Bolesti srca i krvnih žila

B

BB

o

oo

l

ll

e

ee

s

ss

t

tt

i

ii

s

ss

r

rr

c

cc

a

aa

i

ii

k

kk

r

rr

v

vv

n

nn

i

ii

h

hh

ž

žž

i

ii

l

ll

a

aa

D

D

Do

o

oc

c

c.

.

.D

D

Dr

r

r.

.

.S

S

Sc

c

c.

.

. 

 V

V

Ve

e

es

s

sn

n

na

a

a 

 M

M

Ma

a

at

t

ti

i

ij

j

ja

a

at

t

tk

k

ko

o

o 

1

Bolesti srca i krvnih žila 

Doc dr. sc. Vesna Matijatko 

B

BB

o

oo

l

ll

e

ee

s

ss

t

tt

i

ii

s

ss

r

rr

c

cc

a

aa

i

ii

k

kk

r

rr

v

vv

n

nn

i

ii

h

hh

ž

žž

i

ii

l

ll

a

aa

D

D

Do

o

oc

c

c.

.

.D

D

Dr

r

r.

.

.S

S

Sc

c

c.

.

. 

 V

V

Ve

e

es

s

sn

n

na

a

a 

 M

M

Ma

a

at

t

ti

i

ij

j

ja

a

at

t

tk

k

ko

o

o 

2

1. Simptomi bolesti srca i krvožilnog sustava 

Kako se u ve

ć

ini slu

č

ajeva bolest srca ne o

č

ituje simptomima od strane srca, ve

ć

 naj

č

eš

ć

e 

simptomima od strane drugih organskih sustava (naj

č

eš

ć

e dišnog), vrlo je važno uo

č

iti 

znakove i diferencijalno dijagnosti

č

ki isklju

č

iti bolesti dišnog sustava te uo

č

ene znakove 

povezati sa kardiovaskularnim krvožilnim sustavom, što možemo na temelju pažljivo uzete 

anamneze i dobro odabranih dijagnosti

č

kih postupaka. Simptomi sr

č

anih bolesti se na temelju 

uzroka koji su doveli do njihove pojave mogu podijeliti na dvije osnovne skupine: 

¾

simptome prouzro

č

eni nedovoljnom perfuzijom organa (pr. nepodnošenje tjelesnog 

napora, slabost, sinkope) 

¾

simptome prouzro

č

eni zastojem krvi u venskom sustavu (pr. izljevi, edem plu

ć

a) 

Na temelju navedenih uzroka, bolesti srca se tako

đ

er dijele na dvije osnovne skupine. Ukoliko 

je glavni problem nedovoljna perfuzija organa govorimo o zatajivanju srca, a ukoliko je 

osnovni problem zastoj krvi u venskom sustavu govorimo o zastojnom zatajivanju srca. 

Klini

č

ki znakovi koji mogu pratiti bolesti srca su kašalj, otežano disanje, nepodnošenje 

tjelesnog napora, ubrzani sr

č

ani rad, usporeni sr

č

ani rad, pojava dodatnih sr

č

anih tonova ili 

sr

č

anog šuma, aritmije, pulsni deficit, bljedilo ili cijanoza sluznica, produženo vrijeme 

ponovnog punjenja kapilara, prepunjenost jugularnih vena, pojava izljeva u tjelesnim 

šupljinama, edem plu

ć

a, tkivni edem, pareza stražnjeg kraja.  

Kroni

č

ni kašalj prati bolesti zalistaka i kardiomiopatije. Kod insuficijentnosti mitralnih 

zalistaka u sistoli dolazi do regurgitacije krvi iz lijeve klijetke u lijevu pretklijetku. Dopunsko 

volumno optere

ć

enje lijeve pretklijetke prenosi se na plu

ć

ni krvotok 

č

ega je posljedica 

povišenje hidrostatskog tlaka prema plu

ć

ima i razvoja plu

ć

nog edema što izaziva kašalj. Osim 

navedenoga, proširena lijeva pretklijetka pritiš

ć

e i lijevi bronh, što dovodi do nadražaja 

tusireceptora i tako

đ

er rezultira pojavom kašlja. Kod kardiomiopatija tako

đ

er dolazi do 

zaostajanja krvi u lijevoj pretklijetci (kod dilatativne kardiomiopatije je zbog smanjene 

kontraktilnosti oslabljena sistoli

č

ka funkcija srca pa srce u sistoli ne uspijeva istisnuti svu krv 

koja onda zaostaje u lijevoj klijetci i pretklijetci, dok je kod hipertrofi

č

ne kardiomiopatije 

smanjena dijastoli

č

ka funkcija srca zbog 

č

ega krv ne može u

ć

i u smanjenu lijevu klijetku pa 

zaostaje u lijevoj pretklijetci) što dovodi do pove

ć

anja lijeve pretklijetke i porasta tlaka u 

malom krvotoku te posljedi

č

nog razvoja plu

ć

nog edema koji rezultiraju izazivanjem kašlja. 

