1
SADRŽAJ
TEMA:
VOĐENJE
Strana:
1. Predgovor........................................................................................................................................ 3
2. Uvod................................................................................................................................................ 4
3. Vođenje........................................................................................................................................... 5
3.1.
Pojam vođenja.............................................................................................................................. 8
3.1.1.
Definicije vođenja pojedinih autora.......................................................................................... 8
3.2.
Šta vođenje predstavlja.............................................................................................................. 12
3.3. Osnovni stilovi vođenja............................................................................................................. 12
3.3.1. Autokratski stil........................................................................................................................ 15
3.3.2. Demokratski stil...................................................................................................................... 16
3.3.3. Stil „odriješenih ruku“-leissez-faire stil.................................................................................. 17
3.3.4. Likertovi stilovi....................................................................................................................... 18
3.3.5. Participativni stil vođenja....................................................................................................... 19
3.3.6. Liberalni stil liderstva............................................................................................................. 20
3.3.7. Posebni stil liderstva............................................................................................................... 20
3.3.7.1.
Transankcioni stil liderstva.................................................................................................. 20
3.3.7.2.
Transformacioni stil liderstva.............................................................................................. 21
3.3.8. Savremeni modeli liderstva..................................................................................................... 21
3.3.8.1.
Modeli podjeljenog liderstva............................................................................................... 22
3.3.8.2. Model virtuelnog liderstva................................................................................................... 23
3.4. Komunikacija u vođenju............................................................................................................ 24
3.4.1.
Komunikacija prema dolje...................................................................................................... 25
3.4.2. Komunikacija prema gore....................................................................................................... 25
3.4.3.
Bočne komunikacije................................................................................................................ 25
2
3.5. Osnovna obilježja lidera-vođe................................................................................................... 26
3.6. Subjekti liderstva....................................................................................................................... 27
3.7. Liderstvo (vođstvo) čine 4 komponente..................................................................................... 27
3.7.1.
Faktori liderstva...................................................................................................................... 28
4.
Tehnike vođenja u organizacijama i kompanijama...................................................................... 30
5. Lidersko ponašanje i aktivnosti vođe............................................................................................ 33
6. Zaključak....................................................................................................................................... 34
7. Literatura....................................................................................................................................... 36
4
2. Uvod
Nivoi organizacije postoje zbog ograničenja raspona upravljanja. Drugim riječima,
organizacioni nivoi postoje zbog toga što menadžer može efikasno da nadgleda samo ograničen broj
ljudi, premda je taj broj različit zavisno od situacije.
Menadžer mora utvrditi, bilo ličnim posmatranjem ili korišćenjem objektivnih standarda, da li
podređeni ispunjava planove. Očigledno, dobri objektivni standardi koji jednostavno razotkrivaju
sva odstupanja od planova, omogućavaju menadžerima da izbegnu mnoge kontakte koji oduzimaju
vrijeme, tako da usmjere pažnju na izuzetke u trenucima koji su presudni za uspješno izvršenje
planova.
Sposobnost jasnog i sažetog saopštavanja planova i upustava takođe doprinosi proširenju
menadžerovog raspona. Podređeni koji, po odlasku iz kancelarije nadređenog ili nakon što je primio
upustva, još uvek nije siguran šta se traži ili šta je bilo rečeno, prije ili kasnije će sigurno tražiti nove
sastanke. Posao podređenog znatno olakšava nadređeni koji zna dobro i precizno da se izrazi.
Menadžerov opušteni, ležeran stil može podređenima da bude prijatan, ali kada se ta ležernost izrodi
u zbrku i izgubljeno vreme, jako će smanjiti efikasan raspon upravljanja, a često i moral.
Neophodnost vođenja leži u dinamičkom razvoju današnjeg ljudskog društva. Menadžment
je povezan sa efikasnošću, a vođenje sa efektivnošću i promenama. Prema kvalitetu međuljudskih
odnosa između vođe i njegovih saradnika prepoznajemo rezonantne i disonantne vođe. Posao vođe
prvenstveno obuhvata poslove koji su važni, ali nisu hitni.
Efektivni vođa ima razvijenu emocionalnu inteligenciju i empatske sposobnosti, a razlike
među ljudima shvata kao konstante i iz toga izvlači prednosti. Dinamičke promene mikrookoline i
makrookoline marketing okruženja preduzeća imaju sve dramatičnije efekte na rezultate poslovanja.
Odličan vođa razvija osobine u kojima je iznad proseka i dovodi ih do savršenstva, njegova
filozofija efektivnosti je: pojačaj osobine u kojima si snažan. Pred vođe XXI veka postavljaju se
zadaci koje će oni uspešno ispuniti ako shvate da je neprekidno učenje ono što vođama omogućava
visoke standarde, ambiciozne ciljeve i pravi osećaj misije u životu.
5
Uloga vođe u poslovnim organizacijama je takođe prisutna u odnosima direktora sa
klijentima i dobavljačima firme, kako pojedinačno tako i u grupacijama. Za direktora, međutim,
uloga vođe prisutna je na još jednom polju. On ili ona mora odrediti i elemente poslovne politike za
proizvode ili usluge firme kao i za samu firmu. Upravo ovaj jedinstveni zahtev, da direktor
uspostavi kombinaciju efikasnog međusobnog uticaja i preduzetničke inicijative, čini ulogu vođe u
firmama tako teškom i zahtevnom.
