Sadržaj
Uvod......................................................................................................................................3
1. Osnovna sredstva-pojam i podjela.....................................................................................4
2. Knjigovodstveno obuhvatanje pribavljanja osnovnih sredstava.......................................6
2.1. Primanje osnovnih sredstava bez naknade...................................................................6
2.2. Kupovina osnovnih sredstava.......................................................................................7
2.3. Izgradnja osnovnih sredstava......................................................................................10
2.3. Ostali načini povećanja vrijednosti osnovnih sredstava.............................................13
Zaključak..............................................................................................................................15
Literatura..............................................................................................................................15
Uvod
Predmet knjigovodstvenog obuhvatanja su svi poslovni događaji koji za posljedicu imaju
promjene visine ili strukture imovine i kapitala u preduzeću.
Tako možemo zaključiti da je imovina preduzeća kao i promjene koje se na njoj dešavaju
predmet knjigovodstva. Pod imovinom preduzeća podrazumijevaju se sva sredstva koja
preduzeće koristi radi ostvarenja svojih ciljeva. Ovako definisana imovina se označava kao
ukupna ili bruto imovina preduzeća.
Za obavljanje svojih zadataka preduzeće mora raspolagati i određenim sredstvima.
Preduzeća određuju svoje ciljeve i pribavljaju sredstva koja su potrebna za ostvarenje tih
ciljeva. Učešće u procesu rada nije za sva sredstva jednako i zavisi od njihovih fizičkih
osobina i načina korišćenja. Sredstva možemo podijeliti na osnovna i obrtna.
2
Osnovna sredstva u proces proizvodnje jednog preduzeća ulaze svojom cjelokupnom
vrijednošću, ali se pri jednom poslovnom ciklusu ne utroše u cjelosti već se njihova
vrijednost postepeno smanjuje i do kraja proizvodnog ciklusa zadržavaju svoj prvobitni
oblik. Osnovna sredstva se mogu pojaviti u obliku: stvari, prava i novca.
Podjela osnovnih sredstava može se izvršiti prema različitim kriterijumima u zavisnosti od
potrebe preduzeća. U našim zakonskim propisima, kao kriterijum za podjelu osnovnih
sredstava najčešće se koristi proces proizvodnje, tako da razlikujemo:
1. osnovna sredstva u pripremi (izgradnji),
2. osnovna sredstva u funkciji,
3. osnovna sredstva van funkcije.
Osnovna sredstva u pripremi. Veoma je bitno precizirati koje stvari ili koja prava treba
nabaviti kao i iz kojih izvora će biti izvršeno finansiranje te iste nabavke. Kod ovih
sredstava visina potrebnih novčanih sredstava za njihovu nabavku se određuje na osnovu
investicionih programa kao i tehničke dokumentacije (predračunska vrijednost
građevinskih objekata, opreme, visine troškova montaže i drugi izdaci vezani za izgradnju i
puštanje u rad datog objekta kao i izvori iz kojih se obezbjeđuju sredstva za finansiranje
izgradnje).
Osnovna sredstva u funkciji. Sva osnovna sredstva jednog preduzeća koja se koriste za
obavljanje djelatnosti kojom se preduzeće bavi predstavljaju osnovna sredstva u funkciji. U
ova sredstva spadaju sledeće stvari i prava: zemljišta koja služe u privredne svrhe, šume,
građevinski objekti, oprema, dugogodišnji zasadi, osnovno stado, materijalna prava,
osnivačka ulaganja datog preduzeća i ostala osnovna sredstva.
Osnovna sredstva van funkcije. Sve obustavljene investicije jednog preduzeća, kao i
osnovna sredstva koja se ne mogu više koristiti zbog svoje fizičke porabaćenosti, ili je pak
njihovo korišćenje postalo ekonomski necelishodno zbog svog moralnog zastarijevanja kao
i sva ona sredstva zbog kojih pri izmjeni proizvodnog programa gube svoju upotrebnu
vrijednost predstavljaju osnovna sredstva van funkcije datog preduzeća.
4
2. Knjigovodstveno obuhvatanje pribavljanja osnovnih
sredstava
U privrednom životu preduzeća svakodnevno se dešavaju brojne i raznovrsne poslovne
promjene. Usljed dejstva tih poslovnih promjena, na osnovnim sredstvima može doći do
povećanja, kao i do smanjenja njihove vrijednosti.
Na povećanje vrijednosti osnovnih sredstava utiče:
- primanje osnovnih sredstava bez naknade,
- kupovina osnovnih sredstava,
- izgradnja osnovnih sredstava,
- ostali načini.
2.1. Primanje osnovnih sredstava bez naknade
Preduzeće koje raspolaže osnovnim sredstvima koje ne koristi može ta ista sredstva ustupiti
nekom drugom preduzeću, bez naknade. Knjigovodstveno obuhvatanje primanja osnovnih
sredstava bez naknade zavisi od sledećih okolnosti:
- da li se prima novo, do tada nekorišćeno sredstvo;
- da li se prima već upotrebljavano osnovno sredstvo;
- da li se prima osnovno sredstvo sa preuzimanjem neotplaćenog dijela duga.
PRIMJER
knjiženja primanja bez naknade nekorišćenih osnovnih sredstava:
1. Primljena je bez naknade jedna nova, odnosno neupotrebljavana mašina u vrijednosti
od 50.000 KM. Osnovno sredstvo je stavljeno u funkciju.
Dnevnik
1.
Obračun nabavke osnovnih sredstava
Trajni kapital
za primljeno osn. sr. bez naknade
50.000
50.000
1a.
Osnovna sredstva u funkciji
Obračun nabavke osn. sredstava
za aktiviranje osnovnog sredstva
50.000
50.000
5
