Naučno-stručna konferencija
„BEZBJEDNOST SAOBRAĆAJA“
Doboj, 07. i 08. juni 2013. godine
POVEĆANJE BEZBJEDNOSTI SAOBRAĆAJA PODIZANJEM NIVOA OSIGURANJA
NA PRIORITETNIM ŽELJEZNIČKIM PUTNIM PRELAZIMA
INCREASE TRAFFIC SAFETY RAISING THE PROTECTION LEVEL ON
THE PRIORITY RAILWAY LEVEL CROSSING
Ratko ĐURIČIĆ
,
Saobraćajni fakultet Doboj, Univerzitet u Istočnom Sarajevu
1
Vladimir MALČIĆ
,
Saobraćajni fakultet Doboj, Univerzitet u Istočnom Sarajevu
2
Zoran SARIĆ
,
Željeznice Republike Srpske
Sažetak
– Putni prelazi, kao veoma opasna mjesta u saobraćaju, zahtijevaju kontinualnu analizu i reakciju na
neželjene događaje sa krajnjim ciljem smanjenja broja vanrednih događaja na njima, tj smanjenje ljudskih
žrtava i materijalne štete prouzrokovane sudarima vozila dva različita vida saobraćaja. U radu je dato stanje
putnih prelaza na mreži Željeznica Republike Srpske, naznačeni su mogući pravci djelovanja u cilju povećanja
bezbjednosti saobraćaja na putnim prelazima i predloženi načini podizanja nivoa bezbjednosti izborom
prioritetnih putnih prelaza primjenom metoda višekriterijumskog odlučivanja.
Ključne riječi
– putni prelazi, bezbjednost u saobraćaju, višekriterijumsko odlučivanje
Abstract
- The crossings, very danger points in the traffic, request a continualy analisys and reaction on
unwanted events with aim to decrease number of emergency events, ie. decreasing number of human victims and
damages resulted in collision of vehicles of different transport modes.This paper gives overview of state on the
railway network of Railway of Republic of Srpska, indicates potential ways of operations with aim to increasing
traffic safety on the crossing, and propose way of raising the traffic safety level chosing priority railway level
crossing using of multicriteria decision methods.
Key words –
railway level crossing, traffic safety, multicriteria decision methods
1. UVOD
Ukrštanje puta sa željezničkom prugom može biti nivelisano (u nivou) ili denivelisano (u različitom nivou). Putni prelaz ili
putno-pružni prelaz je četvorokraka raskrsnica preko kojeg se ukrštaju dva vida saobraćaja (drum i željeznica) u nivou, što se
može posmatrati kao opasna dionica i puta i pruge. Prelaz puta preko željezničke pruge može biti potpuno neobezbjeđen i
obezbjeđen. Najniži oblik obezbjeđenja putno-pružnog prelaza je postavljanje saobraćajnog znaka“Andrejin krst” i znaka
„STOP”. Viši nivo obezbjeđenja je primjena svjetleće signalizacije, takozvanih „treptača”, koji se ugradnjom polubranika još
više može povećati. Najviši nivo bezbjednosti putnog prelaza ostvaruje se angažovanjem radnika željeznice na upravljanju
zaštitnom rampom, koji na taj način sa postojećom opremom predstavljaju dio sistema za upravljanje saobraćajem.
Tehničko-tehnološke i organizacione karakteristike željeznice odredile su joj prioritet kod ukrštanja sa drumskim
saobraćajnicama (od strane planera, organizatora i zakonodavaca), pa je na osnovu toga definisan i način regulisanja
saobraćaja preko prelaza.
Putni prelazi, kao tačke sučeljavanja željezničkog i drumskog saobraćaja, predstavljaju mjesta na kojima često dolazi do
vanrednih događaja, koji po pravilu imaju veoma teške posledice. Vanredni događaji na putnim prelazima uglavnom su kobni
za učesnike u drumskom saobraćaju, mada se sa povećanjem težine drumskih vozila i uvođenjem lakih putničkih garnitura
javlja sve veći broj žrtava i među učesnicima u željezničkom saobraćaju. Vanredni događaji na putnim prelazima odnose svake
godine veliki broj ljudskih života i pričinjavaju znatne materijalne štete. Prosječno godišnje na putno-pružnim prelazima u
Republici Srpskoj više od 5 ljudi izgubi život, dok više od 6 biva teško povrijeđeno. Materijalne štete su velike i to pogotovo
na željezničkim vozilima, s obzirom na njihovu nabavnu vrijednost, a uračunavajući štetu na robi i štetu zbog prekida
saobraćaja ta vrijednost se još drastično povećava. Skoro po pravilu, vanredni događaji prouzrokovani na putnim prelazima su
prouzrokovali učesnici u drumskom saobraćaju. Sprovođenjem mjera povećanja brzine željezničkog saobraćaja, ovaj problem
dobija još više na svojoj aktuelnosti i važnosti.
