Union Univerzitet, Beogradska
BEOGRADSKA BANKARSKA AKADEMIJA
Fakultet za bankarstvo, osiguranje i finansije
DIPLOMSKI RAD
Predmet: Preduzetništvo
Tema: Preduzetništvo u sportu i značaj sportskog menadžmenta
MENTOR: KANDIDAT:
Prof. dr Svetislav Paunović Pavle Novović
(2013/09)
4
1. Društvo- Država i profesionalni sport
Država predstavlja jednu od najznačajnijih institucija društvenog i političkog života. Imajući u
vidu sveukupnu poziciju i ulogu sporta u savremenom društvu i njegovu uključenost i integraciju
u sve ekonomske, privredne i političke odnose, dolazi do preplitanja područja sporta i države u
širim društvenim razmerama. U pluralističkim društvima, uloga i aktivnost države mogu imati
obeležja i karakter podsticaja, stimulacije i razvoja ali i karakter kočenja razvoja savremenog
sporta, za razliku od nedemokratskih režima koji sport koriste kao sredstvo zloupotrebe.
Država je oduvek igrala važnu, ako ne i odlučujuću ulogu u razvoju nacionalnog i svetskog
sporta. Najpre, pod pojmom država podrazumevamo strukture koje vladaju društvima i koje su
upravljale i upravljaju onim njenim funkcijama koje omogućavaju građanima da se bave
sportskim vežbanjem.
U istoriji čovečanstva beležimo uticaj države na sport čak u antičkoj Grčkoj prilikom
organizacije Olimpijskih igara i pripreme ondašnjih sportista za takmičenja.
Države su i tada nagrađivale olimpijske i druge pobednike, postavljajući temelje profesionalnog
sporta. U srednjem veku održavanje viteških igara takođe su obezbeđivale državne strukture. I
tako u svim vremenima, pa i danas, kada postoje i drugi subjekti koji na sebe mogu preuzeti deo
brige za razvoj sporta i sportske aktivnosti građana.
Današnji profesionalni sport najvećim delom je plod ulaganja države pre svega u sportsku
infrastrukturu, u objekte za trening i takmičenje. Takav slučaj je na svim meridijanima sveta, u
SAD, Kanadi, Australiji, zemljama Evropske unije, Japanu, Kini, Rusiji i drugim bogatim
zemljama današnjice. Površne analize pokazuju da se privatni sektor u tom delu razvoja
profesionalnog sporta i sporta uopšte, ne može meriti sa učinkom države.
Istovremeno, u većini država sportske organizacije danas imaju privilegovan status prilikom
pribavljanja i trošenja sredstava, putem različitih poreskih olakšica. Na taj način država pokazuje
da je zainteresovana za profesionalni sport i njegov razvoj, bez obzira na to u kom državnom
sektoru se on nalazi. Sport kao fenomen savremenog društva, a pogotovo profesionalni sport za
državu
predstavlja
opšte
javno
dobro.
5
1.1 Razvoj sporta kroz istoriju
Prve tragove o telesnom vežbanju najstarijih civilizacija srećemo na području drevne
Mesopotamije, današnji Bliski Istok. Oko 5000 godina pre nove ere, ovo područje naseljavali su
Sumeri, narod nepoznatog porekla. Tada nastaju prve robovlasničke države usled čega se javlja
potreba za sposobnim i spremnim vojnicima pa su telesna vežbanja služila što boljem
osposobljavanju vojnika za vojne pohode, ali i za odbranu države. U to vreme bilo je popularno
gađanje strelom, pesničenje i takmičenje u vožnji bojnim kolima na dva točka.
1
Telesna vežbanja javljaju se i u drevnom Egiptu, zemljama Dalekog Istoka (drevna Kina, Indija,
Japan), zemljama Sredozemlja (Krit, Mikena) i uglavnom imaju vojničko ili religijsko obeležje.
U antičkoj Grčkoj telesno vežbanje dobija novu dimenziju. Javlja se ideal kalokagatije, tj.
harmonijskog razvoja tela i duha. Telesno vežbanje je usmereno na lepo i skladno izgrađeno telo.
Najznačajniji oblici telesnog vežbanja bili su: trčanje, skakanje, bacanje diska (diskosa), bacanje
koplja, rvanje, pesničenje, streljaštvo...
U antičkoj Grčkoj, pre nego što su i osnovane brojne državice, organizovane su različite verske
svečanosti i manifestacije na kojima su priređivana i brojna nametanja, koja su preteča
današnjim sportskim takmičenjima. U osnovi tih nadmetanja bio je nagon za takmičenjem radi
pobede. Najpoznatije među njima bile su Olimpijske igre.
