ROOMPARADISE
Histologija
-skripta-
uredila: Marcela Kovačevid
www.perpetuum-lab.com.hr
1
sadržaj:
1:
H
ISTOLOŠKE METODE
................................................................................................................................2
2
:
E
PITELNO TKIVO
......................................................................................................................................6
3:
V
EZIVNO TKIVO
.....................................................................................................................................14
5:
H
RSKAVICA
...........................................................................................................................................27
9:
Ž
ILNI SUSTAV
........................................................................................................................................56
10:
K
RVNE STANICE
...................................................................................................................................62
11
:
S
TVARANJE KRVNIH STANICA
.................................................................................................................66
12
:
I
MUNOSNI SUSTAV
..............................................................................................................................69
13
:
D
IŠNI SUSTAV
.....................................................................................................................................79
14:
K
OŽA
.................................................................................................................................................86
15:
M
OKRADNI SUSTAV
..............................................................................................................................91
16:
H
IPOFIZA
............................................................................................................................................97
17
:
N
ADBUBREŽNE ŽLIJEZDE
,
L
ANGERHANSOVI OTOČIDI
,
ŠTITNJAČA
,
EPITELNA TJELEŠCA I EPIFIZA
........................... 100
18
:
ORGANI PRIDRUŽENI PROBAVNOJ CIJEVI
................................................................................................. 107
19:
P
ROBAVNI SUSTAV
............................................................................................................................. 114
20
:
S
POLNI SUSTAV
................................................................................................................................. 121
21: dodatak - tablice………………………………………………………………...…………………………………………………….135
www.perpetuum-lab.com.hr
3
za prikazivanje
kolagena
prikladan je boja
pikrosirijus
, osobito ako se promatra u polariz.svijetlu
konrastno bojenje –
kad se pojedinosti na rezovima označe nekim
precipitatom
osim
bojenja tkiva bojama, često se primjenjuje i
impregnacija
tkiva metalima kao što su srebro i zlato
(osobito za živčano tkivo)
> SVJETLOSNI MIKROSKOP
- prolazno svjetlo
- sastoji se od mehaničkog i optičkog dijela
-
optički dio
sastoji se od tri sustava leda :
kondenzor –
skuplja i fokusira svjetlo
objektiv –
povedava osvjetljenu sliku predmeta i prenosi je do lede okulara
okular
– još više povedava sliku i prenosi je do mrežnice oka, do fotografsek ploče ili do detektora u
kameri
ukupno je povedanje umnožak vlastitih povedanja objektiva i okulara
- maksimalna mod razlučivanja je
0,2 μm
(slike povedane 1000-1500 puta)
ovisi o ledama u objektivu, jer leda u okularu samo povedava sliku dobivenu objektivom, a ne povedava
razlučivanje
> MIKROSKOPI S FAZNIM KONTRASTOM I S DIFERENCIJALNOM INTERFERENCIJOM
- neki optički uređaji omogudavaju promatranje neobojenih stanica i histoloških rezova
- mikroskopiranje s
faznim kontrastom
temelji se na činjenici da
svjetlo
mijenja brzinu
i
smjer
prolazedi kroz
stanične i izvanstanične sastojke s
različitim indeksima loma
(svijetlije ili tamnije)
- prikladno za promatranje živih stanica
- nomarskijeva diferencijala interferencija – naizgled 3D slika
> POLARIZACIJSKI MIKROSKOP
- omogudava prepoznavanje tvorba građenih od vrlo pravilno poredanih molekula
-
polarizator
(prvi filtar)- svjetlost nastavla u valovima koji titraju u jednoj ravnini
-
analizator
(drugi filtar) – glavna os okomita na os prvoga pa svjetlo ne može prodi osim ako između njih nije
neko tkivo koje skrede svjetlost tako što uzrokuje otklon svjetlosnih valova što dolaze od polarizatora
> KONFOKALNI MIKROSKOP
- omogudava veoma točno fokusiranje na sasvim tanku ravninu unutar stanice ili histološkog reza
> FLUORESCENCIJSKI MIKROSKOP
-
fluorescencija –
ako se neke tvari obasjaju svjetlošdu određene valne duljine, one same odašilju svjetlost vede
valne duljine
- ovaj mikrosk koristi UV-svjetlo, a stanice odašilju svjetlost iz vidljivog dijela spektra
- fluorescentne boje: primjer je
akridin-oranž
koji se veže za DNA i RNA
> ELEKTRONSKI MIKROSKOP
