Banja Luka, 2010
DIPLOMSKI RAD
Tema:
„Sigurnost bežičnih lokalnih računarskih mreža
(WLAN) u zdravstvenoj ustanovi - kliničkom centru“
mentor:
student:
br. indeksa:
DIPLOMSKI RAD
„Sigurnost bežičnih lokalnih računarskih mreža (WLAN) u zdravstvenoj ustanovi - kliničkom centru“
2 |
S t r a n a
Banja Luka, 2010
Uvod
Lokalne računarske mreže
(
Local Area Networks - LAN
) predstavljaju
više računara povezanih zajedno u računarsku mrežu, na određenom prostoru, kao što su
kancelarije, firme, bolnice ili zgrade.
Ova mreža može da se sastoji iz (najmanje) dva ili više računara koji su međusobno
povezani na jedan od načina (koji će kasnije biti objašnjeni-baziraću se na bežično
povezivanje).
Periferni uređaji kao što su štampači, modemi i sl., takođe spadaju u ovu mrežu.
Glavna karakteristika lokalnih mreža, i ona po čemu se one razlikuju od mreža na
velikim područjima jeste mnogo veća brzina prenosa podataka (od 10 do 1000 MB/sec) i
nepostojanje potrebe za zakupljenim telekomunikacionim vodovima. Lokalna mreža
može, najčešće preko nekog
rutera
,
1
biti povezana sa drugim mrežama u
veću WAN mrežu ili direktno preko provajdera na Internet.
2
Prve računarske mreže bile su sa raspodjelom vremena i koristile su velike centralne
računare i priključene terminale. Takva okruženja bila su implementirana i u Sistemskoj
mrežnoj arhitekturi (SNA - System Network Architecture) firme IBM i u mrežnoj
arhitekturi firme Digital.
Lokalne računarske mreže su se razvile u okviru revolucije PC računara i
obezbjeđuju brze mreže podataka otporne na greške koje pokrivaju relativno mala
geografska područja, ili su zatvorene unutar jedne zgrade ili grupe zgrada.
One
obezbjeđuju priključenim korisnicima dijeljeni pristup uređajima i aplikacijama i
dozvoljavaju im da izmjenjuju podatke, informacije i datoteke, te da komuniciraju preko
elektronske pošte.
Da spomenemo i regionalne računarske mreže (WAN) koje pokrivaju šira
geografska područja, često koristeći prenosne uređaje koje obezbjeđuju zajednički
nosioci, kao što su telefonske kompanije, da bi bežično povezale izvjestan broj lokalnih
računarskih mreža.
Bežične lokalne računarske mreže (
WLAN
- engl.-
Wireless Local Area Network
) su
sve popularnije zbog jednostavnog načina primjene, velikih mogućnosti pristupa mreži
kao i zbog toga što se njihovom primjenom kao što samo ime kaže izbjegava skupo i
1
Ruter
(
engl.
Router) je
računarski
uređaj koji služi za međusobno povezivanje
računarskih mreža
. On
ima funkciju da za svaki paket podataka odredi putanju - rutu kojom treba taj paket da ide i da taj isti
paket prosledi sledećem uređaju u nizu.
2
“
Računarske mreže”
, prof. Mr. Verica Vasiljević
DIPLOMSKI RAD
„Sigurnost bežičnih lokalnih računarskih mreža (WLAN) u zdravstvenoj ustanovi - kliničkom centru“
4 |
S t r a n a
Banja Luka, 2010
nalaza, te pregled ordinacija i karakteristike pojedinih operacionih zahvata, a planira se i
zakazivanje pregleda kod ljekara porodične medicine, ovim putem.
Iako su u standardima koji su definisani za bežične računarske mreže navedeni razni
elementi sigurnosti pokazalo se u praksi da se ti elementi i metode u većini slučajeva ne
koriste, što predstavlja veliki sigurnosni problem. Ali i kada se aktiviraju svi sigurnosni
elementi to opet ne znači da je postignut odgovarajući nivo sigurnosti. Razlog za to su
mnogi nedostatci samog standarda koji su naknadno uočeni i koji daju mogućnost
zlonamjernoj osobi da se bez većih problema priključi i koristi mrežne resurse bez
dozvole i znanja vlasnika ili administratora mreže.
Sami propusti u standardu obuhvataju propuste pri autentifikaciji korisnika mreže
kao i propuste u enkripciji tj. šifrovanju podataka između pristupne tačke i korisnika.
Dobro rješenje, barem u sadašnjem trenutku, se pronalazi u implementaciji VPN
tehnologije zajedno sa troškom koje ono donosi.
Virtuelna privatna mreža (
Virtual Private Network
– VPN) je privatna
komunikaciona mreža koja se koristi za komunikaciju u okviru javne mreže. Transport
VPN paketa podataka odvija se preko javne mreže (npr. Internet) korišćenjem
standardnih komunikacionih protokola. VPN omogućava korisnicima na razdvojenim
lokacijama da preko javne mreže jednostavno održavaju zaštićenu komunikaciju.
Virtuelna privatna mreža omogućava korisnicima da razmjenjuju podatke vezom
koja je emulirana kao direktna veza (
point-to-point
link - PPP) između klijenta i servera.
PPP emulacija dobija se enkapsulacijom podataka zaglavljem koje omogućava rutiranje
kroz javnu mrežu do odredišta koje je dio privatne mreže.
