Univerzitet u Nisu
Uciteljski fakultet u Vranju
SP Osnovne akademske studije za obrazovanje ucitelja
SEMINARSKI RAD IZ OPSTE SOCIOLOGIJE
PORODICA KAO PRIMARNI NOSILAC
SOCIJALIZACIJE
Mentor: Student:
Vranje, 2014.
2
Sadrzaj:
Uvodni deo…………………………………………………………………..3
Pojam porodice………………………………………………………………4
Pojam socijalizacije………………………………………………………….4
O autoritetu u porodici………………………………………………………5
,,Skriveni efekti”autoriteta na razvoj licnosti……….………………………7
Tipovi autoriteta I razvoj licnosti……………………...…………………….7
Pozeljne crte icnosti I porodicni vrednosni sistem…………………………..8
Porodica kao primarni nosilac socijalizacije………………………………...8
Parsonsova teorija socijalizacije……………………………………………10
Cinioci socijalizacije u porodici……………………………………………11
- Individualni nivo – osobine deteta………………………………………..11
-Grupni nivo – odnosi roditelji – deca……………………………………..11
-Socio-ekonomski cinioci porodicne socijalizacije………………………...12
Razvojne etape socijalizacije u porodici…………………………………...13
Medjugeneracijski odnosi I adolescencija …………………………………14
Zakljucak…………………………………………………………………...16
Literatura…………………………………………………………………...17
4
POJAM PORODICE
Porodica je univerzalna ljudska zajednica koju cine odrasli reproduktivno sposobni
partneri I njihovo potomstvo, ali I dalji srodnici koji zive zajedno sa njima.
Porodica, pored reproduktivne, privredne, socijalne ima I znacajnu psiholosku,
vaspitnu I socijalizacijsku funkciju. Ona je vazna primarna grupa I jedan od
najzcajnijih agenasa socijalizacije.
Porodica je bio-socijalna zajednica i nezamenljiva sredina u kojoj se covek formira
kao licnost, zivi I zadovoljava svoje najosnovnije potrebe. Ona ima veoma vaznu
ulogu u razvoju individue ali I celokupnog drustva.
Porodica je specificna drustvena grupa koja se kroz istoriju menjala I razvijala, u
kojoj se preplicu drustveno – ekonomski, bioloski I psihicki cinioci. Bioloski
karakter je njeno osnovno obelezje I podrazumeva prozimanje bioloskih,
psiholoskih I drustvenih elemenata : zadovoljavanje polnog nagona, emotivnih
potreba, radjanje I podizanje dece…
,,Porodica je uvek slozeno odnosajno jedinstvo u kome se obavlja vise
diferenciranih aktivnosti ciji su clanovi u razlicitim vrstama uzajamnosti sa van-
porodicnim jedinicama.’’(A. Milic, 2007:197). U njoj se odvija stalni proces
pregovaranja I dogovaranja izmedju clanova, usaglasavanja I sukobljavanja
njihovih misljenja I interesa. I ne samo da oznacava emocionalnu zajednicu vec I
odnos izmedju clanova unutar porodice I odnos porodice I drugih agenasa sa
kojima je ona u interakciji.
POJAM SOCIJALIZACIJE
Socijalizacija je slozen I slojevit proces koji planski I sistematski sprovode
porodica, skola I drustvena zajednica kako bi se sicojalno nezrela deca postepeno
osposobila za zivot u socijalnoj zajednici. Njen osnovni cilj je da novi clanovi
drustva putem ucenja I u interakciji sa roditeljima, nastavnicima I licnostima iz
kulturnog I javnog zivota , nauce onaj tip ponasanja I medjuljudskih odnosa, koji
su karakteristicni za datu kulturu, uz siroku mogucnost adaptacije na nove zivotne
uslove. Prema savremenim shvatanjima, proces socijalizacije ukljucuje I proces
individualizacije pod kojim se podrazumeva sposobnost pojedinca da prevazilazi
postojecu socijalnu datost I da se menja u skladu sa sopstvenim potrebama.
5
Najvazniji faktori socijalizacije su: porodica, skola I sira socijalna zajednica sa
svojim formalnim I neformalnim institucijama.
Postoje dve grupe definicija socijalizacije:
- prvu srecemo kod sociologa I antropologa I ona naglasava vaznost socijalizacije
za osposobljavanje coveka za drustveni zivot;
- drugu srecemo kod psihologa, pored osposobljavanja za drustveni zivot naglasava
vaznost socijalizacije za formiranje licnosti.
Socijalizacija je proces ucenja tokom kojeg usvajamo norme I pravila svoje kulture
I samim tim postajemo sposobni za saradnju u drustvenim odnosima. Njome se
drustvene vrednosti, norme I obrasci ponasanja prenose sa generacije na
generaciju, usvajaju I na taj nacin postaju sastavni deo licnosti.
Socijalizacija je proces kojim jedinka uci da se ponasa u drustvu tako da kasnije
bude prihvacena od ostalih clanova drustva.
Socijalizacija se odvija kroz kontakte I saradjivanje sa drugim ljudima I
drustvenim grupama, s tim da najvise ucimo od najdrazih – roditelja, clanova
porodice, prijatelja itd. Prolazeci kroz te interakcije ucimo sta je drustveno
prihvatljivo, a sta neprihvatljivo ponasanje I sta mozemo ocekivati ako krsimo
pravila I ne postujemo norme. Medjutim, ovde se ne misli na formalni proces
ucenja nacela ,,kako nesto treba” jer socijalizacija podrazumeva I ucenje prema
stvarnosti, ucenje prema iskustvu.
Cilj socijalizacije je formiranje drustveno pozitivnih socijalnih osobina ali
socijalizacija isto tako moze dovesti do formiranja licnosti sa shvatanjima
suprotnim konvencionalnim shvatanjima I devijantnim ponasanjem ako se ne vrsi
na ispravan nacin.
O AUTORITETU U PORODICI
Znajuci da je socijalizacija trajan proces I ne tako nov, da zapocinje od samog
rodjenja I dolaska u porodicu postavlja se pitanje kakvi su bili oblici socijalizacije
u prvobitnim oblicima porodice? U tradicionalnim, patrijarhalnim porodicama?
