Visoka medicinska škola strukovnih studija
Ćuprija
Z A V R Š N I R A D
Oblast:
Zdravstvena nega u hirurgiji
Tema:
Ginekološka akutna stanja
Direktor škole:
prof. dr Ljiljana J. Milović
Mentor: Student:
prof. dr Dragan Ignjatović Žaklina Micaković
Ćuprija, 2012.
Uvod
Akutno stanje ili akutna bolest obično počinje naglo i završava se ozdravljenjem, ali kod
nekih bolesnika može preći i u hronični oblik bolesti koji može trajati i do kraja života. Akutni
oblik bolesti u proseku traje do šest nedelja. Akutna faza može preći u subakutnu ili hroničnu
fazu bolesti, i naziva se i egzacerbacija bolesti (lat.
egsacerbatio
– pogoršanje).
Akutna bolest je praćena subjektivnim smetnjama ili simptomima (lat.
symptoma morbi
)
i znacima (lat.
signum morbi
). Uobičajena je podela simptoma na nespecifične (opšte) i
specifične. Prvi su zajednički za široku lepezu oboljenja (umor, povišena temperatura,
glavobolja), dok se drugi javljaju samo kod jedne ili pak manjeg broja bolesti. Patognomonični
simptomi su izrazito specifični za pojedine bolesti i njihovo prisustvo omogućava lako
postavljanje dijagnoze. U znakove bolesti se ubrajaju osipi, crvenila, otoci itd. Sindrom
(lat.
syndroma
) predstavlja skup različitih simptoma i znakova, koji se pojavljuju kao jedna
klinička slika.
Kao rezultat osnovne bolesti se mogu javiti i druga, još teža oboljenja koja se nazivaju
komplikacija (lat.
complicatio
).
Postupak prepoznavanja i utvrđivanja bolesti se naziva dijagnoza (lat.
diagnosis
), a ista se
postavlja na osnovu simptoma i znakova, odnosno pomoću anamneze, fizičkog pregleda i
dopunskih dijagnostičkih postupaka.
Od akutnih ginekoloških stanja, odnosno bolesti u ovom radu biće obrađene one koje se
najčešće javljaju kod ženske populacije Jablaničkog okruga. U Opštu bolnicu u Leskovcu
javljale su se pacijentkinje sa sledećim akutnim stanjima:
1.
Akutna upala Bertolinijevih žlezda;
2.
Akutni endometritis;
3.
Zapaljenje adneksa – akutni adneksitis;
4.
Parametritis:
a.
bočni parametritis,
b.
zadnji parametritis i
c.
prednji parametritis;
5.
Pelveoperitonitis:
a.
gonorični pelveoperitonitis i
b.
pelveoperitonitis izazvan banalnnim klicama (streptokokni pelveoperitonitis);
6.
Apsces Duglasovog prostora;
7.
Difuzni peritonitis;
8.
Endometrioza:
a.
spoljna endometrioza i
b.
unutrašnja endomertioza;
9.
Akutna krvarenja:
a.
juvenilna krvarenja,
b.
klimakterična krvarenja i
c.
poremećaj krvarenja iz materice u reproduktivnom periodu.
1
1.1.1. Simptomatologija akutne upale Bertolinijevih žlezda
U akutnom stadijumu bolesti bolesnica ima veoma jake bolove u predelu tumefakta i
povišenu temperaturu, praćenu jezom i groznicom. Bolovi se naročito pojačavaju pri pokretima,
te bolesnica izbegava kretanje i teško se kreće.
1.2. Akutni endometritis – Endometritis acuta
Endometrijum predstavlja unutrašnji sloj materice (uterusa), a endometritis predstavlja
pojavu zapaljenja ovog sloja materice. Dakle, u pitanju je zapaljenje sluzokože materice koje
nastaje prodorom bakterija ascedentnim i hematogenim putem. Često se ovaj zapaljenski proces
može proširiti i na miometrijum (srednji, mišićni sloj materice), kao i na paramatrijum (spoljašnji
sloj materice). Endometritis se može podeliti na endometritis u vezi sa trudnoćom i endometritis
koji nije u vezi sa trudnoćom. Zbog blizine svih struktura koje grade matericu, čest je i adneksitis
(zapaljenje jajnika sa jajovodima) koji se javlja uporedo sa endometritisom.
3
Endometritis u najvećem broju izaziva više od jednog infektivnog uzročnika i najčešće do
pojave ovog zapaljenja dolazi zbog ascedentne infekcije (uzlazne) od strane mikoorganizama
koji se nađu u vagini. Najčešći uzročnici puerperalnog endometritisa su Ureaplasma urealyticum,
Peptostreptococcus, Staphilococcus, Gardnerella vaginalis, Bacteroides bivius i Streptococcus
grupe B. Chlamydia se povezuje sa poslednjim istraživanjima postpartalnog endometritisa a
Enterococcus je izolovan u 25% slučajeva endometritisa gde je čak preoperativno profilaktički
dat neki od antibiotika iz grupe Cefalosporina.
Nije retka pojava ni širenja bakterija putem krvi, naročito kod pacijentkinja kod kojih
postoji poremećaj imunog sistema (neke bolesti, pacijentkinja na radijacionoj i hemioterapiji,
stanja nakon transplantacije organa). Faktori rizika za pojavu endometritisa su produžen i otežan
porođaj, carski rez, manuelno uklanjanje placente, prisustvo velike količine mekonijuma u
plodovoj vodi, starost, nizak socio-ekonomski status, prisutsto infekcije u vagini, veliki broj
seksualnih partnera i drugo. Potencijalne komplikacije su peritonitis, pojava apscesa, hematoma,
pelvičke flebotromboze, sterilitet itd.
Postpartalni endometritis najčešće nastaje kao posledica carskog reza. U ostale faktore
rizika za postpartalni endometritis ubrajamo prevremeno prsnuće plodovih ovojaka (PROM),
dugotrajan porođaj sa učestalim vaginalnim pregledima, loš socio-ekonomski status i postojeća
infekcija donjeg genitalnog trakta.
Statistički podaci pokazuju da se endometritis nakon porođaja javlja otprilike na svakih
sto žena (nakon vaginalnog, normalnog porođaja). Nakon carskog reza, ovi procenti su nešto
veći. Prilikom upale jajovoda (salpingitis), endometritis se javlja kod više od 70% žena.
1.2.1. Simptomatologija akutnog endometritisa
Klinička slika akutnog endometritisa se karakteriše izraženim lokalnim bolom u donjem
delu trbuha, visokom telesnom temperaturom praćenom groznicom, povećanim i razmekšanim
uterusom (materica), gnojnim iscedkom iz uterusa, krvarenjem. Kod postporađajnih
ednometritisa lohije (krvarenje) su neprijatnog mirisa. Kod neporođajnih endometritisa javljaju
se vaginalno krvarenje van ciklusa, produžena krvarenja, promena vaginalnog sekreta. Može da
postoji povišena telesna temperatura sa groznicom, česta je pojava problema sa mokrenjem, u
vidu otežanog i učestalog mokrenja, česta je pojava bolnih polnih odnosa (dispareunija).
4
3
Dragomir Mladenović „
Ginekologija i akušerstvo
“, Zavod za udžbenike i nastavna sredstva, Beograd, 2003.
4
P. Miladinović i saradnici „
Urgentna stanja u ginekologiji i perinatologiji
“, Prosveta, Niš, 2006.
3