Podaci su šifrirani i paketi koji su presretnuti u okviru javne ili dijeljene mreže ne
mogu se pročitati bez ključa za dešifrovanje. Infrastruktura javne mreže je nebitna jer
korisnik logički vidi samo svoj privatni link, odnosno nalazi se logički u lokalnoj mreži,
iako je od drugih korisnika razdvojen javnom mrežom.
Bolničku dokumentaciju i dijagnostičke podatke potrebno je posebno zaštititi u
okviru nekog računarskog sistema, jer predstavljaju važne personalne podatke pacijenta
i spadaju u red najviše čuvanih ličnih informacija neke osobe. Zbog toga je važno
osmisliti adekvatan i zaštićen računarski sistem, koji bi se primjenjivao u nekom
kliničkom centru, a trebao bi sadržavati arhivu laboratorijskih i dijagnostičkih podataka,
sistem kontrole pristupa i ujedno da sve to bude povezano sa svim specijalističkim
ambulantama i samim pacijentima, uz naravno šifrovani pristup.
DIPLOMSKI RAD
„Sigurnost bežičnih lokalnih računarskih mreža (WLAN) u zdravstvenoj ustanovi - kliničkom centru“
5 |
S t r a n a
Banja Luka, 2010
Pored samih računara, koji se ponekad nazivaju „čvorovima”, implementacija jedne
lokalne mreže u kliničkom centru treba da obuhvata:
• uređaj na svakom od priključenih računara u specijalističkim ordinacijama i
operacionim salama, koji omogućava da svi računari u mreži komuniciraju sa mrežom,
te sposobnost provjere i slanja podataka i koji se naziva
mrežna kartica
• različite dijelove specijalnog mrežnog hardvera, uključujući tu i uređaje kao što su
modemi, ruteri, svitčevi, habovi i sl.
• medijum za povezivanje, obično
žica ili kabl
, ali ćemo se u ovom radu bazirat na
bežičnu komunikaciju između umreženih računara (WLAN), tako da ovo možemo
isključite, te samo spomenuti kablove za pojedinačno povezivanje.
Wireless Local Area Network
ili
WLAN
, kao što smo već rekli
predstavlja lokalnu
računarsku mrežu (LAN) koja je zasnovana na bežičnim tehnologijama.
Wireless umrežavanje u bolnici
je vjerovatno najjednostavniji način umrežavanja,
primjenljiv na jednu organizacionu strukturu, kao što je to klinički centar. Nudi srednju
brzinu, ne zahtijeva dodatne kablove, ali je i relativno skuplji od ostalih načina
umrežavanja.
Bežično umrežavanje u bolnici je najjednjostavnije uz WiFi tehnologiju, gdje nam
je samo potrebna WiFi kartica (interna (PCI i PCMCIA) ili vanjska (USB)) u dva ili više
računara u bolnici, da bi se isti umrežili. Obično uz kartice dođe integrisana antena koja
je dovoljna za manje mreže, ali u kliničkom centru je potrebno koristiti i bolje, vanjske
antene koje pojačavaju signal.
Za priključivanje na neku mrežu potreban je tzv. Hotspot, odnosno čvorište na koji se
spajaju svi ostali korisnici. Ako je mreža osigurana ona će tražiti WEP ili noviji WPA 2
ključ, a ako je slobodna onda nema nikakvih ograničenja za spajanje.
Svaki računar može biti hotspot, jedino umjesto obične kartice potrebno je
koristiti Wireless Acces Point koji nudi pokrivenost od oko 30 metara, dok je uz razne
pojačavače moguće bitno proširiti pokrivenost.
Najskuplja varijanta, ali ona najbolja za jedan bolnički sistem, je uzeti Wireless
Access Point Router koji sadrži priključak za DSL modem, Router, Ethernet Hub,
DIPLOMSKI RAD
„Sigurnost bežičnih lokalnih računarskih mreža (WLAN) u zdravstvenoj ustanovi - kliničkom centru“
7 |
S t r a n a
Banja Luka, 2010
1. WLAN standardi
4
Bežične mreže su definisane standardom
802.11
koji je donio IEEE (Institute of
Electrical and Electronics Engineers)
5
godine 1999. Standard definiše dva najniža sloja
OSI modela
1.) fizički (PHY) i
2.) sloj podataka (MAC)
On je samo dio veće grupe standarda koji definišu lokalne (LAN) i gradske mreže
(MAN). Prikaz 802 standarda se nalazi na
slici 2
.
Slika 2.
IEEE 802 standard definiše fizički (PHY) i medijski kontrolni pristup (MAC) slojevima
podataka
Standardi 802.11a, 802.11b i 802.11g se razlikuju po fizičkom sloju,tj. frekvencijama
rada. Sloj podataka je jednak za sva tri standarda i sastoji se od MAC (engl. Medium
Access Control) podsloja i LLC (Logical Link Control) podsloja. Sloj kontrole pristupa
medijumu (MAC) se malo razlikuje od takvog sloja u 802.3 standardu koji definiše
lokalne mreže, gdje se koristi CSMA/CD (engl. Carrier Sense Multiple Access/
4
Network Design -
„Paving the way to strong sensor, control nets“ (D.C. 2009.)
http://www.eetasia.com/ART_8800590160_590626_NT_3e1932a3.HTM
5
http://www.ieee.org/index.html
