1. UVOD
Poseban kvalitet jednog grada je da se nalazi u kontaktu sa vodom. Zrenjanin ima tu
povoljnost da se nalazi na otvorenoj vodi - vodotoku Begej i veštački formiranim
jezerima i to u užem gradskom tkivu. Nisu retki primeri gradova, koji to nemaju, te grade
veštačka jezera uz velike troškove.
1
2. REKA BEGEJ
Poreklo imena
Ime BEGEJ javlja se već pri kraju XII veka kod Anonimusa (bezimenog istoričara kralja
Bele III), koji, pišući o osvajanju države bugarsko-slovenskog vladara Glada od strane
Mađara, pominje i ovo ime. Istoričari Ortmai (Teodor Orthmayr) i Sentklarai (Jene
Szentklaray) tvrde da se pod imenom "Begej" (Beguey) krije naselje Bečkerek. Mileker
(Felix Milleker), međutim, u istoriji grada Velikog Bečkereka, tvrdi da se pod tim
imenom podrazumeva reka Begej, da je reč slovenskog porekla i znači: ići, žuriti, teći
(beg, begati, bega). U nekim indoevropskim jezicima reč "Pege" ima značenje potoka.
Ovo unekoliko objašnjava zašto je više tekućih voda, potoka, rukavaca, rečica, pa čak i
kanala, imalo taj naziv, što zapaža i Mileker. Konačno, Johan Adelung, u svom
etimološkom rečniku, tvrdi da u pojedinim slovenskim jezicima "bek" znači potok, i da je
"bek" osnova i češkom "bachno" (močvara). Ne može se utvrditi, tek je pretpostavka, da
su ovo ime reci dali neki Slovenosarmati, Goti ili, pak, Sloveni, koji su ovde nekada
živeli ili boravili.
Slika 1.
Tok reke
Rek Begej izvire u karpatskom području u Rumuniji i protiče Banatom kao leva pritoka
Tise. Nastaje stapanjem tri manja rečna vodotoka - Beregso, Njarad i Jer. Uliva se u reku
Tisu kod naseljenog mesta Perlez. Reka je duga 254 km, od toga je 76 km u Srbiji. Od
Temišvara do Zrenjanina, i dalje do ušća, pretvorena je u plovni, tzv. Begejski kanal.
Stari Begejski kanal, kanalisano rečno korito, dug je 97 km, a novi 83 km (do
2
Slika 3.
Regulacijom reke u periodu 1970-1985. godine, njegov tok je skraćen, a meander oko
naselja "Mala Amerika" pretvoren je u tri jezera, namenjena rekreaciji, sportu i ribolovu.
Iako danas u znatnoj meri zagađen industrijom, Begej je, u pravom smislu reči, gradska
reka, a svakako, najprepoznatljivija odrednica Zrenjanina jeste upravo – grad na Begeju.
4