B

BB

o

oo

l

ll

e

ee

s

ss

t

tt

i

ii

s

ss

r

rr

c

cc

a

aa

i

ii

k

kk

r

rr

v

vv

n

nn

i

ii

h

hh

ž

žž

i

ii

l

ll

a

aa

D

D

Do

o

oc

c

c.

.

.D

D

Dr

r

r.

.

.S

S

Sc

c

c.

.

. 

 V

V

Ve

e

es

s

sn

n

na

a

a 

 M

M

Ma

a

at

t

ti

i

ij

j

ja

a

at

t

tk

k

ko

o

o 

4

Postoji razlika u u

č

estalosti pojedinih sr

č

anih bolesti, ali i razlika u u

č

estalosti pojedinih 

znakova sr

č

anih bolesti kod razli

č

itih životinjskih vrsta te pojedinih pasmina unutar iste vrste 

životinja. Tako je kod pasa kao životinjske vrste naj

č

eš

ć

a bolest srca degenerativna bolest 

mitralnih zalistaka, dok je kod ma

č

aka naju

č

estalija hipertrofi

č

na kardiomiopatija, a u goveda 

traumatski perikarditis (retikuloperikarditis). Unutar iste životinjske vrste je primjerice kod 

pasa malih pasmina naju

č

estalija degenerativna bolest mitralnih zalistaka, dok je kod pasa 

velikih i gigantskih pasmina naju

č

estalija dilatativna kardiomiopatija.  

S obzirom na simptome sr

č

anih bolesti u pasa su naju

č

estaliji: 

¾

kašalj 

¾

nepodnošenje tjelesnih napora 

¾

tahikardija 

¾

dispneja 

¾

izljevi u tjelesne šupljine 

¾

bljedilo ili cijanoza sluznica 

Ma

č

ke gotovo nikada ne kašlju, nego su za bolesti srca kod njih karakteristi

č

ni: 

¾

izljevi (osobito izljev u grudnu šupljinu)  

¾

dispneja i  

¾

bradikardija.  

Ma

č

ke se 

č

esto prezentiraju i sa parezom stražnjeg kraja koja je rezultat tromboembolije 

nastale zbog formiranja tromba zbog zaostajanja krvi u lijevom atriju u sklopu hipertrofi

č

ne 

kardiomiopatije. Ako tromb ili dio tromba u

đ

e u aortu, on putuje po arterijskom dijelu 

krvotoka i zaustavi se naj

č

eš

ć

e na ra

č

vištu terminalnog dijela aorte te izazove prekid 

cirkulacije u stražnjim ekstremitetima koji se klini

č

ki o

č

ituje kao: 

¾

pareza stražnjih ekstremiteta 

¾

stražnji ekstremiteti hladniji od prednjih 

¾

cijanoza mekuši stražnjih ekstremiteta 

¾

nepipljivo bilo na jednoj ili obje femoralne arterije. 

U konja su naju

č

estalije sr

č

ane bolesti insufucijencije sr

č

anih zalistaka i aritmije (fibrilacija 

atrija), a od simptoma su naju

č

estaliji: 

¾

nepodnošenje tjelesnih napora 

¾

tahikardija 

¾

kašalj  

¾

distenzija jugularnih vena.  

B

BB

o

oo

l

ll

e

ee

s

ss

t

tt

i

ii

s

ss

r

rr

c

cc

a

aa

i

ii

k

kk

r

rr

v

vv

n

nn

i

ii

h

hh

ž

žž

i

ii

l

ll

a

aa

D

D

Do

o

oc

c

c.

.

.D

D

Dr

r

r.

.

.S

S

Sc

c

c.

.

. 

 V

V

Ve

e

es

s

sn

n

na

a

a 

 M

M

Ma

a

at

t

ti

i

ij

j

ja

a

at

t

tk

k

ko

o

o 

5

U goveda su naju

č

estalije sr

č

ane bolesti traumatski retikuloperikarditis i septi

č

ni endokarditis, 

a naju

č

estaliji simptomi sr

č

anih bolesti su: 

¾

tkivni edemi (osobito edem plahtice) 

¾

tahikardija 

¾

dispneja i  

¾

cijanoza sluznica.  

Kako je u goveda naj

č

eš

ć

e rije

č

 o septi

č

nim procesima ova stanja u goveda prati i povišena 

tjelesna temperatura i leukocitoza.  

