Tehnološki proces u proizvodnji stolarskih ploča Maturski rad
2
UVOD
Drvo je zahvalan materijal pre svega zato što se može višestruko koristiti, a rušenje
građevina od drveta se svodi na njihovo rastavljanje. Nosivost drveta je velika, a savremena
tehnologija omogućava pravljenje nekada nezamislivih drvenih nosača od tzv. „lepljenog
lameliranog drveta“, kod koga se tanke daske međusobno spajaju pomoću posebnih lepila pod
presom. Drvo je otporno na razne uticaje i, naizgled paradoksalno, drveni delovi konstrukcije
otporniji su na vatru od čeličnih ekvivalenata.
Brušenje je obavezan radni postupak u obradi drveta. Ako su u pitanju veće površine
za brušenje potrebno je ili bolje je kupiti elektični alat predviđen za brušenje.Koji može da
nam posluži u više tipova raznog brušenja,od uglađivanja površina da skidanja stare boje na
stolariji i namještaju.Stolari su prije cijenili alat poznat kao oštrica za struganje sa kojom se
mogu vrlo precizno skidati izbočenja,neravnine i slojevi boje. Rad sa ovom alatkom u suštini
ne spada u brušenje nego u struganje.
Drvo se može koristiti delimično ili potpuno obrađeno. Delimično obrađeno je
pogodno samo za privremene građevine, jer se razne štetočine mogu naseliti u drvene delove
građevine ukoliko sa njih nije odstranjena kora. Obrađeno drvo u obliku greda, talpi, dasaka,
stubova ili oblica koristi se za izradu trajnih konstrukcija. U građevinarstvu se drvo može
koristiti za sve delove zgrade: za zidove (kod brvnara), za stubove, grede itd. U građevinskim
konstrukcijama drvo se deli na dve klase: tvrdo i meko drvo. U prvu klasu spadaju lišćari:
hrast, bukva, cer, granica itd, a u drugu uglavnom četinari: jela, smrča, ariš, bor, ali i topola.
Meko drvo je manje nosivosti, ali je i lakše za obradu i prevoz od tvrdog drveta, te se zbog
toga češće koristi. Osim u građevinarstvu, u kome se koristi i kao konstruktivni, ali i kao
završni materijal (lamperija, parket, brodski pod itd.), drvo se koristi i u industriji nameštaja i
u drugim raznim industrijama: industriji papira, hrane, posuđa, tekstila itd.
Tehnološki proces u proizvodnji stolarskih ploča Maturski rad
4
1.2.
Tehnika struganja
Rezanje uzdužno
– je način rezanja kojim se prirodni oblik trupaca rastavlja
paralelnim uzdužnim rezovima u daske jednake ili različite debljine. Ovo rezanje može biti
simetrično i asimetrično, a broj dasaka paran ili neparan.
Prizmiranje
– je način rezanja kojim se prirodna forma trupca reže na prizmu pri
čemu se dobijaju daske jednake širine. Dakle, kod prizmiranja trupac se reže na daske u dva
maha. Kod drugog rezanja obrće se prizma na bok, dakle za 90
o
, i razrezuje na daske. Visina
prizme, ili, što je isto, širina daske uslovljena je prečnikom i kvalitetom trupaca i trgovačkim
propisima po maksimalnoj širini rezane građe.
Četvrtasto rezanje
– trupci se najpre razrežu a zatim učetvrte. Svaka takva četvrtina
dalje se prerađuje. Rezanje se vrši testerom jarmačom ili trakastom testerom. Rezanje postaje
sve uže, dok na kraju ne ostane jedna četvrtina.
A)
C)
B)
Slika 1
– Tehnika struganja. a)struganje uzdužno, b)tehnika prizmiranja, c)rezanje na četrvt
1.3.
Sortiranje rezane građe
Sortiranje rezane građe obuhvata, prvo proveravanje kvaliteta drveta i obrade
određenih vrsta i razvrstavanje rezane građe po vrsti, sortimentima, kvalitetu i dimenzijama.
Pri proveravanju kvaliteta odvaja se sva građa koja po kvalitetu drveta ili obrade ne odgovara
propisima ili standardu.
