Agroekonomija - drugi kolokvijum
1. Nabrojati prirodne karakteristike zemljišta:
a) Nepokretnost
b) Neumnoživost
c) Neistrošivost
d) Različita plodnost
2. Objasniti svaku od karakteristika prirodnih zemljišta:
a)
Nepokretnost
- nepokretnost zemljišta kao faktora poljoprivredne proizvodnje je aposolutna.
Parcela se ne može premestiti na drugo mesto. Nepokretnost direktno utiče na efikasno
upravljanje poljoprivrednim organizacijama na više načina (udaljenost zemljišta, uređenje
zemljišta, pristupačnost zemljišta).
b)
Neumnoživost
- kao osobina zemljišta vezana je za jednu određenu površinu. Ukupna
zemljišna površina se može proširivati i osposobljavati za poljoprivrednu proizvodnju određenim
melioracionim zahvatima (uređenje zemljišta, odvodnjavanje i sl.) Troškovi takvih zahvata su
veliki. Ako se posmatra određena parcela date površine, ona je apsolutno neproširiva.
Karakteristka je od značaja u analizi alternativa izbora intenzivnije proizvodnje uvođenjem nove
tehnologije ili više žetvi na postojećim površinama, izbor lošijeg zemljišta za potrebe industrije ili
infrastrukture.
c) Neistrošivost -
odnosi se na održavanje sastavnih delova zemljišta, koje biljke troše kao
hranljive materije, koje se mogu dodavati zemljištu. Dodavanjem istrošivih materija održava se
kvlaitet zemljišta i poboljšava se još dodavanjem određenih mineralnih materija, kao i njegovom
pravilnom obradom.Osobina je bitna sa stanovišta upravljanja poljoprivrednim preduzećima u
smislu odabira metode obrade zemljišta.
d) Različita plodnost -
objektivno svojstvo tla. Karakteristika je posledica različite strukture
zemljišta i sadržaja hranljivih materija u njemu. Od prirodne plodnosti u velikoj meri zavisi visina
prinosa pojedinih kultura. Karakteristika je bitna jer za ostvarenje istog prinosa često su potrebna
različita ulaganja, različita plodnost u velikoj meri često se odražava na određeni stepen
spcijalizacije, uloga i značaj plodoreda u velikoj meri određena je različitom plodnošću zemljišta.
3. Navedite društvene uslove korišćenja zemljišta:
a) Fenomen vlasništva nad zemljištem
b) Zemljište kao predmet prometa
4. Objasnite društvene uslove korišćenja zemljišta
a)
Fenomen vlasništva nad zemljištem
- kreće se u reverzibilnom krugu od kolektivnog
(rodovsko-plemenskog), preko javnog (opštinskog) do privatnog u kapitalizmu. Potom se krug
zatvara u suprotnom smeru od prvatnog , preko državnog, do grupnog. Državno i grupno
Sovjetski Savez do kraja 1980-ih.
b)
Zemljište kao predmet prometa
- ima specifičnu problematiku koja proizilazi iz niza drugih
činjenica vezanih za zemljište kao prvobitni izvor celokupnog bogatstva. Nije proizvod ljudskog
rada, radi čega nema vrednost može se preneti na nove proizvode, pošto se ne amortizuje. Ono je
predmet prometa i ima svoju cenu (prometnu vrednost). Proizvodno ulaganje nije preko kupovine
zemljišta, već korišćenje u celishodnije svrhe - uvođenje tehnoloških inovacija.
5. Prema klasifikaciji zemljišta šta ubrajamo u obradive površine?
a) Oranice
b) Vrtovi
c) Vinogradi
d) Voćnjaci
e) Livade
6. Prema klasifikaciji zemljišta šta ubrajamo u poljoprivredne površine?
a) Pašnjaci
b) Trstici, močvare, ribnjaci
(Obradive površine)
7. Prema klasifikaciji zemljišta šta ubrajamo u produktivne površine?
a) Šume
(poljoprivredne površine, obradive površine)
smislu principa koji se primenjuju na oskudne resurse.
