi lekari u Novom Sadu kupuju rentgen aparate za svoju

privatnu praksu. Prvi aparat nabavio je 1920. godine dr Sima Aleksić, bio je to univerzalni
aparat firme Simens.

Godine 1928. u Državnoj bolnici se otvara Rendgenološko odeljenje, a 1934. godine

nabavljen je Simensov aparat sa vazdušnim hlađenjem i univerzalni aparat „Koh Stercel“
kojim je započeta zračna terapija. Nakon II svetskog rata nabavljeni su novi aparati „Morava“,
„Piker“, a kasnije i „Heliodor“.

Krajem novembra 1952. osnovana je Rendgenološka sekcija Vojvodine. Te godine u

Vojvodini je bilo 15 rendgenologa, od kojih 8 u Novom Sadu, 5 u Vojnoj bolnici u
Petrovaradinu, 1 u Subotici dr Marcela Jagić (prva žena rentgenolog) i 1 u Zrenjaninu.

Godine 1963. Glavna pokrajinska bolnica prerasta u Kliničku bolnicu sa većim brojem

klinika,  instituta  i  zavoda.  Te  godine  formira  se  Zavod  za radiologiju,  na  čije  čelo  dolazi  dr
Milivoje  Dedić.  Godine  1973.  Zavod  za  radiologiju  prerasta  u  Institut  za  radiologiju  sa  dva
zavoda: Zavod za radioterapiju i Zavod za rentgen dijagnostiku.

Od 1977. godine Institut za radiologiju ulazi u sastav novoosnovanog Instituta

zajedničkih medicinskih službi. Za potrebe Instituta nabavljena je savremena aparatura za
ultrazvučnu dijagnostiku, zatim i prvi aparati za kompjuterizovanu tomografiju, angiografsku
aparaturu, itd.

Nekoliko godina kasnije, 1983. godine, izdvaja se Odeljenje radioterapije i odlazi u

Institut za onkologiju u Sremskoj Kamenici.

Radiološka služba Instituta za zdravstvenu zaštitu dece i omladine datira od 1947.

Godine kada je nabavljen aparat „Morava“ polutalasni i „ TUR“ aparat koji je služio samo za
skopije.

Radiološka služba Doma zdravlja Novi Sad datira od 1967. godine kada je formirana

ova institucija integracijom 47 vanbolničkih zdravstvenih radnih organizacije.