PROGRAM
PROIZVODNJA SLATKOVODNE RIBE U RIBNJACIMA
1. UVOD
U ljudskoj ishrani riba ima značajno mesto. Riba i proizvodi od ribljeg mesa spadaju u
istu grupu namirnica u kojoj su jaja i razne vrste mesa životinja za klanje, kao i njihovi
proizvodi, jer imaju dosta sličnosti u pogledu energetske, hranljive i biološke vrednosti.
[to se tiče naše zemlje, potrošnjom ribe ne možemo biti zadovoljni jer je relativno mala.
Prema nekim podacima, prosečna potrošnja ribe po stanovniku, u periodu do uvođenja
sankcija prema našoj zemlji, iznosila je oko 3.5 kg godišnje, što je veoma malo. Mnogo
važnije od podatka o prosečnoj potrošnji ribe je da ta potrošnja nije ravnomerna,
odnosno jednaka u svim krajevima naše zemlje, što je i razumljivo. Stanovništvo koje
živi pored mora, daleko više jede ribu od onog koje živi u kontinentalnom delu. Međutim,
te razlike su toliko velike da se za dobar deo Jugoslavije može reći da ribu gotovo
uopšte ne jede ili je jede vrlo retko.
2. OSNOVI TEHNOLOGIJE UZGOJA U RIBNJACIMA
Ribnjaci su veštački izgrađena ili prilagođena jezera, koja se po želji mogu prazniti ili
puniti vodom. U sistemu kopnenih voda zauzimaju posebno mesto, jer su pod većim
antropogenim uticajem nego bilo koji drugi tip kopnenih voda.
Za klasifikaciju ribnjaka mogu poslužiti razni faktori, no ribnjaci se obično dele na
hladnovodne (uglavnom uzgoj salmonida) i toplovodne ili šaranske ribnjake, u kojima se
uzgaja šaran kao glavna riba. Tip ribnjaka određuju klimatski uslovi i kvalitet vode. Oni
određuju i specifičnost tehnološkog procesa i kompleks ribarsko-tehničkih i
intenzifikacijskih mera, koji osiguravaju postizanje maksimalno mogućih prinosa ribe. Pri
tome je posebno važna mobilizacija svih mogućnosti za povećanje i iskorišćavanje
prirodne prehrambene baze ribnjaka. Neophodno je osigurati optimalnu sreEuu za život
riba povoljnim hidrohemijskim stanjem, regulisanjem i racionalnim iskorišćavanjem
biološkog kružnog toka materije u vodi.
Kvalitet voda u ribnjacima ispituje se u tri pravca, tj. fizičko, hemijsko i biološko stanje
kvaliteta.
Fizička svojstva vode imaju direktan uticaj na tempo i intenzitet rasta ribe u ribnjaku,
odnosno direktno utiču na proizvodnju ribnjaka. Osnovna merenja odnose se na
temperaturu vode, dubinu i prozirnost.
Dubina vode u šaranskim ribnjacima kreće se obično od 1 do 2 m. Zbog male dubine u
hemijskim i biološkim procesima značajnu ulogu ima temperatura vode. Optimalna
temperatura vode kreće se od 20 do 27
o
C. Veliko povišenje ili sniženje temperature
vode štetno deluje na razvoj prirodne riblje hrane i njeno iskorišćavanje, što za
posledicu ima poremećaj rasta riba. Visoka temperatura vode naročito u prisustvu veće
količine organske materije i amonijaka uslovljava pojavu različitih bolesti riba.
U hemijskom sastavu vode bitna je količina rastvorenog kiseonika i (pH) reakcija vode,
njihova količina u vodi se stalno meri, dok se merenje količine ostalih hemijskih
elemenata vrši u ciklusima, povremeno. Smatra se da je za život riba i ostalih
organizma koji žive u vodi ribnjaka neophodno 10 važnih i 7 manje važnih hemijski
elemenata. Za osnovne elemente smatraju se: kiseonik, vodonik, ugljenik, azot,
sumpor, fosfor, kalijum, kalcijum, magnezijum i gvožđe, a manje važni su natrijum, hlor,
fluor, silicijum, mangan, jod i arsen. Nedostatak nekih od navedenih elemenata u vodi
može dovesti do negativnih posledica bilo na ribi, bilo na drugim organizmima, pa se
tako može poremetiti životna ravnoteža unutar samog ribnjaka.
Kiseonik bez kojeg nije moguć život vodenih životinja nalazi se u vodi u rastvorenom
obliku i o njegovim količinama i mogućnostima nadoknade ribarski stručnjaci uvek