- i transmisijski i scanning se temelje na uzajamnom djelovanju elektrona i sastojaka tkiva
- transmisijski –
velika mod razlučivanja (u praksi 3 nm = do 400 000 puta povedanje)
djeluje na osnovi pojave da
elektromagnetsko polje
otklanja snop elektrona kao što staklene lede lome
svjetlosne zrake
snop elektrona
se proizvodi
zagrijavanjem metalne
niti (katode) u vakuumu
anoda
je metalna ploča s otvorom u sredini
www.perpetuum-lab.com.hr
4
slika se projicira na ekran
- scanning –
omogudava dobivanje naizgled 3D slike stanica, tkiva i organa
u njemu snop elektrona ne prolazi kroz sam preparat nego klizi po površini (skenira ju)
elektronski snop pogađa veoma tanku metalnu prevlaku koja je prethodno nanesena na površinu
preparata i koja odbija elektrone
prikazuje samo površinu predmeta
za promatranje unutrašnjosti treba se izvesti kriofraktura
> AUTORADIOGRAFIJA
- metoda proučavanja bioloških zbivanja primjenom radioaktivnosti na tkivnim rezovima
> STANIČNA I TKIVNA KULTURA
-
primarna stanična kultura –
kultura izoliranih stanica mehanički ili djelovanjem enzima, u suspenziji ili na
petrijevom stakalcu
>
FRAKCIONIRANJE STANICE
- razdvajanje i izoliranje organela i drugih sastojaka stanica i tkiva djelovanjem centrifugalne sile zbog svojih
različitih koeficijenata sedimentacije
> HISTOKEMIJA I CITOKEMIJA
- metode za određivanje različitih tvari u tkivnim rezovima
- za tu svrhu služe različiti postupci koji se najčešde zasnivaju na specifičnim kemijskim reakcijama ili na jakom
uzajamnom afinitetu za povezivanje među makromolekulama
- ioni –
primjenom metoda kod kojih kao rezultat kemijske reakcije nastaje tamni netopljivi proizvod
- nukleinske kiseline –
Feulgenova reakcija kojom se DNA oboji crveno
- bjelančevine –
u pravilu se ne mogu prikazati specifične bjelančevine osim imunocitokemijom
no mogu otkriti enzimi manje ili više specifično
u tim se metodama najčešde rabi sposobnost enzima da reagiraju sa specifičnim kemijskim vezovima
fosfataze –
enzimi koji se nalaze posvuda u tijelu
cijepaju vez između
fosfatne skupine i alkoholnog ostatka
u fosforiliziranim spojevima
obojeni netopljivi proizvod reakcije na fosfataze obično je
olovni fosfat ili olovni sulfid
često se primjenjuju za prikazivanje
lizosoma
dehidrogenaze –
ulanjaju vodik s jednog supstrata i prenose ga na drugi
prikazuju se
inkubiranjem rezova nefiksiranog
tkiva u otopini supstrata, koja sadržava molekulu
koja prima vodik i precipitira se kao netopljivi obojeni talog
za prikazivanje
sukcinat-dehidrogenaze
u mitohondrijima
peroksidaze –
izaziva
oksidaciju
nekih supstrata s prijenosom vodikovih iona na vodikov peroksid pa
nastaje molekula vode
prikladno fiksirani tkivni rezovi inkubiraju se u otopini koja sadržava vodikov peroksid i 3,3-
diaminoazobezidin
www.perpetuum-lab.com.hr
6
2
:
E
PITELNO TKIVO
Opdenito o tkivu
- Čovjekovo tijelo se sastoji samo od 4 osnovne vrste tkiva:
epitelno, vezivno, mišidno i živčano
- organi
tkivo
stanice i molekule izvanstaničnog matrixa
- od velike važnosti su i slobodne stanice u tjelesnim tekudinama kao npr. u limfi i krvi
- organi su izgrađeni od parenhima i strome
Stanice parenhima čine temelj funkcije organizma, a stroma mu daje potporu
Vezivno tkivo izgrađuje stromu organa s izuzetkom
mozga i kralježnične moždine
- osnovne funkcije epitelnih tkiva jest prekrivanje i oblaganje slobodnih površina, apsorpcija, sekrecija,
podražljivost i kontraktilnost
> OBLICI I ZNAČAJKE EPITELNIH STANICA
- mogu biti
cilindrične, kubične i pločaste
, a oblik jezgri može biti kuglast, ovalan, ili izdužen
- njihov gusti oblik uvjetuje gusti smještaj u slojevima ili skupinama stanica
- uzdužna os jezgre uvijek je usporedna s glavnom osi stanice
- Bazalne lamine
Sve epitelne stanice koje leže na podlozi od vezivnog tkiva imaju na svojoj bazalnoj plohi sloj
izvanstanične tvari koji se naziva
bazalna lamina
– vidi se samo elektronskim mikroskopom
Sastoji se od
lamine dense
( gusti sloj od nježne mreže tankih vlakanaca), te može imati s jedne
ili s obje strane lamine dense i svijetli sloj :
lamina rara ili lucida
– uglavnom je građena od :
kolagena tipa IV
,
glikoproteina
laminina
i
entaktina
te
proteoglikana
(heparan sulfat proteoglikan nazvan perlekan)
s vanjske ( s donje) je strane pričvršdena uz vezivno tkivo
sidrenima vlakancima
izgrađenim od
posebne vrste
kolagena tipa VII
nalazi se i na mjestima gdje druge vrste stanice dodiruju vezivno tkivo
npr. oko
mišidnih, masnih i schwannovih stanica
bazalna lamina je zapreka koja
ograničava ili regulira prenošenje makromolekula između vezivnog i drugih tkiva
nalazi se i između epitela smještenih jedan uz drugi (pludne alveole i bubrežni glomeruli)
sastojke bazalne lamine izlučuju same epitelne, mišidne, masne i schwannove stanice
retikularna lamina-
bazalna lamina usko povezana s retikulinskim vlaknima (proizvode ih stanice
vezivnog tkiva)
funkcije :
selektivna barijera
utječe na staničnu polarnost
www.perpetuum-lab.com.hr