1
[email protected]
2
[email protected]
1
Naučno-stručna konferencija
„BEZBJEDNOST SAOBRAĆAJA“
Doboj, 07. i 08. juni 2013. godine
2. IZVOD IZ ZAKONSKIH PROPISA VEZANIH ZA ODVIJANJE ŽELJEZNIČKOG I
DRUMSKOG SAOBRAĆAJA PREKO PUTNIH PRELAZA
Prema Zakonu o željeznici RS, Zakonu o prostornom uređenju RS, Zakonu o javnim putevima RS, date su sledeće zakonske
regulative vezane za odvijanje željezničkog saobraćaja preko putnih prelaza:
-
ukrštanje željezničke pruge i puta, određivanje mjesta na kojima se može izvesti ukrštanje pruge i puta i
utvrđivanje mjera koje se moraju preduzeti radi obezbjeđenja odvijanja saobraćaja na putnim prelazima
propisuje se zavisno od gustine saobraćaja, preglednosti željezničke pruge, brzine vožnje na pruzi i putu, te od
drugih mjesnih uslova koji su od značaja za bezbjednost saobraćaja;
-
ukrštanje željezničke pruge i autoputa i ukrštanje pruge i puta u staničnom prostoru između ulaznih, odnosno
izlaznih skretnica od kojih počinju stanični kolosijeci, ne može biti u istom nivou;
-
ukrštanje željezničke pruge i puta koji nema svojstvo autoputa ne može biti u istom nivou ako je saobraćaj
motornih vozila na putu vrlo gust ili ako je željeznički saobraćaj na pruzi učestao i ako to zahtjevaju posebni
uslovi na mjestu ukrštanja pruge i puta i drugi razlozi bezbjednosti željezničkog saobraćaja;
-
razmak između dva ukrštanja javnog puta i pruge ne može da bude manji od 2000 metara;
-
nekategorisane puteve potrebno je preusmjeriti na najbliži javni put, a ako to nije moguće treba ih povezati i
izvesti ukrštanje na jednom mjestu
.
-
putni prelaz je sastavni dio pruge sa obije strane kolosijeka u širini od 3 metra od ose kolosijeka sa produžetkom
ukrštajućeg puta od 20 metara čiji nagib ne smije biti veći od 3% (
Slika 1.)
.
Dio prelazne pruge i ukrštajući put u
dužini od 3 metra od ose kolosijeka obavezne su održavati Željeznice Republike Srpske, a ostali dio Direkcija za
puteve RS i opštine na čijoj se teritoriji nalazi putni prelaz.
Slika 1.
Poprečni profil putnog prelaza
Svi registrovani putni prelazi moraju biti obilježeni propisnim saobraćajnim znakovima iz kojih će učesnici u saobraćaju moći
da saznaju koliko je od njih udaljena pruga, da li je prelaz sa branicima ili polubranicima ili je čak bez njih, kao i da li na
prelazima postoji jedan ili više kolosijeka. Saobraćajni znakovi koji se postavljaju na dijelu puta ispred putno-pružnih prelaza
predstavljeni su narednom ilustracijom (
Slika 2.)
„Andrejin krst”
- saobraćajni znak koji označava mjesto na kome put prelazi preko
željezničke pruge u nivou bez branika ili polubranika sa jednim kolosijekom.
„ Andrejin krst”
- saobraćajni znak koji označava mjesto na kome put prelazi preko
željezničke pruge u nivou bez branika ili polubranika sa dva ili više kolosijeka.
“Prelaz puta preko željezničke pruge sa branicima ili polubranicima” -
s
aobraćajni znak koji označava blizinu prelaza puta preko željezničke pruge u nivou,
koji je obezbijeđen branicima ili polubranicima.
2
