Univerzitet u Kragujevcu
Prirodno-matematički fakultet
Institut za biologiju i ekologiju
SEMINARSKI RAD IZ PREDMETA
KONZERVACIONA BIOLOGIJA
Tema: Endemizam
Student: Profesor:
Kragujevac
2010
Endemizam
Endemizam (od
grč.
ἔνδημος
= lokalni)
je pojava ograničenog
rasprostranjenja organizama na određenoj, često maloj, teritoriji ili akvatoriji.
Endemiti su taksoni malih areala. Areal je deo teritorije koje zauzima određena
vrsta (ili neki drugi takson - rod, familija...). Areal svake vrste je odraz njenog
rasprostranjenja, obuhvata sva njena konkretna nalazišta na kojima data vrsta
živi. Površina
areala
endemičnog taksona može biti veoma mala (jedna litica u
Bokokotorskom zalivu
), ali i veoma velika (kontinent
Australija
— australijski
endemiti).
Glavna karakteristika endemizma je poklapanje areala nekog taksona sa
geografski
ili
ekološki
definisanom površinom (
staništem
).
Centrima endemizma nazivamo ona područja koja imaju relativno veliku
zastupljenost endemičnih taksona u odnosu na površinu.
Endemizam se kao pojava najščešće vezuje za
ostrva
, usled njihove geografske
izolovanosti
, tako da govorimo o endemskoj
flori
i
fauni
Havajskog arhipelaga
,
arhipelaga
Galapagos
,
Sokotre
.
Ako je endemizam posledica, proslosti, starosti vrsta, onda se naziva reliktni ili
regresivni – paleoendemizam.
Ako je uslovljen mladošću vrste onda se zove progresivni ili neoendemizam.
Konzervacioni biolozi su posebno zainteresovani za oblasti koje se odlikuju
velikim udelom endemičnih vrsta. Značajno je sačuvati takve prostore, zbog
toga što veliki deo njihove flore i faune, a samim tim i ekosistema koje
formiraju, nije moguće naći na nekom drugom prostoru. Oblasti sa visokim
stepenom endemizma često se odlikuju i sa velikim bogastvom vrsta.
Posebna pažnja se posvećuje oblastima koje se odlikuju visokim stepenom
endemizma (a time i diverziteta) a koje su izložene određenom stepenu
ugroženosti ekosistema - ti regioni su zovu
vruće tačke biodiverziteta
. Vruće
tačke biodiverziteta se karakterišu lokalizovanom koncentracijom
biodiverziteta koji je ugrožen i predstavljaju prioritete za zaštitu.
Kopnena vruća tačka biodiverziteta je kvantitativno definisana kao oblast koja
ima najmanje 0.5% ili 1,500 od svetskog ca. 300,000 diverziteta vrsta zelenih
2
