UVOD
Nikola Tesla
(Smiljan, 10.7. 1856. - New York, 7.1. 1943.) je bio jedan od najpoznatijih
srpskih i svijetskih pronalazača i naučnika u obasti
fizike,elektrotehnike i radiotehnike.
Najznačajniji Teslini pronalasci su polifazni sistem, obrtno magnetsko polje, asinhroni
motor, sinhroni motor i Teslin transformator. Takođe, otkrio je jedan od načina za
generisanje visokofrekventne struje, dao je značajan doprinos u prenosu i modulaciji
radio-signala, a ostali su zapaženi i njegovi radovi u oblasti rendgenskih zraka.
Njegov sistem naizmeničnih struja je omogućio znatno lakši i efikasniji prenos električne
energije na daljinu. Bio je ključni čovek na izgradnji prve hidrocentrale na Nijagarinim
vodopadima.
Prvi je Srbin koji je nominovan za Nobelovu nagradu, 1937. godine i istu je odbio.
Preminuo je u svojoj 87. godini, siromašan i zaboravljen.
Jedini je Srbin po kome je nazvana jedna međunarodna jedinica mere, jedinica mere za
gustinu magnetnog fluksa ili jačinu magnetnog polja, tesla.
Nikola Tesla je autor više od 700 patenata, registrovanih u 25 zemalja, od čega u oblasti
elektrotehnike 112.
0
BUDVA
BUDVA
Predmet
RAČUNARSTVO I INFORMATIKA
„NIKOLA TESLA”
(seminarski rad)
Predmetni nastavnik
Prof. dr Zoran Ž. Avramović, dipl.inž.elek.
Student
Kristina Janović, student
Index br. 5/15
Budva, 04.11.2015.
BIOGRAFIJA
Djetinjstvo, mladost i porodica
Nikola je rođen u Smiljanu u Lici, od oca Milutina, Srpskog Pravoslavnog sveštenika, i
majke Georgine, u nekadašnjoj Vojnoj krajini Austrijskog carstva. Kršten je u srpskoj
pravoslavnoj crkvi Sv. Petra i Pavla u Smiljanu. Ime Nikola je dobio po jednom i drugom
dedi. Prema krštenici je rođen 28. juna 1856. godine.
Nikolin otac je bio nadareni pisac i poeta koji je posijedovao bogatu biblioteku u kojoj je
i Nikola provodio svoje djetinjstvo čitajući i učeći strane jezike. Po jednom vjerovanju,
Tesle vode porijeklo od Draganića iz Banjana. Po navodima Jovana Dučića, Tesle su
porijeklom iz Stare Hercegovine, od plemena (Oputni) Rudinjani iz sela Pilatovaca u
današnjoj nikšićkoj opštini. Međutim, o Teslinom porijeklu postoji i verzija da su od
Komnenovića iz Banjana u Staroj Hercegovini. Po legendi koja se zadržala u Banjanima,
Komnenovići su zidali crkvu prilikom čega su se posvađali sa majstorima uslijed čega je
došlo do krvavih obračuna. Kao rezultat toga, dio Komnenovića se preselio sa Tupana u
drugi kraj Banjana zbog čega su ih prozvali Čivije (ekseri) koji i danas žive u Banjanima,
dok se drugi dio odselio u Liku koji je prozvan Tesla po tesli, vrsti tesarskog alata.
Nikolina majka bila je vrijedna žena s mnogo talenata. Bila je vrlo kreativna i svojim
izumima olakšavala je život na selu. Smatra se da je Nikola Tesla upravo od majke
naslijedio sklonost ka istraživačkom radu. Teslini roditelji su, osim njega, imali sina
Daneta i ćerke Angelinu i Milku, koje su bile starije od Nikole, i Maricu, najmlađe dijete
u porodici Tesla. Dane je poginuo pri padu s konja kad je Nikola imao pet godina i to je
ostavilo veliki trag u porodici. Dane je smatran izuzetno obdarenim, dok se za Nikolu
vjerovalo da je manje inteligentan. Veruje se da je Danetova smrt osnovni razlog što otac
dugo nije pristajao da mu dozvoli da pohađa tehničku školu daleko od kuće.
Školovanje
Prvi razred osnovne škole pohađao je u rodnom Smiljanu. Otac Milutin rukopoložen je za
protu u Gospiću, te se porodica preselila u ovo mesto 1862. godine. Preostala tri razreda
osnovne škole i trogodišnju Nižu realnu gimnaziju završio je u Gospiću.
