SADRŽAJ

UVOD

.....................................................................................................................2

2. POJAM , VRSTE I KLASIFIKACIJA OTPADA

............................................3

3. KOMUNALNI OTPAD

.......................................................................................5

3.1. Pojam komunalnog otpada.....................................................................5

3.2. Poreklo i sastav komunalnog otpada......................................................6

3.3. Količine i morfološki sastav komunalnog otpada..................................7

4. UPRAVLJANJE OTPADOM

............................................................................10

4.1. Pojam upravljanja otpadom...................................................................10

4.2. Pravni okvir za upravljanje otpadom.....................................................11

4.3.Opcije i principi upravljanja otpadom...................................................13

4.4. Upravljanje otpadom u svetu i Evropskoj uniji.....................................18

4.5. Upravljanje otpadom u Srbiji – aktuelno stanje i perspektive...............19

UPRAVLJANJE KOMUNALNIM OTPADOM U OPŠTINI KIKINDA

.....24

5.1. Geografske karakteristike opštine Kikinda.............................................24

5.1.1. Geomorfološke i pedološke karakteristike................................25

5.1.2.Klimatske,hidrološke,hidrografske i hidrogeografske

karakteristike........................................................................................26

5.1.3. Stanovništvo i privreda...............................................................28

5.1.4. Ocena fizičko-geografskih karakteristika opštine Kikinda sa

aspekta upravljanja otpadom................................................................30

5.2. Pravni okvir za upravljanje otpadom u opštini Kikinda...........................31

5.3. Aktuelno stanje u upravljanju otpadom u opštini Kikinda......................34

5.4. Upravljanje otpadom u budućnosti............................................................44

6.ZAKLJUČAK

.........................................................................................................45

LITERATURA

............................................................................................................46

1. UVOD

Tehničko – tehnološki razvoj civilizacije i neprestan rast broja ljudi na Zemlji kao
logičnu posledicu ima porast proizvodnje materijalnih dobara, koja su neophodna za
zadovoljenje čovekovih potreba. Pored korisnih delova, svi proizvodi, uglavnom,
sadrže i one nekorisne, koji se nakon upotrebe odlažu, bacaju i postaju tuđa briga, a
nekad čak i korisni delovi proizvoda završavaju upravo u otpadu. Tako nastaje otpad,
jedan od najvećih globalnih problema u oblasti zaštite životne sredine. Otpad je izvor
zagađenja, on je nekoristan, zauzima mnogo prostora i stoga zahteva angažovanje ljudi
na rešavanju tog problema, odnosno zahteva da se njime upravlja.

Uspostavljanje sistema upravljanja otpadom podrazumeva postizanje pune kontrole nad
svim   tokovima   otpada:   od   nastajanja,   rastvrstavanja,   sakupljanja,   odvoza,   pa   do
konačnog   deponovanja.   Nastajanje   otpada   zavisi   od   stepena   industrijskog   razvoja,
životnog   standarda,   načina   života,   socijalnog   okruženja,   potrošnje   i   dr.   Upravljanje
komunalnim otpadom predstavlja skup aktivnosti koje se preduzimaju radi uklanjanja
otpada iz čovekovog životnog prostora i sprečavanja njegovog negativnog uticaja na
životnu sredinu.

U ovom radu će biti prikazana i objašnjena tematika upravljanja komunalnim
otpadom.Takođe će biti ukazano da je optimizacija procesa postupanja sa komunalnim
otpadom jako bitna sa stanovišta zaštite radne i životne sredine, kao i za materijalne
troškove na nivou opštine.

Upravljanje komunalnim otpadom u opštini Kikinda je regulisano Planom upravljanja
otpadom opštine Kikinda, i to odlaganjem na uređenu sanitarnu deponiju, a prikupljanje
otpada povereno je preduzeću „ASA“ Kikinda DOO. Jedinica lokalne samouprave je
zakonski subjekt upravljanja otpadom. Lokalni plan upravljanja otpadom predstavlja
bazni dokument koji obezbeđuje uslove za racionalno i održivo upravljanje otpadom na
nivou opštine.

Cilj ovog rada je da prikaže postupak nastanka, prikupljanja, skladištenja, transporta,
tretmana, korišćenja i odlaganja otpada u jednoj urbanoj sredini, uz procenu i
kvantifikaciju uticaja na radnu i životnu sredinu.

Opasan otpad je otpad koji po svom poreklu, sastavu ili koncentraciji opasnih materija
može prouzrokovati opasnost po životnu sredinu i zdravlje ljudi, kao i zdravlje životinja
i ima najmanje jednu od opasnih karakteristika (eksplozivnost, zapaljivost, sklonost
oksidaciji, organski je peroksid, akutna otrovnost, infektivnost, sklonost koroziji, u
kontaktu sa vazduhom oslobađa zapaljive gasove, u kontaktu sa vazduhom ili vodom
oslobađa otrovne supstance, sadrži toksične supstance sa odloženim hroničnim
delovanjem, kao i ekotoksične karakteristike), uključujući i ambalažu u koju je opasan
otpad bio ili jeste upakovan.

