Pod  pojmom  drumski  putnički  saobraćaj  podrazumijeva  se  organizacija  i
premještanje putnika i prtljaga od jednog mjesta (mjesto polaska) do drugog
mjesta (mjesto dolaska) vozilima za prevoz putnika.
Osnovni zadatak organizacije putničkog saobraćaja je da se što kvalitetnije
zadovolje  potrebe  stanovništva  za  prevozom  koje  proističu  iz  ţivotnih,
poslovnih i kulturnih razloga.
Organizacija putničkog saobraćaja treba da osigura:



bezbjedan prevoz



što kraće vrijeme putovanja



udobnu voţnju



usklaĎivanje reda voţnje sa potrebama putnika (elastičnost)



što niţe cijene prevoza



tačno i uredno odrţavanje redova voţnje



koordinaciju sa drugim vidovima javnog prevoza putnika



što bolje tehničko-eksploatacione i ekonomske pokazatelje rada
voznog parka i slično.

Uslovi  i  način  obavljanja  djelatnosti  javnog  prevoza  putnika  u  drumskom
saobraćaju, regulisani su Zakonom o prevozu u drumskom saobraćaju. Isim
zakonom  regulisano  je  i  pruţanje  usluga  autobuskih  stanica,  prevoz  za
sopstvene  potrebe  i  druga  pitanja  od  značaja  za  javni  prevoz  u  drumskom
saobraćaju.  Ovim  zakonom  definisani  su  neki  izrazi  koji  imaju  sledeća
značenja:

autobus

je motorno vozilo za prevoz putnika koje ima više od devet

mjesta za sjedenje, uključujući i mjesto za vozača;
2)

autobuska stanica

je saobraćajni objekat u kojem se vrši prijem i

otprema autobusa, ukrcavanje i iskrcavanje putnika i prtljaga, prodaja i
izdavanje voznih karata i drugih prevoznih isprava, davanje obavještenja o
prevozu i pruţanje drugih usluga u vezi sa prevozom;
3)

autobusko stajalište

je posebno izgraĎen prostor, pored kolovoza ili dio

površine kolovoza koji je obiljeţen saobraćajnim znakom, a namijenjen je
zaustavljanju autobusa, radi ukrcaja i iskrcaja putnika;
4)

bilateralni prevoz

je prevoz u drumskom saobraćaju izmeĎu Crne Gore i

druge drţave;
5)

BIS prevoz

je obavljanje linijskog prevoza putnika dodatnim autobusima

istog prevoznika po istom redu voţnje;

Organizacija prevoza – IV razred

------------------------------------------------------------------------------------------------------------

- 4 -

daljinar

je akt kojim se utvrĎuju udaljenosti izmeĎu autobuskih stanica i

stajališta u kilometrima sa minimalnim vremenima voţnje autobusa;
7)

domaći prevoznik

je prevoznik sa sjedištem, odnosno prebivalištem na

teritoriji Crne Gore koji ima licencu za obavljanje javnog prevoza putnika ili
tereta u drumskom saobraćaju;
8)

gradski autobus

je autobus za prevoz putnika u gradskom prevozu čiji je

kapacitet veći od 23 mjesta uključujući i mjesto vozača, koji uz mjesta za
sjedenje, pored prostora za stajanje izmeĎu sjedišta ima i poseban prostor za
stajanje putnika i opremu za olakšan ukrcaj i iskrcaj putnika, kao i najmanje
dvoje vrata sa desne strane autobusa, namijenjenih za bezbjedan ukrcaj i
iskrcaj putnika;
9)

itinerer

je grafički prikaz linije u razmjeri koja omogućava jasno

sagledavanje trase linije sa tekstualnim opisom linije;
10) javni prevoz putnika ili tereta je prevoz koji je pod jednakim uslovima
dostupan svim korisnicima prevoznih usluga i obavlja se u komercijalne
svrhe;
11)

kabotaža

je prevoz putnika ili tereta izmeĎu pojedinih mjesta na

teritoriji Crne Gore, koji obavlja prevoznik koji nije registrovan u Crnoj
Gori;
12)

linija

je relacija ili skup relacija obavljanja javnog prevoza putnika u

drumskom saobraćaju, od početne do posljednje autobuske stanice ili
stajališta, na kojoj se prevoze putnici prema registrovanom i ovjerenom
objavljenom redu voţnje;
13)

linijski prevoz

je javni prevoz koji se obavlja na odreĎenoj liniji, po

utvĎenom reţimu odrţavanja, pri čemu se putnici ukrcavaju i iskrcavaju na
unaprijed odreĎenim autobuskim stanicama, odnosno stajalištima;
14)

mali autobus

je autobus A i B klase za prevoz putnika;

