METODOLOGIJA NAUČNO – ISTRAŽIVAČKOG RADA
Seminarski rad
Tema: Energetska efikasnost u sistemu održivog razvoja
Profesor:
Student:
Maj 2024.g.
ENERGETSKA EFIKASNOST U SISTEMU ODRŽIVOG RAZVOJA
4
1.ENERGETSKA EFIKASNOST
Unazad nekoliko decenija nije se mnogo razmišljalo o energetskoj efikasnosti i uštedi energije, jer
je energija bila jeftina i dostupna. Snažan ekonomski rast i razvoj baziran je na prekomjernoj
eksploataciji resursa, a premalo se vodilo računa o održivom ekonomskom razvoju, što danas ima
za posljedicu skupe energente, velike posljedice na životnu sredinu i klimatske promijene. U
današnje vrijeme jedan od najozbiljnijih problema sa kojima se čovječanstvo susreće jeste problem
globalnog zagrijavanja i problem efekta staklenika koji su posljedica prevelikih emisija ugljen
dioksida u atmosferu zbog upotrebe fosilnih goriva i neobnovljivih izvora energije.
1
Energetska efikasnost podrazumijeva upotrebu manjih količina energije, odnosno energenata, za
obavljanje istog posla kao što su na primjer grijanje prostora, rasvjetu ili u proizvodnji. Energetska
efikasnost se ne smije posmatrati isključivo kao štednja, jer štednja uvijek podrazumijeva određena
odricanja, dok efikasna upotreba energije nikada ne narušava uslove rada i življenja. Osim toga,
poboljšanje efikasnosti potrošnje energije ne podrazumijeva samo primjenu tehničkih rješenja jer
svaka tehnologija i tehnička oprema, bez obzira koliko efikasna bila, gubi to svoje svojstvo ako ne
postoje obrazovani ljudi koji će se njome znati služiti na najefikasniji mogući način.
1.1.Značaj energetske efikasnosti na globalnom nivou
Potrošnja energije u svijetu, iz godine u godinu raste, tako da se predviđa da će do 2030. godine
rasti stopom od 2% godišnje. Fosilna goriva, čiji su resursi ograničeni i neobnovljivi još uvijek
imaju primat u korištenju. Vjeruje se da će nafta i naftni derivati zadržati trend porasta potrošnje i
da će učešće u energetskom bilansu, za razdoblje od 2010-2030. godine, zadržati na nivou od oko
30-35%. Ovo su ključni razlozi zbog kojih su u fokusu stručne i naučne javnosti mjere koje će
dovesti potrošnju energije u granice održivosti. Pod održivošću podrazumjevamo mjere koje treba
da obezbijede balans između potrošnje i obnavljanja prirodnih resursa.
2
Energetska efikasnost ima izuzetno veliki značaj na globalnom nivou iz više razloga:
1
Bukarica V.,Sušić D.,Bokorović Ž. (2008): Priručnik za energetske savjetnike, str. 8.
2
Dokić, L. B., (2013) Elektrotehnički fakultet, Univerzitet u Banjoj Luci
,. str.1.
ENERGETSKA EFIKASNOST U SISTEMU ODRŽIVOG RAZVOJA
5
1.
Smanjenje emisija gasova staklene bašte
: Efikasnija upotreba energije znači manje
potrošnje energije za istu količinu proizvedene robe ili usluge. To dovodi do smanjenja
emisija gasova staklene bašte koji su glavni uzročnici globalnog zagrijavanja i klimatskih
promjena.
2.
Smanjenje potreba za novim energetskim izvorima
: Efikasnost omogućava da se ista
količina energije dobije iz manjih količina primarnih izvora energije. To smanjuje potrebu
za novim energetskim postrojenjima, kao i za eksploatacijom i transportom novih resursa.
3.
Ekonomske koristi
: Poboljšana energetska efikasnost može rezultirati smanjenjem
troškova za pojedince, preduzeća i države. Manja potrošnja energije znači manje troškove
za energente, što može dovesti do smanjenja računa za struju, gas ili gorivo. Osim toga,
efikasnost može povećati konkurentnost privrede i smanjiti energetsku siromašnost.
4.
Povećanje energetske sigurnosti
: Smanjenje potrošnje energije smanjuje zavisnost jedne
zemlje o uvozu energenata iz drugih zemalja. To može smanjiti geopolitičke tenzije i rizike
povezane s nestabilnim regionima koji su bogati energentima.
5.
Stvaranje novih radnih mjesta
: Tranzicija ka energetskoj efikasnosti može stvoriti nova
radna mjesta u sektorima kao što su energetska tehnologija, građevinarstvo, konsalting,
obrazovanje i istraživanje.
6.
Očuvanje resursa
: Efikasnija upotreba energije znači manje eksploatacije resursa kao što
su ugljen, nafta, gas, voda ili šumarstvo. To može doprinijeti očuvanju prirodnih resursa za
buduće generacije.
7.
Smanjenje energetskih troškova u sektorima kao što su transport, industrija i
domaćinstva
: Kroz primjenu efikasnijih tehnologija i praksi, sektori koji troše velike
količine energije mogu smanjiti svoje operativne troškove, povećati produktivnost i
smanjiti negativne ekološke efekte.
8.
Smanjenje energetske siromaštva
: Poboljšana energetska efikasnost može pomoći u
pružanju pristupa energetski efikasnim tehnologijama i uslugama siromašnim
zajednicama, čime se smanjuje energetsko siromaštvo i poboljšava kvalitet života.