U Gospiću je Nikola prvi put skrenuo pažnju na sebe kada je jedan trgovac organizovao
vatrogasnu službu. Na pokaznoj vježbi kojoj je prisustvovalo mnoštvo Gospićana,
vatrogasci nisu uspjeli da ispumpaju vodu iz rijeke Like. Stručnjaci su pokušali da otkriju
razlog zašto pumpa ne vuče vodu, ali bezuspješno. Tesla, koji je tada imao sedam ili
osam godina, je instiktivno riješio problem ušašvši u rijeku i otčepivši drugi kraj crijeva.
Zbog toga je slavljen kao heroj dana.
Teško se razbolio na kraju trećeg razreda škole 1870. godine. S jeseni je otišao u
Rakovac kraj Karlovca da završi još tri razreda Velike realke. Maturirao je 24. jula 1873.
godine u grupi od svega sedam učenika sa vrlo dobrim uspehom jer je iz nacrtne
1
Godine 1881. se seli u Budimpeštu gdje se zapošljava u telegrafskoj kompaniji pod
nazivom „Američka Telefonska Kompanija“. Tesla je pri otvaranju telefonske centrale
1881. godine postao glavni telefonijski tehničar u kompaniji. Tu je izmislio uređaj koji je,
prema nekima, telefonski pojačivač, dok je prema drugima prvi zvučnik. U
Budimpeštanskom parku se Tesli javila ideja o rješenju problema motora na
naizmjeničnu struju bez komutatora, dok je šetao sa prijateljem i recitovao Geteovog
„Fausta“, a onda iznenada počeo štapom po pjesku da crta linije sila obrtnog magnetskog
polja. Za dva naredna mjeseca je razradio skice mnogih tipova motora i modifikacija koje
će pet godina kasnije patentirati u Americi.
Zaposlenje u Parizu i posao u Strazburu
U Pariz se seli 1882. godine gdje radi kao inžinjer za Edisonovu kompaniju na poslovima
unapređenja električne opreme. Godine 1883. trebalo je da kompanija u Štrazburgu
(današnji Strazbur) osposobi jednosmjernu centralu jer se na otvaranju očekivao
njemački car lično. Tesli je dat ovaj zadatak i on je boravio u Strazburu od 14. oktobra
1883. do 24. februara 1884. godine.
Tesla ovdje potpisuje prvi poslovni ugovor u vezi realizacije prvog indukcionog motora,
tako je krajem 1883. godine u Strazburu nastao prvi indukcioni motor koji koristi princip
obrtnog magnetskog polja naizmjeničnih struja. Počeo je i sa razvojem raznih vrsta
polifaznih sistema i uređaja sa obrtnim magnetskim poljem (za koje mu je odobren patent
1888. godine).
Prelazak okeana sa preporukom Edisonu
Tesla je došao u Ameriku 6. juna 1884. godine u Njujork sa pismom preporuke koje je
dobio od prethodnog šefa Čarlsa Bečelora. U preporuci je Bečelor napisao: „
Ja poznajem
dva velika čovjeka, a vi ste jedan od njih; drugi je ovaj mladi čovjek
“. Edison je zaposlio
Teslu u svojoj kompaniji Edisonove mašine. Tesla je ubrzo napredovao i uspješno
rješavao i najkomplikovanije probleme u kompaniji. Tesli je ponuđeno da uradi potpuno
reprojektovanje generatora jednosmjerne struje Edisonove kompanije.
Razlaz sa Edisonom
Pošto je Tesla opisao prirodu dobitaka od njegove nove konstrukcije, Edison mu je
ponudio 50.000$ (1,1 milion $ danas) kad sve bude uspešno završeno i napravljeno.
Tesla je radio blizu godinu dana na novim konstrukcijama i Edisonovoj kompaniji doneo
nekoliko patenata koji su potom zaradili neverovatan profit. Kada je potom Tesla pitao
Edisona o obećanih 50.000$, Edison mu je odgovorio „Tesla, vi ne razumijete naš
američki smisao za humor“. i pogazio svoje obećanje. Edison je pristao da poveća
Teslinu platu za 10$ nedeljno, kao vrstu kompromisa, što znači da bi trebalo da radi 53
godine da zaradi novac koji mu je bio prvobitno obećan. Tesla je dao otkaz momentalno.
Edison je kao dobar biznismen zarađivao novac korišćenjem svojih jednosmjernih
generatora struje koji su bili veoma skupi za postavljanje i održavanje. Bilo je potrebno i
3
