sposobnost poslužioca mašine koji ih ručno upravlja. Ručno upravljanje nije vrsta obrade, već skup
akcija tokom vremena s namerom da se ostvare ciljevi procesa obrade. Prema tome, ni numeričko
upravljanje   ne   predstavlja   vrstu   obrade,   već   specijalni  koncept   upravljanja   mašinom.   Ovde   će
uglavnom   biti   reči   o   NU   mašinama   za   obradu  materijala   i   NU   mernim   mašinama,   ali   treba
napomenuti da postoje i numerički  upravljane mašine koje ne vrše neposrednu obradu metala ili
nekog drugog materijala. Smatra se da je mašinska obrada jedan od najraznovrsnijih procesa, jer se
može koristiti za dobijanje čitavog spektra oblika i površina.

Najčešće se primena numeričkog upravljanja povezuje sa upravljanjem mašina alatki u

industriji obrade metala ili nekog drugog materijala (na primer drveta). Mašinska obrada jeste bila
oblast prve primene NC tehnologije i još uvek je jedna od najvažnijih i najdominantnijih.

Ključne reči

: Numerički upravljane mašine, CNC mašine, industrijski roboti itd.

Abstract

Output characteristics in standard, conventional machines are closely related to the ability of

the server of the machine that handles them manually. Manual control is not a type of processing, it
is a set of actions over time with the goal of achieving the goals of processing the process.
Consequently, neither calibration is a kind of processing, but a specific concept of machine
management. This will mainly be about NU machines for material processing and NU measuring
machines, but it should be noted that there are also numerically controlled machines that do not have
immediate processing of metal or some other material. Machine processing is thought to be one of
the most diverse processes, since it can be used to produce a whole set of shapes and surfaces.

The most common use of numerical management is associated with the management of

machine tools in the metalworking industry or some other material (eg Wood). Machining was the
field of the first application of NC technology and is still one of the most important and most
dominant.

Key words:

Numerically controlled machines, CNC machines, industrial robots ...

Numerički upravljane mašine

Razvoj NUMA, odnosno složenijih tehnoloških struktura na bazi ovih Sistema je uspostavio

i nove koncepte i pravila za merenje i inspekciju. Povećanje kompleksnosti i fleksibinosti, uz sve
oštrije zahteve u smislu tačnosti danas se ogledaju u razvoju i primeni koncepta upravljanja
kvalitetom konformnosti u realnom vremenu.

Nove tendencije u tehnološkim sistemima u pogledu obradnih procesa, postavile su i nove

zahteve pred mernu tehniku. Primena konvencionalnih metroloških sistema i procedura koje ih
podržavaju, postala je ograničavajući faktor u smislu fleksibinosti i tačnosti merenja. Poseban
problem je bio metrološka identifikacija kompleksnih metroloških zadataka, kao što su, na primer,
tolerancije oblika i položaja kod kutijastih delova ili delova sa površinama slobodnog oblika1). Kod
ovih primera, pored metrološke identifikacije oblika, problem je i povezivanje metroloških baza, što
ima direktnog uticaja na tačnost dobijenih rezultata.

Poseban doprinos istraživanju i razvoju NUMM su imala dva događaja

). Prvi je,

otpočinjanje industrijske proizvodnje krajem šezdesetih godina, mernih sistema na bazi elektronike
za dužine i uglove, a drugi, razvoj računarske tehnologije). Na ovaj način su ostvareni tehnološki
skokovi i u ovoj oblasti, otpočinjanjem razvoja NUMM

Danas, dve i po decenije od njihovog nastanka, za NUMM možemo reći da je period njihove

inkubacije u industriju završen, a otpočeo proces njihove intenzivne difuzije.

Već tada, krajem šezdesetih godina u oblasti obradnih sistema pojavljuje se prvi FTS, 1967. god. - Mollnis System ili

Sistem 24, što znači da je bio rešen čitav niz pitanja koja su bila u direktnoj ili indirektnoj vezi i sa merenjem ili
kvalitetom;

Italijanska firma Ferranti je 1969. god., na međunarodnom sajmu merne tehnike u Cirihu prikazala MM prve

generacije. Početkom sedamdesetih godina u tehnologiju razvoja I proizvodnje NUMM su ušli i: Ziess, DEA,
Johansson, Leitz, Mauser, Olivetti, Bendix, Brown Sharpe, i drugi;