Antičke i ovovremenske Olimpijske igre osmišljene su u dva različita društva, koja poštuju
različite moralne kodekse, klanjaju se različitim bogovima i deli ih od pamtiveka do danas skoro
3000 godina istorije.
2
I antičke Olimpijske igre, kao i savremene isprepletane su sa politikom, etikom, ljudskim
dostignućima, kulturom i dr.
Većina raznovrsnih oblika telesnog vežbanja javila se i razvija se u Rimu pod uticajem grčke
kulture. Vežbanje je bilo uglavnom vojničkog karaktera. Sa pojavom profesionalne vojske,
omladina Rima je oslobođena obaveze dugotrajne,stroge i naporne vojničke pripreme, pa tako
nestaje potreba i za njihovim telesnim vežabanjem. Počinju se organizovati javna takmičenja i
igre na kojima učestvuju grčke profesionalne atlete. Javljaju se borbe gladijatora, koji su
najčešće bili vlasništvo bogatih pojedinaca. Telesno vežbanje Rimljana polako izumire i građani
Rima postaju publika.
1
Ilić, S. (1994):
Istorija fizičke kulture - staro doba i srednji vek
, Fakultet fizičke kulture Univerziteta u Beogradu,
Beograd, str. 21.
2
Stefanović, Đ (2011):
Filozofija, nauka, teorija i praksa sporta
, Gnosis, Beograd, str. 52
7
1.2 Profesionalni sport i savremeno društvo
Globalno posmatrano, savremeno društvo karakteriše opšta tendencija civilizacijskog razvoja.
Razvoj civilizacije prati tehnološki razvitak, demokratizacija društvenih odnosa, nove pozicije
ljudskih individua, drugačiji način života praćen novoformiranim potrebama (materijalnim,
kulturnim, duhovnim, telesnim i dr.).
Uporedo sa razvojem savremenog društva i stvaranjem novih potreba, a u cilju njihovog
zadovoljavanja, javljaju se mnogobrojne aktivnosti i razvijaju raznovrsne delatnosti koje
obuhvataju i pojam sporta. Savremeni oblici proizvodnje, zasnovani na humanizaciji društva,
kulturnom, duhovnom i intelektualnom razvoju, kao i ogromnom slobodnom vremenu,
predstavljaju pogodno tlo za afirmaciju i dalji razvitak sporta, paralelno sa razvojem društva.
Pošto je sport postao značajno i široko područje društvenog života, razumljivo je što se iz takve
stvarne situacije javlja potreba da se odnos područja sporta i drugih oblasti društva naučno
izučavaju.
Odnosi između društva i područja sporta veoma su raznovrsni, uzajamni, promenljivi – pogotovu
u dinamičnom vremenu, kako zbog promena u društvu tako i zbog promena i kretanja u samom
sportu, te su zbog toga i veoma kompleksni. Status i položaj sporta, ostvarivanje njegove uloge i
mogućnosti razvoja, upravo zavise od materijalne razvijenosti društva, razvijenosti ekonomije,
pravnog sistema, političkih odluka, ideoloških shvatanja, kao i kulturnog ambijenta uopšte. S
druge strane, od različitih faktora unutar samog sporta zavisi mera ostvarivanja njegove uloge u
društvu, tj. zavisi njegov doprinos u razvoju samog društva.
4
Raznovrsnost odnosa proizilazi iz kompleksne prirode sporta ali i iz veoma složene strukture
društvenog sistema.
Uzajamnost odnosa potiče iz međusobne prepletenosti, povezanosti i međuzavisnosti sporta i
društvenog sistema, koja se posebno može sagledati kroz uticaj ekonomije na značaj i status
sporta u društvu, ali i kroz uticaj sporta na razvoj ekonomije.
Promenljivost odnosa sporta i društvenog sistema sagledava se kroz dinamičnost vremena u
kome živimo. Stalne društveno-ekonomske i društveno-političke fluktuacije imaju krucijalan
uticaj na opšti status sporta u društvu kao i na promene unutar samog sistema sporta.
Odnosi između sporta i društva su i komplementarni, što znači da se oblast sporta međusobno
povezuje i dopunjuje sa drugim područjima društvenog života.
4
Štakić, Đ. (2008) :
Sociologija sporta,
Fakultet sporta i fizičkog vaspitanja
Univerziteta u Beogradu, Beograd, str. 56