15)

autobus klase A

je autobus koji je konstruisan da prevozi putnike koji

stoje i čiji je ukupni kapacitet najviše 23 mjesta uključujući i mjesto vozača,
a moţe imati i sjedišta i opremu za putnike koji stoje;
16)

autobus klase B

je autobus bez prostora za stajanje, čiji je ukupni

kapacitet najviše 23 mjesta uključujući i mjesto za vozača;
17)

međugradski autobus

je autobus za prevoz putnika u meĎugradskom

prevozu, čiji je kapacitet veći od 23 mjesta uključujući i mjesto vozača, koji
obezbjeĎuje potrebnu udobnost i ima samo mjesta za sjedenje putnika,
odvojen prostor za smještaj prtljaga i najmanje jedna vrata sa desne strane
autobusa, koja su namijenjena za bezbjedan ukrcaj i iskrcaj putnika;
18)

minimalno vrijeme vožnje

je najmanje potrebno vrijeme voţnje da se

preĎe udaljenost izmeĎu autobuskih stanica, odnosno stajališta;

Organizacija prevoza – IV razred

------------------------------------------------------------------------------------------------------------

- 6 -

Podjela putničkog saobraćaja

Putnički drumski saobraćaj se dijeli na osnovu više kriterijuma, a osnovne
podjele su sledeće:

Prema teritoriji

na kojoj se obavlja, putnički drumski saobraćaj se dijeli

na:

a.1.

unutrašnji (domaći)

a.2.

međunarodni

Unutrašnji

(domaći) saobraćaj podrazumijeva prevoz putnika na teritoriji

jedne drţave. U zavisnosti od teritorijalnog dometa, unutrašni saobraćaj se
moţe dalje podijeliti na:

a.1.1.

gradski

a.1.2

. prigradski

a.1.3

. međugradski

Gradski

(mjesni) saobraćaj ima zadatak da prevozi putnike na teritoriji

grada (mjesta), a karakteriše ga relativno mala duţina linija, česta
zaustavljanja, male brzine, veliki broj putnika, visok stepen izmjene putnika
itd. Na linijama gradskog saobraćaja obično istovremeno radi veliki broj
vozila koja se kreću po redu voţnje.

Prigradski

saobraćaj sluţi da poveţe prigradska naselja sa gradom. U

odnosu na gradski saobraćaj, ima duţe linije, veća meĎustanična rastojanja,
veće brzine kretanja, veća kolebanja broja putnika po vremenu i posebno po
smjerovima.  Na  primjer,  u  jutarnjim  časovima  mnogo  je  veći  broj  putnika
koji putuju u  grad nego obratno. To  su  prije  svega  ljudi zaposleni u  gradu,
studenti, Ďaci i dr. U popodnevnim časovima situacija je obrnuta tj. znatno
više putnika putuje iz grada nego u grad. Da li će neka linija biti prigradska
ili  meĎugradska  ne  odreĎuja  se  duţinom  linije  već  na  osnovu  povezanosti
(zavisnosti)  nekog  područja  od  grada.  Tako  moţemo,  na  primjer,  imati
prigradsku liniju duţine 50 Km, a meĎugradsku liniju duţine 30 Km. Dakle,
duţine prigradskih linija mogu biti vrlo različite i najviše zavise od veličine
grada.

Međugradski

(meĎumjesni) saobraćaj sluţi za povezivanje dva grada ili

mjesta, ili pak više gradova i mjesta koji za to imaju potrebu. Ovaj saobraćaj
karakterišu velike duţine linija, veća meĎustanična rastojanja, duţa
zadrţavanja na meĎustanicama, veće brzine prevoza i veća udobnost u
odnosu na gradski i prigradski saobraćaj.