Rezana građa se može sortirati ručno ili mašinski. U starijim, nemehanizovanim
pilanama sortiranje se vrši ručno, u novijim, mehanizovanim pilanama pomoću posebnih
uređaja. Uređaji za sortiranje rezane građe u načelu se sastoje od transportera koji rezanu
građu prenose do odgovarajućih žlebova ili otvora.
Tehnološki proces u proizvodnji stolarskih ploča Maturski rad
5
2. IZRADA FURNIRA
Furnir predstavlja ono najplemenitije što se može proizvesti od drveta. Stručnjaci
samo od najkvalitetnijih i najvrednijih stabala drveta proizvode furnir. Furnir je do dan danas
ostao kao nešto vrlo posebno. On svojom posebnošću ukrašava vredne muzičke instrumente,
prekrasne podove ili panele kao što krasi i visokovredni nameštaj. Kao sirovina za
proizvodnju furnira upotrebljavaju se danas samo probrana stabla drveta od kojih onda
stručnjaci savremenim tehnološkim postupcima izrađuju finalan proizvod - furnir. Furnir je
unikatan proizvod koji potiče iz prirode i na kojem se jasno vide oznake koje poseduje i stablo
od kojeg je izrađen a to su godovi i kvrge na stablu kao i prirodna struktura i boja drveta. S
godinama elementi namještaja izrađeni od furnira dobijaju na lepoti i karakteru. U svetu već
postoji i zaštitni znak proizvoda izrađenih od originalnog furnira koji ističe plemenitost i
prirodnost drveta od kojeg je izrađen. Na ovakvim proizvodima vidljivi su godovi stabla koji
su jedinstveni i neponovljivi kao što su jedinstveni otisci ljudskih prstiju, a koji na taj način
jasno identifikuju poreklo furnira.
Furnir je drvo u svom najatraktivnijem obliku. Furniri su najekonomičniji vid
korišćenja drveta i stoga pružaju najveću vrednost ovog prirodnog materijala. Drvo kao
najstariji, organski, heterogeni i anizotropni materijal se upotrebljava u raznim delatnostima,
građevinarstvu, industriji nameštaja, brodogradnji, avioindustriji, industriji automobila itd. Tu
njegovu široku primenu obezbeđuju njegova izvanredna estetska i konstruktivna svojstva.
Ljudska težnja za lepim, a u nedostatku odgovarajućeg drveta, inspirisala je čoveka da
izrađuje tanke listove furnira koje primenjuje u vidu intarzije. Neke vrste drveta pružaju
originalne estetske efekte te su takve u tankim slojevima lepljene na pojedine delove
nameštaja. Ovakav način primene furnira bio je ograničeno zastupljen i predstavljao je
pojedinačni umetnički rad. Međutim, drvo kao prirodan materijal ima i svoje nedostatke:
anizotropnost, greške u strukturi, neotpornost na vodu (higroskopnost), osetljivost na gljive i
insekte, neujednačen kvalitet i dr. Ova svojstva drveta se negativno odražavaju na stabilnost
oblika i dimenzije elemenata u proizvodima izrađenim od drveta. Da bi se izbegla ova
svojstva drveta, a u što većoj meri iskoristila njegova dobra svojstva došlo se do proizvodnje
furnira koja je imala za cilj racionalnije korišćenje drveta cenjenih estetskih karakteristika i
smanjenja anizotropije svojstava masivnog drveta.
2.1.
Izrada furnira struganjem
Furniri se mogu izrađivati struganjem na furnirskom jarmu ili segmentnoj kružnoj
testeri. Testera je debela oko 0,9mm, zubi su joj trouglasti, razvrnuti naizmenično na obe
strane. Prečnik testere je 2050mm, broj okretaja 488 o/min a brzina rezanja 52m/s.
Furniri se mogu izrađivati struganjem na furnirskom jarmu ili segmentnoj kružnoj testeri.
Testera je debela oko 0.9 mm, zubi su joj trouglasti, razvrnuti naizmenično na obe strane, na
svaku od 0.25 do 0.30 mm, a mogu rezati u oba smera