Postoji više načina da se efektivno vodi organizacija, a najefektivniji način zavisi od kulture.
Dobrim dijelom globalno upravljanje kulturnim razlikama zahteva da se prvo sagledaju i uvažavaju
kulturne razlike u pojedinim zemljama. Sposobnost da se efektivno radi sa drugim ljudima može biti
kritično za primjenu globalne strategije. Različite kulture imaju različite norme, sisteme vrijednosti,
različite principe i različite reakcije na ponašanje vođe.
Haus je razvijao i unapredio teoriju interkulturnog vođenja. Očekivano prihvatanje i
efektivno lidersko ponašanje varira po kulturama. Prema teoriji akcenat koji se stavlja na efektivnost
ličnosti vođe i njegovih zadataka njegov stil i ponašanje zavisi prvenstveno od kulture.
3. Vođenje
Pojmu vođenja se kod nas, na žalost, do sada nije pridavalo dovoljno pažnje i značaja. Samo
vođenje je toliko važno za poslovne uspjehe i razvoj kompanije, visinu i stabilnost dohotka,
zadovoljstvo zaposlenih, te za povećanje društvenog standarda, zadovoljavanje tržišne potražnje, pa
i razvoja, stabilnosti društva u cjelini, da zahtijeva radikalnu promjenu pristupa prema uspješnosti
vođenja. Iako su vođenje i menadžment pojmovi koji su često puta smatrali sinonimima, oni su
različiti i korisno ih je razlikovati.
1
Vođenje (leadership) za različite autore ima različito značenje pa zbog toga i postoje mnoge
teorije o pojmu vođenja. Vođe (leaders) ne nalaze se samo u menadžerskoj hijerarhiji nego i u
neformalnim radnim grupama, organizacijama i kompanijama. Oni ne moraju imati formalnu titulu
nego se oslanjaju na svoje vlastite osobine i na stilove uticanja na ljude. Vođenje nalazi temelje u
1
Bennis A., Jedno Bennisovo opažanje god. 1959, str. 259
7
mnogo kao pojedinac. Vođenje uključuje uticaj na druge osobe oko sebe, a samopouzdanje
omogućava vođi osjećaj sigurnosti da će njegov uticaj biti ispravan i prikladan.
Odlučnost kao osobinu ima većina vođa. Odlučni ljudi željni su potvrđivanja, aktivni su i
ustrajni u svladavanju prepreka prilikom ostvarivanja cilja te dominantni u situacijama kad
podređeni trebaju vođstvo.
Cjelovitost je osobina koja ističe kvalitete iskrenosti, čestitosti i pouzdanosti kod vođa.
Pojedinci koji iskazuju jasna načela i preuzimaju odgovornost za svoje postupanje izražavaju
osobinu cjelovitosti, nadahnjuju samopouzdanjem druge ljude oko sebe jer im oni mogu vjerovati da
će učiniti upravo ono o čemu im govore.
Društvenost kao osobina uspješnih vođa ogleda se u stvaranju ugodnog socijalnog
okruženja, pokazivanju sklonosti prijateljskim odnosima, otvorenosti, uljudnosti, taktičnosti i
diplomatiji. Osjetljivi su prema potrebama drugih i pokazuju zanimanje za njihovu dobrobit. Imaju
izraženu socijalnu komponentu i međuljudske vještine te su sposobni stvoriti saradničke odnose s
njima podređenim ljudima. Još se uvijek raspravlja o uticaju emocionalne inteligencije na uspjeh
pojedinca u životu, a osnovna pretpostavka sugeriše da bi ljudi koji su usredotočeniji na svoje
emocije i njihov uticaj na ostale trebali biti uspješne vođe.
Analizom svojih osobina rukovodioci mogu uvidjeti svoje slabosti i prednosti, kako ih ostali
doživljavaju te mogu li na temelju svojih kvaliteta napredovati u organizaciji u kojoj rade. To
pojedincima daje jasan pregled kakvi su kao vođe i kako se uklapaju u organizacijsku hijerarhiju.
Većina vođe vidi kao istaknute pojedince s nizom posebnih osobina koje ih izdvajaju iz mase i čine
drugačijima. Naglašava se komponenta vođe u procesu vođenja. Iako je vođenje sastavljeno od
vođe, sljedbenika i situacije, pristup osobinama pojedinca usmjeren je samo na vođu. Ta isključivost
može predstavljati potencijalnu opasnost, ali nas vodi u dublje razumijevanje povezanosti vođe i
njegove ličnosti s procesom vođenja.
Neophodnost vođenja leži u dinamičkom razvoju današnjeg ljudskog društva. Menadžment
je povezan sa efikasnošću, a vođenje sa efektivnošću i promenama. Prema kvalitetu međuljudskih
odnosa između vođe i njegovih saradnika prepoznajemo
rezonantne i disonantne
vođe. Posao vođe
prvenstveno obuhvata poslove koji su važni, ali nisu hitni.
Efektivni vođa ima razvijenu emocionalnu inteligenciju i vrlo velike sposobnosti, a razlike
među ljudima shvata kao konstante i iz toga izvlači prednosti. Dinamičke promene mikrookoline i
