PANEVROPSKI UNIVERZITET APEIRON
FAKULTET
ZDRAVSTVENIH NAUKA
BANJA LUKA
STARO I NOVO JAVNO ZDRAVLJE,
UČESNICI U SPROVOĐENJU JAVNOG ZDRAVLJA
Seminarski rad
Nastavni predmet :Sociologija zdravlja sa sistemom javnog zdravstva
Doc dr Slađana Šiljak Ivan Čuljković
Broj indeksa 129-18/VMLI
•
UVOD
Iako je prevod engleskog pojma> Public health<,realniji i tačniji kao „narodno zdravlje“, sa čime
se slažu kako sociolozi , ljekari tako i lingvisti,u ovom radu ćemo
koristiti manje adekvatno ali već ustaljeni prevod „Javno zdravlje“.Razlog za to je zato što je ovaj
izraz od početka 21. vijeka već ustaljen u društvu, u sistemu zdravstva
ali i u zakonskim aktima koji regulišu rad zdravstvenog sistema jednod društva. . Ovo se odrazilo i
na nazive javnih ustanova koje se bave javnim zdravljem(npr.Zavod
za javno zdravlje-pređašnji naziv Zavod za zdravstvenu zaštitu). Cilj ovog seminarskog rada je
upoznavanje čitaoca sa osnovnim pojmovima zdravlja,razloga za uvođenje
termina staro i novo javno zdravlje,o savremenim učesnicima u sistemu javnog zdravlja ali i o
pravcu kretanja unapređenja zdravlja zajednice.Najveću ulogu u razvoju
javnog zdravlja u regionu su dali Milan Jovanović-Batut i dr Andrija Štampar,čija imena nose
vodeće institucije iz ove oblasti u Srbiji i Hrvatskoj.Kao mladi stipendista
srpske vlade,Batut odbija mjesto šefa bakteriologije na Karlovom Univerzitetu u Pragu,vraća se u
domovinu da primjeni svoje znanje koje je sticao,između ostalih od
Roberta Koha i Luj Pastera.Negov rad je služio kao inspiracija za mnoge stručnjake sa prostora
bivše Jugoslavije,prevashodno za Štampara, i doveo do razvoja moderne zdravstvene zaštite.
Samim svojim postankom i razvojem u svjesno biće,čovjek je uvidjeo značaj njegovog
zdravlja kao bitan faktor njegovog opstanka.Razvojem prvobitne zajednice pa nadalje,zdravlje
pojedinca nije bila samo njegova briga,već postaje i okupacija te zajednice.Tokom
vijekova ,razvojem društva razvija se i briga o zdravlju pojedinca,pojava sada zvane tradicionalne
medicine,ali i brige o zajedničkom zdravlju pa tako imamo prve zabilježene pokušaje imunizacije
protiv variole vere u drevnoj Kini.
•
U zapadnoj civilizaciji razvojem hrišćanstva,brigu o zdravlju ali i o bolesnima,preuzima crkva,pa
se u okviru manastira otvaraju prve bolnice.Svijest o značaju higijene u srijednjem vijeku je bila
niska,pa su uslovi u bolnicama bili nepovoljni,bez većih rezultata u liječenju bolesnih.
•
Od 14. do 16. vijeka razvojem Humanizma,kada je čovjek a time i njegovo zdravlje dospjeo u
centar pažnje učenih ljudi,među njima i ljekara,razvija se polako i zdravstvena briga čovjeka i
zajednice.Tu brigu preuzimaju školovani ljekari,a ne monasi i kaluđeri ponekad opterećeni
crkvenim ograničenjima i dogmama.
•
Industrijskom revolucijom,zbog velikih migracija u industrijske centr,gustom naseljenošću,lošim
uslovima života dolazi do spoznaje da društvo mora nešto učiniti po pitanju zdravlja.Velika
smrtnost,epidemije i loše zdravlje stanovništva dovode do prvih akcija poboljšanja higijenskih i
sanitarnih uslova,kao početka razvoja javnog zdravlja.