Klasifikacija otpada  može varirati od zemlje do zemlje, u zavisnosti od važećih zakona
i   propisa.   U   Srbiji,   otpad   se   razvrstava   prema   kategorijamautvrđenim   u   Katalogu
otpada, koji propisuje ministar nadležan za poslove zaštite životne sredine.
Otpad se, prema Katalogu otpada, razvrstava u dvadeset grupa u zavisnosti od mesta
nastanka   i   porekla.   Katalog   otpada   se   koristi   za   klasifikaciju   svih   vrsta   otpada,
uključujući i opasan otpad i potpuno je usaglašen sa katalogom otpada EU, koji je
urađen da stvori jasan sistem za klasifikaciju otpada unutar EU. Katalog stvara osnovu
za sve nacionalne i međunarodne obaveze izveštavanja o otpadu kao što su obaveze
vezane   za   dozvole   za   upravljanje   otpadom,   nacionalne   baze   podataka   o   otpadu   i
transport otpada. Katalog otpada se povremeno dopunjava i ažurira.

Prema Nacionalnoj strategiji upravljanja otpadom Republike Srbije iz 2003. godine,
otpad se generalno deli na:

Kontrolisani otpad - otpad kojim se mora upravljati i koji se mora odložiti u
skladu sa zakonom. Prema poreklu, odnosno mestu nastanka, on se deli na:



Kućni otpad (otpad iz domaćinstva);



Komercijalni;



Industrijski;



Medicinski

Nekontrolisani otpad čine:



Poljoprivredni otpad



Otpad iz rudarstva i kamenoloma.

Posebni tokovi otpada prema Strategiji upravljanja otpadom Republike Srbije za period
2010-2019. godine su:

Ambalaža i ambalažni otpad, korišćeni akumulatori i baterije

Otpadna ulja, gume, vozila, elektronska i električna oprema

Otpadne flurescentne cevi koje sadrže živu

Otpad kontaminiran dugotrajnim organskim zagađujućim supstancama

Medicinski, poljoprivredni i otpad životinjskog porekla

Mulj iz postrojenja za tretman otpadnih voda

Građevinski otpad i otpad od rušenja, otpad koji sadrži azbest

Otpad od eksploatacije mineralnih sirovina i otpad od energetike, otpad iz
industrije titan dioksida

Nastajanje otpada je rezultat ukupne ekonomske aktivnosti svake države, što znači da je
u direktnoj korelaciji sa nacionalnom ekonomijom. Uslovljeno je stepenom privrednog
razvoja, životnim standardom, načinom života, socijalnim okruženjem i drugim
parametrima. Iz tog razloga se količina i vrste otpada mogu značajno razlikovati od
države do države, a takođe, i u okviru iste države.
____________________

Nacionalna strategija upravljanja otpadom,Vlada Republike Srbije, Beograd, 2003

Strategija upravljanja otpadom za period 2010-2019. god, Vlada Republike Srbije, Beograd, 2010

NEOPASAN MEDICINSKI

OTPAD

NEOPASAN INDUSTRIJSKI

OTPAD

KOMERCIJALNI OTPAD

KUĆNI OTPAD

KOMUNALNE OTPADNE

VODE

OTPAD SA JAVNIH

POVRŠINA

KOMUNALNI
OTPAD

3. KOMUNALNI OTPAD

3.1. POJAM KOMUNALNOG OTPADA

Komunalni otpad predstavlja otpad određenih naseljenih teritorijalnih celina, najčešće
opština (komunalni = opštinski). U stranoj literaturi, kao opšte prihvaćen internacionalni
termin za ovaj pojam, koristi se engleski izraz „municipal waste“. Komunalni otpad se
često izjednačava sa kućnim otpadom (otpad iz domaćinstva) međutim on, osim
kućnog, obuhvata i komercijalni, zatim neopasan industrijski i neopasan medicinski
otpad, kao i otpad sa javnih površina, koji su po svom sastavu slični kućnom. Isto tako,
posebnu vrstu komunalnog otpada čine komunalne otpadne vode.

