Crna Gora
Direkcija za razvoj malih i
srednjih preduzeća
INICIJATIVA ZA POKRETANJE PROJEKTA RAZVOJA
KONKURENTNOSTI U CRNOJ GORI
Podgorica, februar 2010.g.
SADRŽAJ
1.
UVOD
....................................................................................................
... 2
2.
LISABONSKA AGENDA ...............................................................................
3
3.
KONKURENTNOST
–
OPŠTE
KARAKTERISTIKE
……………………………….. 5
4.
MJERENJE MEĐUNARODNE KONKURETNOSTI
ZEMALJA ........................ 6
5.
STRATEŠKA PODRUČJA DJELOVANJA .....................................................
9
6.
ISKUSTVA DRUGIH ZEMALJA ....................................................................
12
7.
CRNA GORA NA POLJU KONKURENTNOSTI ..........................................
15
8.
PRIJEDLOG
NAREDNIH
AKTIVNOSTI
NA
PLANU
KONKURENTNOSTI ..... 18
1
razvoju, regionanom razvoju i razvojim klasterima, kako bi potencijali rasta došli što više
do izražaja i kako bi se postigli maksimalni efekti.
2. LISABONSKA AGENDA
"Unija je danas postavila
novi strateški cilj
za sljedeću dekadu: postati najkonkurentnija
i najdinamičnija ekonomija na svijetu, zasnovana na znanju, sposobna ostvariti održivi
privredni rast s više kvalitetnih radnih mjesta, i većom socijalnom kohezijom"
Na sjednici Evropskog vijeća u Lisabonu, održanoj 23. i 24. marta 2000. godine,
utvrđena je Strategija ekonomskog razvoja Evropske unije do 2010. godine s ciljem
povećavanja zaposlenosti i životnog standarda u ekonomiji zasnovanoj na znanju.
Lisabonska strategija ne obvezuje zakonski već politički zemlje članice EU. Tako će i
novim zemljama članicama lisabonski ciljevi postati osnova ekonomske razvojne politike
zemlje.
Utvrđeno je da se strateške mjere Sprovode
otvorenom metodom koordinacije
(OMC
- Open Method of Coordination) između tijela EVropske unije i država članica, na
nacionalnom i regionalnom nivou. U svrhu praćenja sprovodjenja izrađuju se tzv.
benchmark
analize o konkurentnosti EU-a, nacionalni akcioni planovi za poboljšanje
konkurentnosti i u otvorenom interaktivnom pristupu se razmjenjuju iskustva i prakse
(
best practice
).
Prioritetna područja
U skladu s utvrđenim strateškim ciljevima Evropske unije, identifikovana su sljedeća
prioritetna područja za podizanje nivoa konkurentnosti:
1. Jačanje unutrašnjeg tržišta
sprovođenje ekonomskih reformi,
efikasna i integrisana finansijska tržišta.
2. Istraživanje i razvoj; obrazovanje; inovacije i preduzetništvo
eEurope
- informacijsko društvo za sve,
jedinstveni evropski prostor za istraživanje i razvoj (
European Research
Area
)
preduzetništvo - poslovno okruženje pogodno za osnivanje i razvoj
inovativnih preduzeća, naročito malih i srednjih poduzeća.
3. Zaposlenost i socijalna kohezija
socijalna kohezija promocijom zapošljavanja, cjeloživotnog obrazovanja i
modernizacije socijalne i zdravstvene zaštite (
lifelong learning for life-long
chances
).
4. Zaštita okoline / Održivi razvoj
tehnologija u službi zaštite okoline i održivog razvoja.
Analiza koja je uradjena 2005.godine, pet godina od samita u Lisabonu pokazala je da
je u nekim područjima (Evropski socijalni model) došlo do pozitivnih pomaka, ali napredak
u postizanju lisabonskih ciljeva bio je spor i nedovoljan. Izvršenje programa nije ispunilo
očekivanja zbog preširoko definisanih ciljeva, previše obimnog programa, slabe
koordinacije i konfliktnih prioriteta. Zbog
Paragraf 5., Zaključci Evropskog vijeća u Lisabonu
nedovoljno jasne podjele odgovornosti između nacionalnog i evropskog nivoa,
mogućnost upravljanja procesom u zemljama članicama bila je ograničena.
3
Prema sprovedenim analizama utvrđeno je da je potrebno efikasnije sprovodjenje
strategije, tako da je Evropska je komisija u martu 2004. godine, osnovala Komisiju na
visokom nivou, u cilju ocjene rezultata prve polovine sprovodjenja Strategije. Rezultati tog
pregleda mogu se sažeti na sljedeći način: uočena je hitna potreba za bržim rastom
zapošljavanja i rastom produktivnosti, uz širok spektar reformi i uz makroekonomski
okvir koji podstiče razvoj, tražnju i zapošljavanje. Kako bi se postigao veći rast i
zapošljavanje bilo je potrebno sprovesti prioritetne akcije unutar pet područja: društva
znanja, unutrašnjeg tržišta, poslovne klime, tržišta rada i održivog razvoja. Zaključeno je
da su pojedine zemlje članice učinile napredak na jednom ili na više spomenutih
područja, ali ni jedna od njih nije konzistentno uspjela u sprovodjenju na svim područjima.
Zbog toga su preporučili razvoj nacionalnih politika u svakoj od zemalja članica koji treba
podržavati primjeren okvir na evropskom nivou. Prijedlozi Komisije jedan su od osnova
revidirane Strategije iz 2005. godine.
U revidiranoj Lisabonskoj Agendi 2005. godine, Evropsko vijeće je odlučilo staviti
naglasak na znanje, inovacije i optimalizaciju ljudskog kapitala i na taj način povećati
potencijal rasta, produktivnost i ojačati socijalnu koheziju. Revidirana Lisabonska
strategija preusmjerila je prioritete na rast i zapošljavanje (European Council, 2005).
Komisija je predložila partnerstvo sa zemljama članicama i u revidiranom Lisabonskom
programu naglasila koje bi se aktivnosti trebale preduzeti na nivou EU i na nacionalnim
nivoima u pkviru tri ključna područja: stvaranje većeg broja i boljih radnih mjesta, znanje i
inovacije za rast, učiniti Evropu atraktivnijim mjestom za ulaganje i rad.
U okviru Evropske Komisije, kao decentralizovano tijelo egzistira Izvršna Agencija za
konkurentnost i inovacije (EACI) koja je formirana sa ciljem izrade efikasnih visoko
kvalitetnih Evropskih programa i inicijativa iz oblasti energije, transporta, životne sredine,
konkurentnosti i inovacija.
Izvršna Agencija za konkurentnost i inovacije (EACI) je zadužena za realizaciju sljedećih
programa:
Inteligentna energija – Evropa (Intelligent energy – Europe)
Evropska Preduzetnička Mreža (European Enterprise Network)
Marko Polo (Marco Polo)
Eko – Inovacije (Eco-innovation
)
3. KONKURENTNOST – OPŠTE KARAKTERISTIKE
Konkurentnost je kompleksan pojam koji nije lako definisati. Ukoliko se pojam
konkurentnost odnosi na državu, onda se govori o međunarodnoj konkurentnosti.
“
Međunarodna konkurentnost je stanje u kojem zemlja može, u uslovima slobodnog i fer
tržišta, proizvesti robu i usluge koji zadovoljavaju zahtjeve svjetskog tržišta, istovremeno
održavajući ili povećavajući realni dohodak svojih građana”
(OECD).
4
