FAKULTET PRAVNIH NAUKA
PATENTNO PRAVO
SEMINARSKI RAD
PREDMET: OSNOVE PRAVA INTELEKTUALNOG VLASNIŠTVA
NASTAVNIK: DOC.DR.FUAD PURIŠEVIĆ
ASISTENT: SENAD HASANSPAHIĆ
STUDENTICA:
DŽENANA CERNICA
INDEX BR. 0030—08/VOP
IV SEMESTAR, OPŠTI SMIJER
Travnik, maj 2010.
SADRŽAJ
1.
UVOD
3
2.
POVIJESNI RAZVOJ PATENTA
4
3.
PATENTNO PRAVO
6
3.1. Pojam pronalaska
7
3.2. Pronalasci koji su izuzeti iz patentne zaštite
8
3.3. Uslovi za priznanje patenta
9
3.4. Novost pronalaska
9
3.5. Invetivni dio pronalaska
10
3.6. Subjekt zaštite
10
4.
PRESTANAK PATENTA
11
4.1. Prestanak sa dejstvom ex nunc
11
4.1.1. Istek roka trajanja
11
4.1.2. Odricanje
11
4.1.3. Neplaćanje taksi
11
4.1.4. Smrt, odnosno prestanak titulara
12
2
Za sva subjektivna prava industrijske svojine je karakteristično da nastaju
odlukom nadležnog upravog organa u strogo formalnom upravnom
postupku. To je bitna razlika u odnosu na neformalan način nastanka
subjektivnog autorskog prava i subjektivnih prava. U Bosni i Hercegovini
taj upravni organ je Institut zs intelektualno vlasništvo.
Iako se tok postupka razlikuje kod različitih vrsta prava industrijske
svojine, uopšteno se može reći da suštinu ovog postupka čini nekoliko
faza:
1. podnošenje prijave upravnom organu nadležnom za priznanje
određene vrste prava indrustrijske svojine,
2. ispitivanje formalne urednosti prijave od strane upravnog organa i
eventualno, otklanjanje otklonjivih nedostataka prijave, s tim da
samo uredne prijave ulaze u treću postupka,
3. ispitivanje ispunjenosti materijalnih zakonskih uslova za priznanje
prava od strane nadležnog upravnog organa (tzv.suštinsko
ispitivanje prijave),
4. donošenje rješenja upravnog organa o priznanju zaštite ili
odbijanju zahtjeva za priznanje prava, kao i upis prava u
odgovarajući službeni registar,
5. službeno objavljivanje činjenice da je priznato određeno
subjektivno pravo u određenom licu za određeni predmet zaštite.
Pokretanje postupka za priznanje prava, svaka faza tog postupka, kao i
važenje priznatog prava podliježu obavezi podnosioca prijave odnosno
titulara priznatog prava da plaća zakonom propisane takse. Ukoliko
stranac želi da ostvaruje svoje pravo na zaštitu intelektualne svojine u
4
BiH, on ima obavezu da za potrebe vođenja postupka pred institutom
angažuje domaćeg postupka.
2.
POVIJESNI RAZVOJ PATENTA
Najstariji oblici zaštite patenata datiraju još u vrijeme grčkih gradova-
država. Događali su se slučajevi u kojima bi osoba zaslužna za otkriće
recepta za jelo dobivala osigurano ekskluzivno pravo na iskorištavanja tog
recepta godinu dana, a slično se postupalo i u nekim gradovima antičkog
Rima. Isto tako, i židovski Talmud u otprilike isto vrijeme osuđuje nešto
što je nazvano "Gnevat ha daat"
1
ili krađa ideja. Patent kao isprava biva
izdan po prvi put u Veneciji 1474.
U Engleskoj propis znan pod nazivom Statute of Monopolies iz 1623.
2
godine bio je prvi propis koji je regulirao zaštitu pronalazača. Do
donošenja ovog propisa, engleska kruna je odluku o zaštiti pojedinih
dobara donosila od slučaja do slučaja upotrebljavajući posebna "patentna
pisma". Patentna pisma sadržavala su kraljev nalog da se nosiocu omogući
držanje monopola na tržišnu eksploataciju određenog izuma, odnosno u
širem smislu svake vrste robe. Prvo takvo dao je kralj Henrik VI. 1449.
godine jednom flamanskom obrtniku – staklaru. U godinama koje su
uslijedile ovakva vrsta zaštite često je zloupotrebljavana. Patentna pisma
1
http://edu-udzbenik.carnet.hr/1/pogl_05.htm
, Gnevat ha daat – hebr. za "Krađa ideja" -
dalje razrađena u Shulkhan Arukh-u, najopširnijoj i vjerojatno najutjecajnijoj kompilaciji
židovskog prava nakon Talmuda koju je u 16. stoljeću stvorio rabin Yosef Karo iz Edirne.
Kroz svoje komentare i pojašnjenja ova se zbirka propisa često naziva osnovnim izvorom
židovskog prava i običaja, 5.5.2010.
2
Ibidem, Statute of Monopolies – Engleski zakon s početka 17. st. bio je prvi zakon koji je
regulirao prava izumitelja, 5.5.2010.
5
nadležnosti nad čitavim poljem industrijskog vlasništva Zavod dobiva
današnje ime.
U našoj zemlji djeluje Institut za intelektualno vlasništvo Bosne i
Hercegovine koji je pravni sljednik Instituta za standardizaciju,
mjeriteljstvo i intelektualno vlasništvo Bosne i Hercegovine (BASMP), koji
je osnovan 1. oktobra 1992. godine. Od tada tri zakona su regulirala status
ovog Instituta. U septembru 2004. godine donesen je Zakon o osnivanju
Instituta za intelektualno vlasništvo Bosne i Hercegovine kao samostalne
državne organizacije.
4
Što se tiče legislative za područje patenta na snazi je Zakon o
industrijskom vlasništvu u Bosni i Hercegovini, donešen 2002. godine.
5
Proces razdvajanja Instituta prethodnika (BASMP) na tri odvojene državne
institucije trajao je do kraja 2006. godine. Odlukom od 29. decembra 2006.
godine Institut je preuzeo poslove u području intelektualnog vlasništva
koji su se obavljali u Institutu za standardizaciju, mjeriteljstvo i
intelektualno vlasništvo Bosne i Hercegovine (BASMP), te od 1. januara
2007. godine obavlja poslove iz svoje nadležnosti kao samostalna državna
institucija.
6
3.
PATENTNO PRAVO
4
Zakon o osnivanju Instituta za intelektualno vlasništvo BiH, „Službeni glasnik BiH“, broj
43/04
5
Zakon o industrijskom vlasništvu BiH, „Službeni glasnik BiH“, broj 3/02
6
http://www.ipr.gov.ba/ba/katalog/pregled/historija
, 5.5.2010.
7