Plodored je kompleksniji, intenzivniji sistem korišćenja zemljišta. Primenom plodoreda
zemljište se obrađuje iz godine u godinu, uz smenu pojedinih prodizvodnji. Prirodna svojstva
biljaka ne traže iste hranljive sastojke u određenom zemljištu. S primenom mineralnih đubriva
plodored gubi značaj. Za praktikovanje plodoreda potrebno je da polja budu po veličini jednaka,
zemlljište sličnog sličnog kvaliteta, podjednako udaljenja od ekonomskog dvorišta.
13. Navedite najvažnije ciljeve koji se ostvaruju plodoredom
1. Održavanje plodnosti zemljišta, uz suzbijanje korova, biljnih bolesti i štetočina.
2. Izravnanje špiceva u korišćenju osnovnih faktora moderne proizvod. (mašine, rs)
3. Obezbeđenje kvaltetnije stočne hrane.
14. Koje kategorije spadaju u dugogodišnje zasade?
a) Voćnjaci i vinogradi (rodna stabla i čokote)
b) Zaštini pojasevi (zasadi za zaštitu od vetrova, erozije, vezivanje peščara)
c) Višegodišnji zasadi industrijskog bilja (hmeljarnici)
d) Šume
15. Objaniti specifičnosti voćnjaka i vinograda
Voćnjaci i vinogradi iziskuju i dugoročna ulaganja, spadaju u grupu nepokretnih faktora
porizvodnje, tako da je i pitanje lokacije veoma bitno. U toku veka trajanja zasada nije moguće
izvršiti značajnije izmene. Potrebe obezbeđenja pratećih objekata kao što su prerađivački
kapaciteti, hladnjače i druga sredstva pogodna za transport voća i grožđa. Specifičan problem je
obračunavanje amortizacije, rodnost voćaka nije ujedinačena tokom svih godina za vreme trajanja
zasada (period podizanja zasada, pogresivnog povećanja rodnosti, period pune rodnosti, period
degresivne rodnosti).
16. Osnovne karakteristike stočnog fonda
1. Proizvodna stoka je i sredstvo za rad i predmet rada
2. Dvostruki način dobijanja proizvoda (odvajanjem mleko, klanjem meso)
3. Samoreprodukcija
4. Pokretljivost stada
5. Genetska i fiziološka svojstva
17. Navedite koristi od držanja stoke na poljoprivrednom gazdinstvu
1. Dobijanje proizvoda animalnog porekla,
2. Obezbeđivanje sirovina za prerađivačku industriju
3. Dobijanje stajskog đubriva
4. Brži obrt sredstava na gazdinstvu
5. Bolje iskoršćavanje odrešenih sporednih proizvoda i otpadaka na gazdinstvu
6. Bolje korišćenje radne snage.
18. Zašto se poljoprivredno gazdinstvo ne specijalizuje samo za ratarsku ili stočarsku
proizvodnju, već primenjuje princip kombinovanja proizvodne strukture?
Zbog održivosti ravnoteže, samnjenja gubitaka, jer se kroz tov stoke mogu oplemeniti
sporedni proizvodi koji bi bez stoke ostali ne iskorišćeni na gazdinstvu. Uzgojem stoke vrši se i
prerada manje vrednih proizvoda biljne proizvodnje u visokovredne proizvode (sena, zelene
krme)...
19. Koji je značaj putne mreže u poljoprivrednom preduzeću?
Vezuje se za potrebe transporta poljoprivrednih proizvoda i prevoz radnika do udaljenih
objekata kao radnih mesta.
20. Objasni pojam melioracije - tehnički i ekonomsko-organizacioni aspekt
Prema tehničkom aspektu
melioracije su popravljanje kvaliteta zemljišta, dodavanjem
određenih sastojaka u kojima je konkretno zemljište oskudno (klasifikacijom zemljištu se dodaje
kreš da se smanji kiselost zemljišta i poboljšta njegova struktura).
Prema ekonomsko-organizacionom aspektu
melioracije su mere koje privremeno ili trajno
doprinose povećanju proizvodne sposobnosti zemljišta (mere agrarne politike, mere sistema
intenziviranja poljoprivredne proizvodnje).