U svinja je tako

đ

er naju

č

estaliji septi

č

ni endokarditis, ali zbog specifi

č

nog na

č

ina držanja 

svinja u farmskim uzgojima (mali prostor, ograni

č

eno kretanje), svinje naj

č

eš

ć

e ne pokazuju 

simptome bolesti, nego ve

ć

 kod minimalnog fizi

č

kog napora (primjerice premještanje iz 

objekta u objekt) dolazi do nagle smrti. 

Naj

č

eš

ć

e bolesti srca u pojedinih životinjskih vrsta kao i pojedinih pasmina unutar iste 

životinjske vrste prikazani su u tablici 1. 

 
Tablica 1.

 Vrstna i pasminska predispozicija za naju

č

estalije sr

č

ane bolesti 

ŽIVOTINJSKA VRSTA 

BOLEST 

PASMINSKA 

PREDISPOZICIJA 

kroni

č

na bolest mitralnih zalistaka 

male pasmine pasa, 

kavalirski španijel kralja 

Charlesa 

PAS 

dilatativna kardiomiopatija 

velike i gigantske pasmine 

pasa; doberman 

MA

Č

KA hipertrofi

č

na kardiomiopatija 

Maine coon, ameri

č

ka 

kratkodlaka ma

č

ka, perzijska 

ma

č

ka 

ste

č

ena insuficijencija 

semilunarnih zalistaka aorte 

ste

č

ena insuficijencija zalistaka 

a. 

pulmonalis

KONJ 

fibrilacija atrija 

traumatski retikuloperikarditis 

GOVEDO 

septi

č

ni endokarditis/ endokardioza 

SVINJA septi

č

ni endokarditis/endokardioza 

B

BB

o

oo

l

ll

e

ee

s

ss

t

tt

i

ii

s

ss

r

rr

c

cc

a

aa

i

ii

k

kk

r

rr

v

vv

n

nn

i

ii

h

hh

ž

žž

i

ii

l

ll

a

aa

D

D

Do

o

oc

c

c.

.

.D

D

Dr

r

r.

.

.S

S

Sc

c

c.

.

. 

 V

V

Ve

e

es

s

sn

n

na

a

a 

 M

M

Ma

a

at

t

ti

i

ij

j

ja

a

at

t

tk

k

ko

o

o 

7

Auskultacijom srca i plu

ć

a osluškujemo sr

č

ane tonove i dišni šum, te popratne pojave, a 

obra

ć

amo pažnju na tzv. mjesta najbolje 

č

ujnosti ili punkte maksime. Srce auskultiramo 

obostrano, a kod zdravih pasa i ma

č

aka 

č

ujemo prvi (S

1

) i drugi (S

2

) sr

č

ani ton, kod goveda 

uglavnom prvi i drugi te ponekad tre

ć

i (S

3

) i 

č

etvrti (S

4

) sr

č

ani ton, dok kod zdravih konja 

normalno 

č

ujemo sva 

č

etiri sr

č

ana tona. Kod zdravih koza, ovaca i svinja se 

č

uju prvi i drugi 

sr

č

ani ton. Prvi sr

č

ani ton posljedica je zatvaranja atrioventrikulskih zalistaka, a drugi 

semilunarnih zalistaka. Tre

ć

i sr

č

ani ton posljedica je brzog punjenja ventrikula u ranoj 

dijastoli, dok je 

č

etvrti povezan sa sistolom atrija. Auskultacijski nalaz kod kojeg, uz prvi i 

drugi sr

č

ani ton, 

č

ujemo i tre

ć

i ili 

č

etvrti sr

č

ani ton u životinjskih vrsta kod kojih normalno 

nisu 

č

ujni (pas, ma

č

ka), nazivamo galopnim ritmom. Pojava galopnog ritma gotovo je uvijek 

znak zatajivanja srca. Normalni auskultacijski nalaz kod pojedinih vrsta životinja prikazan je 

u tablici 2. 

Tablica 2 – Normalan auskultacijski nalaz kod pojedinih vrsta doma

ć

ih životinja 

Vrsta životinja 

Sr

č

ani tonovi 

Ritam 

Prisustvo šuma 

Pas 

2 

sinusni ritam 

sinusna (respiratorna) aritmija 

ne 

Ma

č

ka  

2 

sinusni ritam 

ne 

Konj  

4 

sinusni ritam 

fibrilacija atrija uz normalnu 

frekvenciju 

AV blok II stupnja 

može biti prisutan (do 

ja

č

ine III/VI) 

Govedo 

4 

sinusni ritam 

ne 

Osim sr

č

anih tonova, prilikom auskultacije srca možemo 

č

uti i sr

č

ane šumove, koji su u 

ve

ć

ini slu

č

ajeva znak bolesti. Sr

č

ani šumovi posljedica su turbulentnog strujanja krvi, a 

ovisno o fazi rada srca možemo ih podijeliti na sistoli

č

ke, dijastoli

č

ke i kontinuirane (slika 1).