Prema Zakonu o upravljanju otpadom, Zakonuo ambalaži i ambalažnom otpadu i
važećim zakonskim aktima, komunalni otpad je „otpad iz domaćinstava (kućni otpad),
kao i drugi otpad koji je zbog svoje prirode i sastava sličan otpadu iz domaćinstava.“

Slika1. Podela komunalnog otpada

Komunalni   otpad   je   uglavnom   u   čvrstom   agregatnom   stanju,   zbog   čega   se   često
upotrebljava i naziv komunalni čvrsti otpad. Pojam komunalnog otpada treba razlikovati
od pojma čvrstog otpada, pogotovo što se oni ponekad pogrešno izjednačavaju, barem
terminološki.   Pojam čvrstog otpada je po obimu širi od komunalnog   jer obuhvata i
čvrsti   otpad   koji   po   svojim   karakteristikama   ne   spada   u   komunalni   (npr.   opasan
industrijski otpad, neupotrebljiva vozila, akumulatori itd.). Osim čvrstog, jedan manji
deo komunalnog otpada nalazi se u tečnom stanju – komunalne otpadne vode i fekalije.

____________________

Zakon o upravljanju otpadom, Službeni glasnik Republike Srbije, broj 36/09

3.3. KOLIČINE I MORFOLOŠKI SASTAV KOMUNALNOG

OTPADA

Količina   i   sastav   komunalnog   otpada   zavise   od   niza   faktora,   kao   što   su   klima,
ekonomska   razvijenost,   veličina   naselja,   način   života   i   stanovanja,   socijalne
specifičnosti, vrsta zastupljene industrijske proizvodnje, kao i način sakupljanja otpada.
Nastajanje otpada je rezultat ukupne ekonomske aktivnosti svake države, i kao takvo je
u   direktnoj   korelaciji   sa   nacionalnom   ekonomijom.   Nastajanje   komunalnog   otpada
zavisi od stepena industrijskog razvoja, životnog standarda, načina života, socijalnog
okruženja, potrošnje i drugih parametara svake pojedinačne zajednice.
Dnevna i godišnja masa komunalnog otpada po stanovniku razlikuje se od države do
države.   Ona   u   razvijenim   zemljama   iznosi   1,4   kg/dan   po   stanovniku,   a   u   srednje
razvijenim i nerazvijenim 0,2 – 0,7 kg/dan po stanovniku. Postojeće stanje u lokalnim
samoupravama Republike Srbije karakterišu nepouzdani i nepotpuni podaci o količini
generisanja komunalnog otpada.

Osnovni problemi koji važe za najveći broj opština u Srbiji u oblasti upravljanja
otpadom odnose se na skupljanje, transport i odlaganje čvrstog otpada. Neprekidni rast
gradskih naselja i promena strukture potreba građana sve više pojačava problem
komunalnog čvrstog otpada. Količina smeća raste jer se povećava potreba za hranom,
pićem i robom za dužu upotrebu. Povećava se količina upakovane robe, a ambalaža
povećava količinu otpada.

Količine komunalnog otpada na godišnjem nivou su proračunate na osnovu merenja
otpada u referentnim lokalnim samoupravama. Na osnovu rezultata tih merenja može se
zaključiti   da   gradsko   stanovništvo   generiše   prosečno   1   kg   komunalnog   otpada   po
stanovniku   na   dan,   dok   seosko   stanovništvo   prosečno   generiše   0,7   kg   otpada   po
stanovniku   na   dan.   U   Beogradu   se   dnevno   generiše   1,2   kg   otpada/stanovniku.   U
proseku,   stanovnik   Republike   Srbije   generiše   0,87   kg   komunalnog   otpada/dan
(318kg/godišnje).

Godišnji prirast nastalog otpada u zemljama EU iznosi 1%. Ukupna količina otpada u
Srbiji se procenjuje na oko 3.500.000 m³/god, odnosno 2.200.000 t/god., a bazirana je
na   podacima   komunalnih   preduzeća.   Uticaj   čvrstog   komunalnog   otpada   na   životnu
sredinu   je   višestruko   negativan,   a   primarni   razlozi   za   to   u   Srbiji   su:   nedovoljna
pokrivenost   opštine   uslugama   JKP-a,   što   uslovljava   formiranje   divljih   deponija,
neuređenost glavnih deponija, kao i niska svest građana o očuvanju životne sredine.
Samim tim, na teritoriji opština se stvaraju divlje deponije koje se nekontrolisano šire,
javlja se prenatrpanost glavne deponije otpadom, a sve je to izvor potencijalnih zaraznih
bolesti   stanovništva   i   zagađenosti   svih   sektora   životne   sredine:vazduha,   zemljišta   i
vode.
Morfološki   sastav   otpada   predstavlja   maseni   udeo   pojedinih   vrsta   otpada   u
kakterističnom uzorku otpada. Ovo svojstvo se ispituje prosejavanjem otpada srednjeg
uzorka   kroz   sito   otvora   15x15.   Ostatak   na   situ   se   raspoređuje   ručno   na   pojedine
komponente otpada.Maseni sastav se najčešće određuje u odnosu na:papir, ostatke od
hrane, drvo, metal, tekstil, plastiku, gumu i staklo.
____________________